ทำความรู้จัก การรักษาด้วยวิธีอุดหลอดเลือดแดงที่ไปเลี้ยงเนื้องอก ทางเลือกใหม่ในการดูแลผู้ป่วย

เวลาที่ได้ยินคำว่าเนื้องอก หลายคนคงนึกถึงการผ่าตัดใหญ่ การฉายแสง หรือการให้ยาคีโมที่มีผลข้างเคียงชวนให้อ่อนเพลีย แต่ในโลกของการแพทย์ปัจจุบัน เรามีวิธีทางเลือกอีกหนึ่งวิธีที่ช่วยจัดการกับก้อนเนื้อร้ายโดยไม่ต้องผ่าตัดแผลใหญ่ นั่นคือการตัดเสบียงของตัวก้อนเนื้อเองครับ

ในฐานะหมอ เวลาอธิบายให้คนไข้ฟังเรื่องนี้ ผมมักจะเปรียบก้อนเนื้องอกเหมือนกับโรงงานผลิตสินค้าขนาดใหญ่ที่ต้องการทรัพยากรจำนวนมากเพื่อเติบโต ซึ่งทรัพยากรหลักก็คือเลือดและสารอาหารที่วิ่งมาตามท่อส่งน้ำขนาดใหญ่ หรือก็คือหลอดเลือดแดงนั่นเอง การรักษาด้วยวิธีอุดหลอดเลือดแดงที่ไปเลี้ยงเนื้องอก จึงเปรียบเสมือนการตัดท่อน้ำและปิดตายเส้นทางลำเลียงเสบียง ทำให้ก0นเนื้อฝ่อลงและควบคุมได้ง่ายขึ้นโดยไม่ไปรบกวนเนื้อเยื่อดีส่วนอื่นของร่างกาย

ก้อนเนื้องอกโตได้เพราะอะไร ทำไมต้องตัดท่อน้ำเลี้ยง?

ธรรมชาติของเซลล์มะเร็งหรือเนื้องอกมีความพิเศษตรงที่เขาสามารถสร้างหลอดเลือดใหม่ขึ้นมาหล่อเลี้ยงตัวเองได้อย่างรวดเร็ว เพื่อใช้เป็นทางด่วนขนส่งทั้งออกซิเจนและสารอาหารมาขยายอาณาจักร

พอมันโตเร็ว เลือดก็ยิ่งต้องเดินท่อมาเยอะ การที่เราเข้าไปปิดกั้นหลอดเลือดเส้นหลักที่วิ่งเข้าหาก้อนเนื้อโดยตรง จึงเป็นการตัดวงจรชีวิตของมันโดยตรง ทำให้ก้อนเนื้อขาดอาหาร ฝ่อตัวลง และนิ่มลงจนควบคุมได้ดีขึ้น ซึ่งวิธีนี้แพทย์มักนำมาใช้กับเนื้องอกตับ เนื้องอกมดลูก หรือแม้แต่ในบางกรณีที่ต้องการลดขนาดก้อนเลือดก่อนเข้าสู่ขั้นตอนการรักษาขั้นต่อไป

ขั้นตอนการทำหัตถการ เจ็บไหม ใช้เวลานานแค่ไหน?

หลายคนพอได้ยินคำว่าทำเส้นเลือด มักจะกังวลว่าเป็นการผ่าตัดเปิดหน้าท้องหรือผ่าตัดใหญ่ แต่ความจริงแล้ววิธีนี้เป็นหัตถการผ่านสายสวนที่มีแผลเล็กมากๆ คล้ายกับการทำบอลลูนหัวใจเลยครับ

แพทย์จะเริ่มต้นจากการฉีดยาชาบริเวณขาหนีบหรือข้อมือ จากนั้นจะสอดท่อพลาสติกขนาดเล็กมากๆ เข้าไปในหลอดเลือดแดง แล้วใช้เครื่องเอกซเรย์นำทางเพื่อพาปลายสายสวนเดินทางไปจนถึงหลอดเลือดเส้นเล็กๆ ที่วิ่งไปเลี้ยงก้อนเนื้องอกโดยเฉพาะ เมื่อถึงเป้าหมายแล้ว แพทย์จะทำการปล่อยวัสดุอุดกั้นลงไป ซึ่งอาจจะเป็นเม็ดพลาสติกขนาดจิ๋วหรือขดลวดพิเศษ เพื่อบล็อกทางเดินเลือดให้อุดตันสนิท โดยที่คนไข้จะยังรู้สึกตัวตลอดเวลาและแทบไม่รู้สึกเจ็บปวดเลย ใช้เวลาทำทั้งหมดประมาณหนึ่งถึงสองชั่วโมงเท่านั้น

ช่วงเวลาพักฟื้นหลังทำหัตถการ ร่างกายต้องเจออะไรบ้าง?

หลังจากที่หลอดเลือดถูกอุดกั้นแล้ว ก้อนเนื้อจะเริ่มขาดเลือดและเกิดกระบวนการสลายตัวตามธรรมชาติ ช่วงสองสามวันแรกหลังทำ ผู้ป่วยบางท่านอาจจะมีอาการไข้ต่ำๆ ปวดหน่วงบริเวณท้อง หรือคลื่นไส้ได้บ้าง ซึ่งเป็นอาการตอบสนองปกติของร่างกายที่กำลังจัดการกับเซลล์ที่ตายลงไป

ทีมแพทย์จะคอยให้ยาแก้ปวดและน้ำเกลือเพื่อประคับประคองอาการ ส่วนใหญ่แล้วคนไข้จะพักรักษาตัวในโรงพยาบาลเพียงแค่สองถึงสามวัน เพื่อดูแผลบริเวณที่ใส่สายสวนและสังเกตอาการใกล้ชิด เมื่อร่างกายเริ่มปรับตัวได้และไม่มีไข้ ก็สามารถกลับไปพักฟื้นต่อที่บ้านได้ตามปกติ

การดูแลตัวเองเมื่อกลับถึงบ้านและการนัดติดตามผล

พอกลับมาบ้าน สิ่งสำคัญคือการให้เวลาร่างกายได้ซ่อมแซมตัวเอง งดการยกของหนักหรือออกกำลังกายหักโหมในช่วงสัปดาห์แรก เพื่อป้องกันไม่ให้แผลบริเวณขาหนีบหรือข้อมือเกิดการกระทบกระเทือน

ในส่วนของการทานอาหาร ไม่มีข้อห้ามอะไรเป็นพิเศษ เน้นทานอาหารที่มีประโยชน์ ย่อยง่าย และดื่มน้ำมากๆ เพื่อช่วยขับของเสียออกจากร่างกาย และที่สำคัญที่สุดคือต้องมาพบแพทย์ตามนัดทุกครั้ง เพื่อทำการตรวจติดตามผลด้วยการทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์หรืออัลตราซาวนด์ ดูว่าก้อนเนื้องอกยุบลงไปมากน้อยแค่ไหน และเลือดถูกปิดกั้นสนิทดีหรือไม่ เพื่อวางแผนการดูแลรักษาในขั้นตอนต่อไปร่วมกันครับ