แม่ให้นมลูกป่วย ต้องกินยาปฏิชีวนะอย่างไรให้ปลอดภัยต่อลูกน้อย

แม่ให้นมลูกป่วย ต้องกินยาปฏิชีวนะอย่างไรให้ปลอดภัยต่อลูกน้อย

หลายครั้งที่คุณแม่ที่กำลังอยู่ในช่วงให้นมบุตรเกิดอาการเจ็บป่วย เช่น ทอนซิลอักเสบ เต้านมอักเสบ หรือมีการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ สิ่งที่กังวลใจที่สุดไม่ใช่แค่ความเจ็บป่วยของตัวเอง แต่คือคำถามที่ว่า จะกินยาปฏิชีวนะได้หรือไม่ และยานั้นจะส่งผลเสียต่อลูกน้อยผ่านทางน้ำนมหรือเปล่า หลายคนเลือกที่จะทนเจ็บหรือหยุดให้นมลูก ซึ่งจริงๆ แล้วไม่ใช่ทางออกที่ถูกต้องเสมอไป

ยาปฏิชีวนะผ่านน้ำนมได้จริงหรือ

ในความเป็นจริง ยาเกือบทุกชนิดสามารถซึมผ่านเข้าสู่น้ำนมได้ในปริมาณที่น้อยมาก แต่ประเด็นสำคัญคือ ยาตัวนั้นมีอันตรายต่อทารกหรือไม่ และทารกสามารถกำจัดยาออกจากร่างกายได้มากน้อยเพียงใด คุณหมอส่วนใหญ่จะมีแนวทางการพิจารณาเลือกยาปฏิชีวนะที่ปลอดภัย โดยยึดหลักเกณฑ์ว่าต้องเป็นยาที่ทารกได้รับผ่านน้ำนมในปริมาณที่ต่ำมากจนไม่มีผลกระทบต่อพัฒนาการหรือสุขภาพของลูก

ยาปฏิชีวนะกลุ่มไหนที่ใช้ได้อย่างสบายใจ

กลุ่มยาปฏิชีวนะที่ถือว่าปลอดภัยที่สุดสำหรับคุณแม่ให้นมลูกคือยาในกลุ่มเพนิซิลลิน (Penicillins) และเซฟาโลสปอริน (Cephalosporins) ซึ่งเป็นยาที่ใช้รักษาการติดเชื้อแบคทีเรียได้หลากหลายชนิด ยาเหล่านี้มีประวัติการใช้มายาวนานและมีข้อมูลทางการแพทย์ยืนยันชัดเจนว่ามีความเสี่ยงต่อทารกต่ำมาก

กลุ่มยาที่ต้องเลี่ยงหรือต้องระวังเป็นพิเศษ

แม้ว่ายาปฏิชีวนะส่วนใหญ่จะปลอดภัย แต่ก็มีบางกลุ่มที่ควรหลีกเลี่ยงหรือต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด เช่น ยาในกลุ่มเตตราไซคลิน (Tetracyclines) บางชนิด หรือยาบางตัวที่อาจส่งผลต่อการทำงานของตับและไตของทารกหากได้รับในปริมาณที่ต่อเนื่อง ดังนั้นการซื้อยามากินเองโดยไม่อ่านฉลากหรือสอบถามแพทย์ถือเป็นเรื่องที่เสี่ยงเกินไป

เทคนิคการกินยาเพื่อให้ลูกได้รับผลกระทบน้อยที่สุด

หากคุณหมอจำเป็นต้องจ่ายยาปฏิชีวนะที่มีความเสี่ยงบ้างเล็กน้อย หรือคุณแม่ต้องการความมั่นใจเพิ่มขึ้น มีวิธีบริหารจัดการง่ายๆ ดังนี้

• กินยาทันทีหลังจากที่เพิ่งให้นมลูกเสร็จ เพื่อให้ระดับยาในกระแสเลือดของคุณแม่ลดลงก่อนถึงรอบการให้นมครั้งถัดไป
• สังเกตอาการลูก หากลูกมีอาการผิดปกติ เช่น ท้องเสีย ถ่ายเหลว หรือมีผื่นขึ้น ให้รีบหยุดยาและปรึกษาแพทย์ทันที
• เลือกใช้ยาที่ออกฤทธิ์สั้น เพื่อให้ร่างกายกำจัดยาออกไปได้เร็วขึ้น

อย่าหยุดยาเองแม้เริ่มรู้สึกดีขึ้น

สิ่งหนึ่งที่สำคัญมากคือ การรักษาด้วยยาปฏิชีวนะที่ปลอดภัยต่อการให้นมบุตรนั้น ต้องกินยาให้ครบตามขนาดและระยะเวลาที่แพทย์กำหนด แม้อาการจะดีขึ้นแล้วก็ตาม หากหยุดยาก่อนกำหนด อาจทำให้เชื้อแบคทีเรียดื้อยาและกลับมาติดเชื้อซ้ำ ซึ่งจะทำให้การรักษายุ่งยากกว่าเดิมและอาจต้องใช้ยาที่แรงขึ้นจนกระทบกับการให้นมบุตรในระยะยาว

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาแพทย์โดยด่วน

หากคุณแม่ต้องรับยาปฏิชีวนะและรู้สึกไม่สบายใจ ควรแจ้งแพทย์เสมอว่ากำลังให้นมบุตร เพื่อให้คุณหมอเลือกยาที่เหมาะสมและปลอดภัยที่สุด หากมีอาการข้างเคียงรุนแรง หรือลูกมีพฤติกรรมการกินนมเปลี่ยนไป เช่น งอแง ไม่ยอมดูดนม หรือมีอาการป่วยร่วมด้วย การรีบพาลูกไปพบกุมารแพทย์จะเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการดูแลทั้งตัวคุณแม่และลูกน้อยให้ปลอดภัย