เจาะลึกเรื่อง ประเภททางชีวภาพของมะเร็งเต้านม ที่คนไข้ควรรู้เพื่อเลือกทางรักษาที่แม่นยำ

ทำไมหมอต้องตรวจหา ประเภททางชีวภาพของมะเร็งเต้านม

เวลาที่คนไข้ได้รับผลชิ้นเนื้อจากห้องแล็บ มักจะเจอคำศัพท์เทคนิคมากมายที่ทำให้อ่านแล้วงงว่านี่คืออะไรกันแน่ หนึ่งในประโยคที่สำคัญที่สุดคือการบอกว่ามะเร็งที่พบเป็น ประเภททางชีวภาพของมะเร็งเต้านม แบบไหน ซึ่งข้อมูลนี้ไม่ใช่แค่ตัวเลขหรือรหัส แต่มันคือเข็มทิศที่จะบอกหมอว่า เราควรจะใช้ยาอะไรจัดการกับมะเร็งก้อนนี้ถึงจะตรงจุดที่สุด เหมือนกับการจับคู่กุญแจให้ถูกกับแม่กุญแจครับ

ตัวรับฮอร์โมนคืออะไร และทำไมถึงสำคัญกับการรักษา

ลองนึกภาพว่าเซลล์มะเร็งเปรียบเสมือนบ้านที่มีประตูหลายบานเปิดรับสัญญาณจากร่างกาย ถ้ามะเร็งก้อนนั้นมีตัวรับ (Receptor) ที่ไวต่อฮอร์โมนเพศหญิง เช่น เอสโตรเจน หรือ โปรเจสเตอโรน เซลล์มะเร็งก็จะใช้ฮอร์โมนเหล่านี้เป็นเชื้อเพลิงในการเติบโต ประเภททางชีวภาพของมะเร็งเต้านม จึงต้องเริ่มจากการตรวจดูว่ามะเร็งชนิดนี้มีตัวรับเหล่านี้อยู่หรือไม่

• ถ้าตรวจพบตัวรับฮอร์โมนเป็นบวก: มะเร็งกลุ่มนี้มักจะโตช้ากว่าและตอบสนองได้ดีกับการใช้ยาต้านฮอร์โมน
• ถ้าตรวจไม่พบตัวรับฮอร์โมน: แปลว่ามะเร็งตัวนี้ไม่ได้ใช้ฮอร์โมนเป็นอาหารหลัก จึงต้องใช้วิธีการรักษาแบบอื่นที่รุนแรงขึ้น เช่น เคมีบำบัด

โปรตีน HER2 ปัจจัยชี้ขาดตัวสำคัญ

นอกจากเรื่องฮอร์โมนแล้ว ยังมีโปรตีนตัวหนึ่งที่ชื่อว่า HER2 ถ้ามะเร็งมีการผลิตโปรตีนตัวนี้ออกมามากผิดปกติ จะถือว่าเป็นมะเร็งเต้านมชนิด HER2-positive ซึ่งในอดีตเคยเป็นชนิดที่รักษาค่อนข้างยาก แต่ปัจจุบันเรามีกลุ่มยาพุ่งเป้า (Targeted Therapy) ที่ออกแบบมาเพื่อกำจัดโปรตีนตัวนี้โดยเฉพาะ ทำให้คนไข้กลุ่มนี้มีโอกาสหายและคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นมากครับ

แบ่งประเภทมะเร็งเต้านมเพื่อให้รักษาได้ตรงจุดที่สุด

โดยปกติแล้ว หมอจะแบ่งกลุ่มใหญ่ๆ ออกเป็น 4 ประเภทหลักตามผลแล็บ เพื่อใช้ในการวางแผนการรักษา ดังนี้

1. กลุ่มที่ไวต่อฮอร์โมน (Luminal A และ Luminal B)

กลุ่มนี้มักพบได้บ่อยที่สุด ตัวรับฮอร์โมนมักจะเป็นบวก ส่วนใหญ่การรักษาจะเน้นไปที่การผ่าตัดและใช้ยาต้านฮอร์โมนเป็นหลัก โดยชนิด Luminal A จะมีความเป็นมะเร็งต่ำกว่าและพยากรณ์โรคดีกว่าชนิด B

2. กลุ่มที่พึ่งพาโปรตีน HER2 (HER2-enriched)

มะเร็งกลุ่มนี้จะแสดงออกเฉพาะโปรตีน HER2 โดยไม่ค่อยไวต่อฮอร์โมน การรักษาส่วนใหญ่ต้องใช้ยาพุ่งเป้าควบคู่ไปกับยาเคมีบำบัดเพื่อหยุดยั้งการแบ่งตัวของเซลล์มะเร็ง

3. กลุ่มที่ไม่มีตัวรับฮอร์โมนและ HER2 (Triple-Negative)

นี่คือกลุ่มที่หมอต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะไม่มีทั้งตัวรับฮอร์โมนและไม่มีโปรตีน HER2 ทำให้ไม่สามารถใช้ยาต้านฮอร์โมนหรือยาพุ่งเป้ามาตรฐานได้ จึงต้องอาศัยเคมีบำบัดเป็นตัวหลักในการควบคุมโรค

สื่อสารกับหมอเพื่อเข้าใจแผนการรักษาของคุณ

การเข้าใจ ประเภททางชีวภาพของมะเร็งเต้านม ของตัวเองจะช่วยให้คนไข้เข้าใจว่าทำไมหมอถึงเลือกใช้วิธีนี้ ไม่ว่าจะเป็นการผ่าตัด ฉายแสง หรือให้ยา เพราะมะเร็งเต้านมไม่ใช่โรคเดียวกันหมดสำหรับทุกคน แต่ละคนมีรหัสพันธุกรรมของมะเร็งที่ไม่เหมือนกัน หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับผลชิ้นเนื้อ หรือไม่แน่ใจว่าทำไมเราถึงต้องใช้ยาตัวนี้ หมอแนะนำให้ถามได้เต็มที่ครับ เพราะความเข้าใจของผู้ป่วยคือจุดเริ่มต้นของการรักษาที่ได้ผลดีที่สุด