ภาวะแทรกซ้อนทางระบบประสาท เรื่องใกล้ตัวที่ไม่อยากให้มองข้าม

เวลาที่ตรวจคนไข้ในห้องตรวจแล้วเจอโรคเรื้อรังอย่างเบาหวาน ความดัน หรือแม้แต่การติดเชื้อรุนแรง สิ่งหนึ่งที่หมอมักจะคอยระวังและพูดคุยกับคนไข้อยู่เสมอคือเรื่องของเส้นประสาท เพราะอวัยวะส่วนนี้เปรียบเสมือนสายไฟหลักของร่างกาย ถ้าเกิดความเสียหายขึ้นมา ย่อมส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

สัญญาณเตือนเมื่อเส้นประสาทเริ่มมีปัญหา

หลายคนมักคิดว่าความผิดปกติทางระบบประสาทจะต้องแสดงอาการรุนแรงทันที เช่น อัมพฤกษ์อัมพาต แต่ในความจริงแล้ว จุดเริ่มต้นของภาวะแทรกซ้อนทางระบบประสาทมักมาแบบเงียบเชียบและค่อยเป็นค่อยไป อาการเริ่มต้นที่คนไข้มักเล่าให้ฟังบ่อยๆ มีดังนี้

• อาการชาตามปลายนิ้วมือและนิ้วเท้า เหมือนมีเข็มมา ภาวะแทรกซ้อนทางระบบประสาท เริ่มต้นด้วยความรู้สึกยิบๆ ที่หลายคนชินชา
• ความรู้สึกสัมผัสลดลง เช่น ใส่รองเท้าแล้วไม่รู้สึกว่ารองเท้ากัด หรือถือของแล้วร่วงหล่นโดยไม่รู้ตัว
• อาการปวดแปล๊บเหมือนโดนไฟช็อต หรือปวดแสบปวดร้อนตามแนวเส้นประสาท โดยเฉพาะในเวลากลางคืน
• กล้ามเนื้อเริ่มมีอาการอ่อนแรง ทรงตัวได้ไม่ดีเท่าเดิม หรือรู้สึกว่าขาไม่มีแรงเวลาเดินขึ้นบันได

สาเหตุหลักที่ทำให้ระบบประสาทพังทีละน้อย

เส้นประสาทของเราบอบบางกว่าที่คิดครับ สาเหตุหลักๆ ที่หมอพบได้บ่อยในชีวิตประจำวันมักไม่ได้มาจากอุบัติเหตุเสมอไป แต่มาจากโรคประจำตัวที่ปล่อยให้เรื้อรังเป็นเวลานาน

ตัวการสำคัญอันดับหนึ่งหนีไม่พ้นเรื่องของระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงปรี๊ดเป็นประจำ น้ำตาลส่วนเกินเหล่านี้เปรียบเสมือนสารเคมีที่ค่อยๆ กัดกร่อนผนังหลอดเลือดที่มาหล่อเลี้ยงเส้นประสาท ทำให้เส้นประสาทขาดเลือดและออกซิเจน จนกระทั่งเสียหายทีละน้อย นอกจากนี้ การขาดวิตามินบีบางชนิด การดื่มแอลกอฮอล์ปริมาณมากติดต่อกันเป็นเวลานาน รวมถึงโรคภูมิคุ้มกันทำลายตัวเอง ก็เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดความเสียหายนี้ได้เช่นกัน

วิธีดูแลและป้องกันไม่ให้ลุกลาม

ข่าวดีคือความเสียหายของระบบประสาทหลายอย่างสามารถชะลอความรุนแรง หรือทำให้ดีขึ้นได้หากตรวจพบและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตั้งแต่เนิ่นๆ สิ่งที่หมอแนะนำให้คนไข้ทำเป็นประจำมีดังนี้

• ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและความดันโลหิตให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานอย่างเคร่งครัด
• ตรวจสุขภาพเท้าและร่างกายด้วยตนเองสม่ำเสมอ เพื่อดูว่ามีแผลหรือความผิดปกติของความรู้สึกหรือไม่
• รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ โดยเฉพาะกลุ่มวิตามินบีที่มีส่วนช่วยบำรุงการทำงานของเส้นประสาท
• หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และงดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เพราะสารเหล่านี้ทำให้หลอดเลือดหดตัวและทำลายปลายประสาทโดยตรง

อาการแบบไหนที่ควรมาพบแพทย์ทันที

หากปล่อยทิ้งไว้จนมีอาการลุกลาม อาจทำให้การรักษาทำได้ยากขึ้น ดังนั้น หากคุณหรือคนในครอบครัวมีอาการชาที่ลามจากปลายนิ้วขึ้นมาที่ข้อศอกหรือหัวเข่า มีอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงอย่างเห็นได้ชัดจนเดินเซ หรือมีอาการปวดเส้นประสาทรุนแรงจนรบกวนการนอนหลับ ควรรีบเข้ามาปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยและรับแนวทางรักษาที่ถูกต้องโดยเร็วที่สุด