เจาะลึกภาวะแทรกซ้อนทางระบบประสาท: สัญญาณเตือนจากร่างกายที่หมออยากให้คุณรู้

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจแล้วบอกว่ามีอาการชาตามมือตามเท้า อ่อนแรง หรือทรงตัวไม่ค่อยดี หลายครั้งต้นตอไม่ได้มาจากกล้ามเนื้อหรือกระดูกอย่างที่คิด แต่มันอาจเป็นสัญญาณเตือนจากระบบประสาทที่กำลังส่งเสียงร้องขอความช่วยเหลือ

คำว่า ภาวะแทรกซ้อนทางระบบประสาท ฟังดูแล้วอาจจะน่ากลัวและไกลตัว แต่มันคือกลุ่มอาการที่เกิดขึ้นตามมาหลังจากที่ร่างกายของเราต้องเผชิญกับโรคเรื้อรัง การอักเสบ หรือความผิดปกติบางอย่างที่ปล่อยทิ้งไว้นานจนลามไปถึงเส้นประสาทหรือสมอง

โรคอะไรบ้างที่ชอบทิ้งร่องรอยความเสียหายไว้ที่เส้นประสาท?

ในชีวิตประจำวัน หมอมักจะเจอโรคเรื้อรังสองสามโรคที่เป็นตัวการหลักในการสร้างปัญหาให้กับระบบประสาทโดยที่เราไม่รู้ตัว

เบาหวานกับปลายประสาทเสื่อมที่มาแบบเงียบๆ

คนไข้ที่เป็นโรคเบาหวานมานานแล้วควบคุมระดับน้ำตาลได้ไม่ดี มักจะเริ่มจากอาการชาปลายนิ้วมือนิ้วเท้าเหมือนใส่ถุงมือถุงเท้าตลอดเวลา บางคนรู้สึกยิบๆ เหมือนมีมดไต่ หรือแสบร้อนที่ฝ่าเท้าตอนกลางคืน อาการเหล่านี้คือตัวอย่างคลาสสิกของภาวะแทรกซ้อนที่น้ำตาลในเลือดสูงไปทำลายเส้นประสาทส่วนปลายทีละน้อย

ความดันโลหิตสูงและภัยเงียบในสมอง

อีกหนึ่งเรื่องที่น่ากังวลคือโรคความดันโลหิตสูงที่ปล่อยให้สูงค้างไว้เป็นเวลานาน ผนังหลอดเลือดสมองจะเริ่มเสื่อมและเปราะบาง จนวันหนึ่งอาจเกิดภาวะหลอดเลือดสมองตีบหรือแตก ซึ่งส่งผลให้เกิดความผิดปกติทางระบบประสาทอย่างกะทันหัน เช่น ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด หรือแขนขาอ่อนแรงซีกเดียว

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าระบบประสาทกำลังมีปัญหา?

ร่างกายของเราฉลาดเสมอ เวลาที่ระบบประสาทเริ่มทำงานผิดปกติ มันมักจะส่งสัญญาณเตือนเล็กๆ น้อยๆ มาก่อนเสมอ ซึ่งอาการที่เราสังเกตได้เองมีดังนี้

• อาการชาตามมือและเท้าที่ไม่ยอมหาย หรือลามสูงขึ้นเรื่อยๆ
• ความรู้สึกสัมผัสเพี้ยนไป เช่น จับของร้อนแล้วรู้สึกเย็น หรือโดนสัมผัสเบาๆ แต่รู้สึกเจ็บ
• กล้ามเนื้อเริ่มมีอาการกระตุกเอง หรือรู้สึกอ่อนแรง หยิบจับของแล้วหลุดมือบ่อยๆ
• มีอาการวิงเวียนศีรษะ บ้านหมุน หรือทรงตัวลำบากเวลาเดิน
• ปวดศีรษะเรื้อรังแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อนและกินยาแล้วไม่ดีขึ้น

วิธีดูแลตัวเองเพื่อปกป้องระบบประสาทให้แข็งแรง

ข่าวดีคือ ภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้ส่วนใหญ่สามารถป้องกันหรือชะลอความรุนแรงได้ หากเราหันมาใส่ใจดูแลตัวเองตั้งแต่วันนี้

การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและความดันโลหิตให้อยู่ในเกณฑ์ปกติคือหัวใจสำคัญที่สุด นอกจากนี้ การเลือกรับประทานอาหารที่มีวิตามินบีสูง เช่น ผักใบเขียว ธัญพืชไม่ขัดสี และเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ก็มีส่วนช่วยบำรุงสุขภาพของเส้นประสาทโดยตรง รวมถึงการออกกำลังกายสม่ำเสมอและการนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ

อาการแบบไหนที่ต้องรีบมาพบแพทย์ทันที?

หากคุณหรือคนในครอบครัวมีอาการที่เกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน เช่น ตามองเห็นภาพซ้อน พูดไม่ชัด กลืนลำบาก แขนขาอ่อนแรงข้างใดข้างหนึ่งทันที หรือมีอาการปวดศีรษะรุนแรงแบบเฉียบพลันร่วมกับอาเจียน อย่ารอดูอาการอยู่ที่บ้านเด็ดขาด อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณอันตรายของโรคหลอดเลือดสมองหรือความผิดปกติทางระบบประสาทที่ต้องได้รับการดูแลจากแพทย์โดยด่วนที่สุด