ตื่นมาตาแดง ตาแฉะ เคืองตาเหมือนมีฝุ่นอยู่ในตา: เช็กอาการเยื่อบุตาอักเสบกันหน่อย

ตื่นมาแล้วตาแดงแจ๋ เคืองตา เจ็บๆ คันๆ เป็นอะไรกันแน่?

เวลาตื่นนอนแล้วส่องกระจกพบว่าตาข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้างแดงก่ำ มีขี้ตาเกรอะกรังจนลืมตาแทบไม่ขึ้น หลายคนมักจะนึกถึงอาการตาอักเสบยอดฮิต หรือที่หมอชอบเรียกว่า ภาวะเยื่อบุตาอักเสบหรือระคายเคือง ซึ่งเป็นปัญหากวนใจที่พาเอาความมั่นใจหายไปหมดแถมยังใช้ชีวิตลำบากขึ้นเยอะเลย

เยื่อบุตาคือเนื้อเยื่อใสๆ ที่คลุมอยู่ด้านขาวของตาเราและด้านในของเปลือกตา หน้าที่หลักคือช่วยสร้างความชุ่มชื้นและปกป้องดวงตา เมื่อไหร่ก็ตามที่เจ้าเนื้อเยื่อนี้เกิดการระคายเคืองหรือติดเชื้อ เส้นเลือดฝอยข้างในก็จะขยายตัวขึ้นจนตาเรากลายเป็นสีแดงขึ้นมาทันที

ต้นเหตุที่ทำให้ตาแดงและระคายเคือง มาจากไหนได้บ้าง?

เวลาเจอคนไข้มาด้วยอาการตาแดง หมอจะนึกถึงสาเหตุหลักๆ อยู่ไม่กี่กลุ่ม เพื่อจะได้รักษาให้ตรงจุดครับ:

• ติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย: อันนี้คือตัวการหลักของโรคตาแดงติดต่อ ที่มักจะมาพร้อมกับขี้ตาเหนียวๆ หรือน้ำตาไหลพราก
• ภูมิแพ้ตามฤดูกาล: ถ้าช่วงไหนฝุ่นเยอะ เกสรดอกไม้ปลิว หรือแพ้ขนสัตว์ ตาจะคันยิบๆ และบวมร่วมด้วย
• สิ่งแปลกปลอมหรือสารเคมี: ฝุ่นละออง ควันรถ คลีนเซอร์ล้างหน้าเข้าตา หรือแม้แต่การใส่คอนแทคเลนส์นานเกินไป
• อาการตาแห้งเรื้อรัง: ก้มมองหน้าจอมือถือหรือคอมพิวเตอร์นานเกินไปจนลืมกระพริบตา ทำให้เยื่อบุตาแห้งและระคายเคืองได้ง่าย

สังเกตอย่างไรว่าอาการแบบไหนคือติดเชื้อ หรือแค่ระคายเคืองธรรมดา?

ความต่างของอาการจะช่วยบอกเราได้คร่าวๆ ว่าต้องดูแลตัวเองอย่างไร หรือควรไปพบแพทย์ทันที

อาการจากเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย

มักจะเริ่มจากตาข้างหนึ่งก่อนแล้วลามไปอีกข้างอย่างรวดเร็ว มีขี้ตามากโดยเฉพาะตอนตื่นนอนจนขนตากาวติดกัน รู้สึกเหมือนมีเม็ดทรายอยู่ในตาตลอดเวลา บางคนอาจมีอาการเจ็บคอหรือไข้หวัดร่วมด้วยถ้าเกิดจากไวรัส

อาการจากภูมิแพ้

มักจะเป็นที่ตาทั้งสองข้างพร้อมๆ กัน จุดเด่นคืออาการคันตามากกว่าเจ็บตา มักมีอาการจาม น้ำมูกไหล หรือผื่นคันร่วมด้วย และมักเป็นๆ หายๆ ตามสิ่งกระตุ้น

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อเกิดอาการตาแดงระคายเคือง

ถ้าอาการยังไม่รุนแรงมาก เราสามารถบรรเทาเบื้องต้นได้ที่บ้านครับ

• ประคบเย็นช่วยลดบวม: ใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำเย็นประคบเบาๆ ที่เปลือกตาปิดสนิท จะช่วยลดอาการบวมและคันได้ดี
• งดใส่คอนแทคเลนส์ชั่วคราว: เปลี่ยนมาใส่แว่นสายตาแทนจนกว่าตาจะหายเป็นปกติ เพื่อป้องกันการติดเชื้อซ้ำซ้อน
• ล้างมือบ่อยๆ และห้ามขยี้ตา: การขยี้ตาจะยิ่งทำให้เยื่อบุตาช้ำและกระจกตาเป็นรอยได้
• ใช้น้ำตาเทียมหยอดตา: เพื่อช่วยชะล้างสิ่งสกปรกและเพิ่มความชุ่มชื้น แต่ควรเลือกชนิดที่ไม่มีสารกันบูด

สัญญาณเตือนอันตรายแบบไหนที่ต้องรีบไปพบจักษุแพทย์ทันที?

แม้โรคตาแดงส่วนใหญ่จะหายเองได้ แต่มีบางอาการที่ปล่อยไว้ไม่ได้เด็ดขาด ต้องให้หมอตรวจอย่างละเอียดครับ

• ปวดตามากจนลืมตาไม่ขึ้น หรือปวดลึกเข้าไปในกระบอกตา
• การมองเห็นเริ่มพร่ามัว มองไม่ชัดเหมือนเดิม
• สู้แสงไม่ได้เลย ตาแพ้แสงรุนแรง
• มีสารคัดหลั่งข้นสีเหลืองเขียวปริมาณมากตลอดทั้งวัน
• อาการไม่ดีขึ้นเลยภายใน 2-3 วันหลังจากดูแลตัวเองเบื้องต้น

ดวงตาเป็นอวัยวะที่บอบบางและสำคัญมาก หากมีอาการผิดปกติและไม่แน่ใจ อย่าเพิ่งไปซื้อยาหยอดตาปฏิชีวนะมาหยอดเองนะครับ เพราะถ้าใช้ผิดประเภทอาจทำให้อาการแย่ลงได้ ทางที่ดีมาให้คุณหมอตรวจดูสักนิด จะได้สบายใจและรักษาได้อย่างถูกต้องครับ