เจ็บจี๊ดตอนเข้าห้องน้ำเหมือนมีเศษแก้วบาด: เรื่องจริงของแผลปริขอบทวารหนักจากการถ่ายอุจ

หลายคนเวลาเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจ มักจะมาด้วยอาการที่ทรมานจนแทบไม่อยากเข้าห้องน้ำ โดยเฉพาะเวลาที่ต้องนั่งถ่ายอุจจาระแล้วรู้สึกเหมือนมีเข็มตำ มีเศษแก้วบาด หรือเจ็บจี๊ดรุนแรงจนเหงื่อแตก พอทำธุระเสร็จก็ยังปวดตุบๆ ต่อเนื่องไปอีกหลายชั่วโมง อาการแบบนี้ไม่ใช่ริดสีดวงทวารทั่วไปอย่างที่หลายคนเข้าใจผิดกันบ่อยๆ แต่เจ้าตัวการที่แท้จริงคือ แผลปริขอบทวารหนักจากการถ่ายอุจ ซึ่งเป็นปัญหาที่สร้างความทรมานให้กับชีวิตประจำวันเป็นอย่างมาก

แผลปริขอบทวารหนัก เจ็บแบบนี้เกิดจากอะไรกันแน่?

โรคนี้เกิดจากการที่เยื่อบุผิวภายในทวารหนักเกิดรอยฉีกขาดครับ สาเหตุหลักร้อยแปดพันประการมักหนีไม่พ้นเรื่องของอาการท้องผูก เวลาที่เราเบ่งอุจจาระก้อนแข็งๆ ออกมา เจ้าเนื้อเยื่อบริเวณนั้นต้องยืดขยายเกินกว่าที่มันจะรับไหว จนเกิดเป็นแผลฉีกขาดขึ้นมา พอมีแผลปุ๊บ กล้ามเนื้อหูรูดรอบทวารหนักก็จะเกิดอาการหดเกร็งตัวอัตโนมัติจากความเจ็บปวด อาการเกร็งตัวนี้แหละครับที่ไปขัดขวางไม่ให้เลือดมาหล่อเลี้ยงแผล ทำให้แผลหายยาก กลายเป็นวงจรอุบาทว์ที่ว่า ยิ่งเจ็บ ยิ่งเกร็ง ยิ่งถ่ายแข็ง ยิ่งฉีกขาดซ้ำซาก

สังเกตอาการตัวเองหน่อย แบบนี้ใช่แผลปริขอบทวารหนักหรือเปล่า?

อาการเด่นชัดที่หมอเจอประจำในคนไข้กลุ่มนี้จะมีลักษณะเฉพาะตัวมากๆ ลองเช็คดูว่าตรงกับอาการที่เป็นอยู่ไหม:

• เจ็บปวดรุนแรงขณะขับถ่าย: รู้สึกเหมือนมีอะไรบาดหรือฉีกขาดตอนอุจจาระก้อนแข็งหลุดออกมา
• ปวดต่อเนื่องยาวนาน: หลังถ่ายเสร็จแล้วยังเจ็บปวดหรือแสบยิบๆ แผลตุบๆ ต่อเนื่องไปอีกหลายชั่วโมง
• มีเลือดสดติดมาด้วย: มักจะเห็นเลือดสีแดงสดหยดลงในโถส้วม หรือติดอยู่ตามผิวของก้อนอุจจาระ รวมถึงติดกระดาษชำระเวลาเช็ด
• คลำเจอติ่งเนื้อเล็กๆ: บางคนที่เป็นเรื้อรังจะมีติ่งเนื้อผิวหนังนูนขึ้นมาตรงขอบแผล ซึ่งเกิดจากการอักเสบเรื้อรัง

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น เพื่อตัดวงจรความเจ็บปวด

ข่าวดีคือ แผลกลุ่มนี้ส่วนใหญ่สามารถหายเองได้หรือดีขึ้นได้ถ้ารู้จักวิธีดูแลตัวเองอย่างถูกต้องตั้งแต่เนิ่นๆ ครับ

ปรับการกินและการดื่มน้ำเปลี่ยนชีวิต

หัวใจสำคัญคือการทำให้อุจจาระนิ่มลงจนไม่ต้องออกแรงเบ่งเลย ดื่มน้ำเปล่าให้มากๆ อย่างน้อยวันละ 8-10 แก้ว และเพิ่มกากใยอาหารจากผักผลไม้สดเพื่อช่วยเรื่องระบบขับถ่าย

แช่น้ำอุ่นช่วยคลายกล้ามเนื้อ

การนั่งแช่ในน้ำอุ่นอุณหภูมิประมาณ 35-40 องศาเซลเซียส นานครั้งละ 10-15 นาที วันละ 2-3 ครั้ง จะช่วยลดการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อหูรูด และช่วยให้เลือดไหลเวียนมาเลี้ยงแผลได้ดีขึ้น ทำให้แผลหายไวขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

ยาทาภายนอกและการพบแพทย์เมื่ออาการไม่ดีขึ้น

ในกรณีที่ปรับพฤติกรรมแล้วยังไม่ดีขึ้น หมออาจจะพิจารณาจ่ายยาทาเฉพาะที่ เช่น ยากลุ่มที่ช่วยคลายกล้ามเนื้อหูรูดทวารหนัก หรือยาลดการอักเสบ เพื่อช่วยให้แผลสมานตัวเร็วขึ้น แต่ถ้าหากปล่อยทิ้งไว้จนเรื้อรังเกิน 6 สัปดาห์ แผลอาจจะลึกและรักษาด้วยยาไม่หาย ซึ่งในจุดนั้นอาจจะต้องใช้วิธีการรักษาอื่นๆ เช่น การฉีดยาคลายกล้ามเนื้อ หรือการผ่าตัดเล็กเพื่อตกแต่งขอบแผลครับ