RSV เป็นไวรัส ทำไมไม่ควรหาซื้อยาปฏิชีวนะมากินเอง

ทำไมลูกไอหนัก จามบ่อย ถึงไม่ใช่เวลาของยาฆ่าเชื้อ

ช่วงที่ลูกน้อยเริ่มมีอาการไอ หายใจมีเสียงครืดคราด หรือไข้ขึ้นสูง พ่อแม่หลายท่านมักจะมีความกังวลใจและอยากให้ลูกหายไวๆ จนบางครั้งเผลอไปหยิบยาปฏิชีวนะหรือยาฆ่าเชื้อที่เหลือติดบ้านมาให้ลูกกิน หรือไปหาซื้อตามร้านขายยาเพราะคิดว่าจะช่วยให้หายป่วยเร็วขึ้น แต่ในความเป็นจริงแล้ว เชื้อ RSV หรือ Respiratory Syncytial Virus นั้นเป็นเชื้อไวรัส ไม่ใช่เชื้อแบคทีเรียครับ

ทำไมยาปฏิชีวนะถึงใช้ไม่ได้ผลกับเชื้อไวรัส RSV

ยาปฏิชีวนะหรือที่หลายคนเรียกติดปากว่ายาฆ่าเชื้อ มีกลไกการทำงานเพื่อกำจัดเชื้อแบคทีเรียโดยเฉพาะ แต่สำหรับเชื้อไวรัสอย่าง RSV ตัวยาเหล่านี้ไม่มีผลในการฆ่าเชื้อเลยแม้แต่น้อย การนำยาปฏิชีวนะมาใช้รักษาอาการติดเชื้อไวรัส จึงเปรียบเสมือนการเกาไม่ถูกที่คัน นอกจากจะช่วยให้ลูกไม่หายป่วยแล้ว ยังเป็นการรบกวนร่างกายโดยเปล่าประโยชน์อีกด้วย

ความเสี่ยงที่น่ากลัวจากการใช้ยาปฏิชีวนะโดยไม่จำเป็น

การได้รับยาปฏิชีวนะทั้งที่ไม่ได้ป่วยด้วยแบคทีเรีย นำมาซึ่งข้อควรระวังในการใช้ยาปฏิชีวนะที่สำคัญมาก ดังนี้

• การเกิดเชื้อดื้อยา: นี่คือปัญหาใหญ่ระดับประเทศ หากเราใช้ยาฆ่าเชื้อบ่อยเกินไปโดยไม่มีความจำเป็น เมื่อลูกป่วยด้วยแบคทีเรียจริงๆ ในอนาคต ยาที่เคยใช้ได้ผลอาจจะไม่สามารถจัดการกับเชื้อเหล่านั้นได้อีกต่อไป
• ผลข้างเคียงต่อระบบทางเดินอาหาร: ยาฆ่าเชื้อจะเข้าไปทำลายสมดุลของแบคทีเรียที่ดีในลำไส้ ทำให้ลูกอาจมีอาการท้องเสีย ปวดท้อง หรือคลื่นไส้อาเจียนตามมาได้
• อาการแพ้ยา: ยาปฏิชีวนะบางกลุ่มมีโอกาสเสี่ยงที่จะทำให้เกิดผื่นคัน ปากบวม หรือในรายที่แพ้รุนแรงอาจส่งผลต่อระบบการหายใจได้

วิธีดูแลลูกน้อยเมื่อติดเชื้อ RSV อย่างถูกต้อง

การรักษาโรคที่เกิดจากไวรัส RSV เน้นไปที่การรักษาตามอาการเพื่อให้ร่างกายลูกน้อยมีแรงฟื้นตัวด้วยตัวเอง โดยมีหลักการสำคัญดังนี้

• การล้างจมูก: ช่วยลดน้ำมูกที่เหนียวข้น ทำให้ทางเดินหายใจโล่งขึ้น ลูกจะนอนหลับและกินนมได้ดีขึ้น
• การให้ยาลดไข้: ใช้พาราเซตามอลตามขนาดน้ำหนักตัว เพื่อลดความไม่สบายตัวจากไข้สูง
• การดื่มน้ำและพักผ่อน: การให้ลูกจิบน้ำอุ่นบ่อยๆ ช่วยลดความเหนียวของเสมหะ และการพักผ่อนให้เพียงพอคือหัวใจสำคัญของการหายป่วยจากไวรัส

อาการแบบไหนที่ต้องรีบพาไปหาหมอทันที

ถึงแม้ RSV จะส่วนใหญ่รักษาตามอาการได้ แต่ในเด็กเล็กหรือเด็กที่มีโรคประจำตัว อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้ พ่อแม่ควรสังเกตอาการผิดปกติที่ต้องรีบพาไปพบแพทย์ด่วน เช่น:

• หายใจหอบเหนื่อย ปีกจมูกบาน หรือชายโครงบุ๋มขณะหายใจ
• ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเริ่มเขียว
• ซึมลง ไม่ยอมกินนม หรืออาเจียนตลอดเวลา
• ไข้สูงลอยนานเกิน 3 วัน หรือไข้กลับมาสูงใหม่หลังจากที่เคยลดลงไปแล้ว

การวินิจฉัยและรักษาโดยแพทย์จะช่วยประเมินว่า อาการของลูกน้อยเริ่มมีการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนหรือไม่ ซึ่งในกรณีนี้แพทย์จึงจะพิจารณาจ่ายยาปฏิชีวนะให้ตามความเหมาะสม ไม่ควรตัดสินใจหาซื้อยามาให้เด็กกินเองโดยเด็ดขาดครับ