นอนน้อยส่งผลเสียอย่างไร ทำไมพักผ่อนไม่พอถึงเปลี่ยนนิสัยคนเราได้

ตื่นมาแล้วหงุดหงิดง่าย แค่พักผ่อนไม่พอก็เป็นได้ถึงขนาดนี้เลยหรือ

เวลาคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจ หลายคนมักบ่นเรื่องความเครียดสะสมหรือความสัมพันธ์ที่ดูแย่ลงกับคนรอบข้าง แต่เมื่อเจาะลึกไปถึงกิจวัตรประจำวัน คำตอบที่มักพบเจอกันบ่อยคือการพักผ่อนไม่เพียงพอ บางคนอดนอนเพราะทำงานหนัก บางคนติดซีรีส์จนลืมเวลา ปัญหาการนอนหลับไม่เพียงพอส่งผล กระทบต่อร่างกายมากกว่าแค่ขอบตาดำหรือความง่วงเหงาหาวนอน แต่ลึกลงไปถึงสมองส่วนที่ควบคุมอารมณ์และพฤติกรรมของเราโดยตรง

สมองส่วนควบคุมอารมณ์รวนเมื่อเราอดนอน

ปกติแล้วสมองส่วนหน้าซึ่งทำหน้าที่เหมือนผู้จัดการคอยควบคุมเหตุผลและยับยั้งชั่งใจ จะทำงานประสานกับสมองส่วนอารมณ์ แต่เมื่อร่างกายขาดการนอนหลับที่มีคุณภาพ สมองส่วนจัดการอารมณ์จะไวต่อสิ่งเร้ามากขึ้น ผลที่ตามมาคือเราจะสูญเสียความสามารถในการควบคุมอารมณ์ชั่ววูบได้ง่ายขึ้น ภาวะที่สมองอ่อนล้าจะทำให้การคิดวิเคราะห์ช้าลง แต่กลับไปกระตุ้นสัญชาตญาณความโกรธหรือความวิตกกังวลให้พุ่งสูงขึ้นโดยไม่มีการยับยั้ง

ทำไมพักผ่อนน้อยถึงทำให้ความสัมพันธ์กับคนรอบข้างแย่ลง

เชื่อไหมว่าคนที่นอนไม่พอจะมีความสามารถในการตีความสีหน้าและอารมณ์ของคนอื่นลดลง เราจะเริ่มมองโลกในแง่ร้ายมากขึ้น ตีความคำพูดทั่วไปของเพื่อนร่วมงานหรือคนในครอบครัวไปในทางลบ พฤติกรรมนี้เองที่กลายเป็นจุดเริ่มต้นของความขัดแย้ง เพราะเมื่อเราควบคุมอารมณ์ไม่ได้ แถมยังเข้าใจอารมณ์คนอื่นผิดเพี้ยนไป การโต้ตอบที่รุนแรงหรือการตัดสินใจที่ใช้อารมณ์จึงเกิดขึ้นได้บ่อยกว่าปกติ

พฤติกรรมเสี่ยงที่เกิดขึ้นเมื่อสมองขาดพลังงาน

• การตัดสินใจที่ผิดพลาด: ขาดความยับยั้งชั่งใจในการเลือกทำสิ่งต่างๆ
• ความอดทนต่ำ: หงุดหงิดง่ายขึ้นกับเรื่องเล็กน้อยที่ไม่น่าเก็บมาคิด
• อาการเฉื่อยชา: ขาดแรงจูงใจในการทำงานหรือทำกิจกรรมที่เคยชอบ
• ความวิตกกังวลพุ่งสูง: รู้สึกกระวนกระวายใจโดยไม่มีสาเหตุที่ชัดเจน

วิธีปรับตัวก่อนที่พฤติกรรมจะเสียไปมากกว่านี้

การแก้ปัญหาที่ดีที่สุดไม่ใช่การกินยาเพื่อให้นอนหลับ แต่คือการสร้างสุขนิสัยในการนอนที่ยั่งยืน เริ่มจากปรับสภาพแวดล้อมในห้องนอนให้มืดและเย็นพอ งดการเล่นมือถือหรืออุปกรณ์หน้าจออย่างน้อยหนึ่งชั่วโมงก่อนนอน เพราะแสงสีฟ้าจะไปยับยั้งฮอร์โมนที่ช่วยให้ร่างกายรู้สึกง่วง หากพยายามปรับแล้วยังมีปัญหาเรื่องการนอนหลับเรื้อรัง จนส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันอย่างหนัก การปรึกษาแพทย์เพื่อหาทางออกในเชิงลึกถือเป็นเรื่องที่ควรทำและไม่ใช่เรื่องไกลตัวแต่อย่างใด