กรดไหลย้อนไม่ได้มีแค่จุกเสียด ทำไมคอถึงระคายเคืองเรื้อรัง?

ทำไมเจ็บคอไอเรื้อรัง ทั้งที่ไม่มีไข้และไม่ใช่อาการหวัด

หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาด้วยปัญหาอาการระคายเคืองคอ เสียงแหบ หรือไอแห้งๆ แบบหาสาเหตุไม่เจอ กินยาแก้ไอหรืออมยาอมก็ไม่ดีขึ้น หลายครั้งที่ผมตรวจดูในคอแล้วไม่พบอาการติดเชื้อ แต่กลับเห็นร่องรอยความแดงอักเสบที่บริเวณกล่องเสียง นั่นเป็นสัญญาณเตือนว่า คุณอาจกำลังเผชิญกับอาการ การระคายเคืองทางเดินหายใจส่วนบน จากภาวะกรดไหลย้อนโดยไม่รู้ตัว

กลไกที่กรดเดินทางจากกระเพาะขึ้นไปรบกวนลำคอ

ตามปกติแล้ว หูรูดหลอดอาหารส่วนล่างทำหน้าที่เหมือนประตูกั้นไม่ให้กรดจากกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นมา แต่เมื่อไหร่ที่ประตูด่านนี้ทำงานผิดปกติ กรดและน้ำย่อยที่มีฤทธิ์เป็นด่างจะไหลย้อนกลับขึ้นมาตามหลอดอาหาร จนไปถึงบริเวณลำคอและกล่องเสียง เมื่อเนื้อเยื่อบริเวณทางเดินหายใจส่วนบนที่บอบบางต้องสัมผัสกับกรดเหล่านี้ซ้ำๆ จึงเกิดการอักเสบ บวมแดง และระคายเคืองอย่างที่คนไข้รู้สึก

สัญญาณเตือนที่ต้องสังเกตว่าคออักเสบเพราะกรด

อาการเหล่านี้มักเด่นชัดขึ้นในเวลาที่คุณเอนตัวลงนอนหรือหลังรับประทานอาหารมื้อดึก หากมีอาการดังต่อไปนี้ให้สงสัยเรื่องกรดไหลย้อนไว้ก่อน

• รู้สึกเหมือนมีก้อนอะไรจุกอยู่ในลำคอ กลืนลำบาก หรือรู้สึกติดๆ ขัดๆ เหมือนมีเมือกเหนียวๆ ค้างอยู่ในคอ
• มีอาการเสียงแหบในช่วงเช้า หรือเสียงเปลี่ยนไปจากเดิม
• ไอเรื้อรังโดยเฉพาะเวลาหลังกินข้าวหรือตอนนอนราบ
• รู้สึกขมคอ หรือมีรสเปรี้ยวในปากบ่อยครั้ง
• เจ็บคอเรื้อรังแบบเป็นๆ หายๆ โดยไม่มีอาการไข้ร่วมด้วย

เปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อสยบอาการระคายเคืองคอ

การรักษาโรคนี้ไม่ใช่แค่การกินยาลดกรด แต่หัวใจสำคัญคือการปรับนิสัยการกินและการใช้ชีวิต เพื่อลดโอกาสที่กรดจะไหลย้อนขึ้นมา

• หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารมื้อหนักก่อนนอนอย่างน้อย 3 ชั่วโมง เพื่อให้กระเพาะได้ย่อยอาหารจนหมดก่อนเอนตัวลงนอน
• ลดอาหารจำพวกไขมันสูง ของทอด รสเผ็ดจัด รวมถึงคาเฟอีนและน้ำอัดลม เพราะเป็นตัวการทำลายความแข็งแรงของหูรูดหลอดอาหาร
• แบ่งกินมื้อย่อยแทนมื้อใหญ่ เพื่อไม่ให้กระเพาะอาหารตึงเกินไป
• ปรับหัวเตียงให้สูงขึ้นเล็กน้อยเวลานอน เพื่อใช้แรงโน้มถ่วงช่วยป้องกันไม่ให้กรดไหลย้อนขึ้นมาถึงลำคอ

เมื่อไหร่ที่อาการนี้จำเป็นต้องพบแพทย์

แม้ว่าอาการระคายเคืองทางเดินหายใจส่วนบนจะดูเหมือนเป็นเรื่องจุกจิก แต่หากปล่อยทิ้งไว้จนเรื้อรัง เนื้อเยื่อบริเวณกล่องเสียงอาจเกิดการอักเสบจนบวมและส่งผลต่อการหายใจได้ หากใครที่มีอาการกลืนลำบากมาก น้ำหนักลดโดยไม่มีสาเหตุ หรือเสียงแหบต่อเนื่องเกิน 2-3 สัปดาห์ แนะนำให้มาตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด เพื่อแยกแยะว่าอาการนี้เป็นผลมาจากกรดไหลย้อน หรือมีโรคอื่นซ่อนอยู่กันแน่