เนื้องอกมดลูกกับภาวะมีบุตรยาก: เรื่องใกล้ตัวที่คนอยากมีลูกต้องรู้

เนื้องอกมดลูกขัดขวางการมีลูกอย่างไร

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาเรื่องอยากมีบุตร แต่ผลตรวจกลับพบว่ามีเนื้องอกในมดลูก หลายคนมักกังวลว่านี่คือจุดจบของความฝัน แต่ในความเป็นจริงเนื้องอกมดลูกไม่ได้แปลว่าจะไม่มีลูกไม่ได้เสมอไปครับ กลไกที่ทำให้เกิด ภาวะมีบุตรยากจากเนื้องอกมดลูก นั้นเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย ตั้งแต่เรื่องของตำแหน่งที่ไปเบียดทับโพรงมดลูก ทำให้ตัวอ่อนฝังตัวได้ยาก หรือในบางกรณีตัวก้อนเนื้องอกเองก็ไปขวางทางเดินของอสุจิหรือตัวอ่อนไม่ให้เดินทางไปถึงจุดหมายได้สะดวก

ตำแหน่งไหนที่น่ากังวลและควรจัดการก่อนเริ่มมีลูก

ไม่ใช่เนื้องอกทุกก้อนที่จะส่งผลกระทบต่อการตั้งครรภ์ เราสามารถแบ่งตามตำแหน่งที่พบบ่อยได้ดังนี้

• ก้อนที่เบียดเข้าไปในโพรงมดลูก (Submucosal Fibroids): นี่คือกลุ่มที่น่ากังวลที่สุดครับ เพราะก้อนชนิดนี้จะขวางพื้นที่ฝังตัวของตัวอ่อนโดยตรง ทำให้โอกาสตั้งครรภ์ลดลงและเสี่ยงต่อการแท้งได้ง่ายกว่าปกติ
• ก้อนที่อยู่ในผนังกล้ามเนื้อมดลูก (Intramural Fibroids): หากก้อนมีขนาดใหญ่พอที่จะไปเปลี่ยนรูปทรงของโพรงมดลูก ก็อาจส่งผลต่อการฝังตัวของตัวอ่อนได้เช่นกัน
• ก้อนที่โตอยู่ด้านนอกมดลูก (Subserosal Fibroids): ส่วนใหญ่แล้วมักจะไม่ค่อยมีผลกับภาวะมีบุตรยาก ยกเว้นกรณีที่ก้อนมีขนาดใหญ่มากจนไปกดทับท่อนำไข่หรือรบกวนการทำงานของมดลูกโดยรวม

ตรวจพบเนื้องอกแล้ว ต้องผ่าตัดออกทุกคนไหม

คำถามนี้หมอเจอประจำครับ คำตอบคือไม่จำเป็นต้องผ่าตัดทุกคนครับ การตัดสินใจจะขึ้นอยู่กับขนาด ตำแหน่ง และอาการแสดงร่วมด้วย ถ้าตรวจพบก้อนเล็กๆ ที่ไม่ได้ขวางทางเดินหรือโพรงมดลูก เราสามารถลองปล่อยให้ตั้งครรภ์เองได้ แต่ถ้าก้อนมีผลโดยตรงต่อการฝังตัว หรือทำให้เกิดอาการปวดท้องรุนแรง มีเลือดออกผิดปกติ การผ่าตัดออกก่อนเตรียมตัวตั้งครรภ์ก็มักจะเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า เพื่อลดความเสี่ยงระหว่างการตั้งครรภ์ในอนาคต

วิธีเตรียมตัวสำหรับคนไข้ที่มีเนื้องอกมดลูก

หากคุณกำลังวางแผนครอบครัวและตรวจพบว่ามีเนื้องอก แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านผู้มีบุตรยากเพื่อวางแผนอย่างรอบคอบ สิ่งที่หมอมักจะแนะนำคือ:

• ประเมินโพรงมดลูกด้วยการฉีดสีดูท่อนำไข่ หรือการส่องกล้องในโพรงมดลูก เพื่อดูว่าก้อนไปรบกวนพื้นที่ของตัวอ่อนหรือไม่
• ถ้าต้องผ่าตัด ควรเลือกวิธีการที่เหมาะสม เช่น การผ่าตัดผ่านกล้อง เพื่อลดการบอบช้ำของมดลูกและทำให้ร่างกายฟื้นตัวเร็วขึ้น
• หลังผ่าตัดต้องรอให้แผลที่มดลูกสมานตัวดีก่อน ซึ่งโดยทั่วไปจะแนะนำให้เว้นระยะเวลาสัก 3-6 เดือนก่อนเริ่มภารกิจการตั้งครรภ์

สุดท้ายอยากให้กำลังใจครับ การมีเนื้องอกมดลูกไม่ใช่ทางตัน แต่อาจเป็นเพียงอุปสรรคเล็กๆ ที่ต้องการการดูแลที่ถูกต้องและการวางแผนอย่างเป็นระบบ หากได้รับคำแนะนำและการรักษาที่ตรงจุด โอกาสที่คุณจะมีเจ้าตัวน้อยก็ยังคงมีอยู่สูงมากครับ