นิ่วในท่อปัสสาวะ: อาการปวดสุดจี๊ดที่ปล่อยไว้ไม่ได้

ช่วงนี้มีคนไข้หลายคนเดินกุมท้องน้อยเข้ามาปรึกษาด้วยอาการปวดเกร็งรุนแรง บางคนบอกว่าปวดเสียดจนแทบยืนไม่ไหว ร่วมกับอาการแสบขัดเวลาปัสสาวะ หรือบางทีก็มีเลือดปนออกมาด้วย พอกล่าวถึงเรื่องนี้ หลายคนมักนึกถึงโรคยอดฮิตที่สร้างความทรมานไม่น้อย นั่นคือเรื่องของ นิ่วในท่อปัสสาวะ ที่ไม่ว่าใครก็ไม่อยากเจอ

นิ่วในท่อปัสสาวะ เกิดขึ้นได้อย่างไร ทำไมจู่ๆ ถึงมาติดอยู่ตรงนี้ได้

หลายคนสงสัยว่า ก้อนแข็งๆ เหล่านี้มาจากไหน จริงๆ แล้วนิ่วเริ่มต้นจากการตกผลึกของแร่ธาตุต่างๆ ในไตครับ เช่น แคลเซียม ออกซาเลต หรือกรดยูริก ที่สะสมตัวกันจนกลายเป็นก้อนกรวดเล็กๆ ทีนี้พอก้อนนิ่วพวกนี้หลุดลงมาจากไต มันก็จะไหลตามท่อไตตกลงมาอยู่ในกระเพาะปัสสาวะ และบางก้อนดันมีขนาดใหญ่เกินกว่าจะหลุดออกไปได้ง่ายๆ เลยไปติดคาอยู่ตามทางเดินปัสสาวะ โดยเฉพาะบริเวณท่อปัสสาวะ ซึ่งเป็นทางออกสุดท้ายของร่างกาย ทำให้เกิดการอุดตันและสร้างความเจ็บปวดอย่างแสนสาหัส

สัญญาณเตือนภัยแบบไหน ที่ฟันธงได้เลยว่ากำลังเจอกับนิ่ว

อาการของคนที่เป็นนิ่วในท่อปัสสาวะไม่ได้มาแบบเงียบๆ แต่จะส่งสัญญาณเตือนที่ค่อนข้างชัดเจนและรุนแรง ลองสังเกตตัวเองดูว่ามีอาการเหล่านี้อยู่หรือไม่

• ปวดเกร็งรุนแรงบริเวณบั้นเอวหรือท้องน้อย: มักจะปวดแบบเป็นๆ หายๆ แล้วแต่ว่าก้อนนิ่วขยับไปขูดกับผนังท่อปัสสาวะตรงไหน
• ปัสสาวะขัด ปัสสาวะไม่อุด: รู้สึกอยากเข้าห้องน้ำบ่อย แต่พอเบ่งแล้วออกมาทีละนิด หรือบางทีปัสสาวะก็ไหลสะดุดกะทันหันกลางคัน
• มีเลือดปนมากับปัสสาวะ: เกิดจากการที่ก้อนนิ่วไปขูดเนื้อเยื่อภายในท่อปัสสาวะจนเกิดแผลอักเสบ
• มีอาการไข้ร่วมด้วย: หากเริ่มมีการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนจากการอุดตัน ซึ่งถือเป็นภาวะอันตราย

ตรวจวินิจฉัยอย่างไรให้เจอตัวการ

เมื่อมาพบแพทย์ เราจะเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกายเบื้องต้น จากนั้นแพทย์มักจะแนะนำให้ตรวจปัสสาวะเพื่อดูเม็ดเลือดแดงและหาการติดเชื้อ ร่วมกับการทำอัลตร้าซาวด์หรือเอกซเรย์ช่องท้อง เพื่อดูตำแหน่ง ขนาด และรูปร่างของก้อนนิ่วได้อย่างแม่นยำ ว่าหลบอยู่ตรงส่วนไหนของท่อปัสสาวะกันแน่

วิธีรักษา เมื่อก้อนนิ่วออกเองไม่ได้

การรักษานิ่วในท่อปัสสาวะจะขึ้นอยู่กับขนาด ตำแหน่ง และอาการของคนไข้ครับ ถ้าก้อนเล็กมากๆ แพทย์อาจให้ดื่มน้ำมากๆ เพื่อขับออกมาเอง แต่ถ้าก้อนใหญ่และอุดตันรุนแรง ก็จะมีวิธีจัดการที่ทันสมัย ไม่ต้องผ่าตัดใหญ่เหมือนสมัยก่อน

• การสลายนิ่วด้วยคลื่นกระแทก: ใช้คลื่นเสียงความถี่สูงยิงจากภายนอกเพื่อให้ก้อนนิ่วแตกเป็นชิ้นเล็กๆ แล้วหลุดออกมาพร้อมปัสสาวะ
• การส่องกล้อง urology: แพทย์จะใช้เครื่องมือชิ้นเล็กสอดผ่านท่อปัสสาวะขึ้นไปเพื่อหนีบ หรือใช้เลเซอร์ยิงให้นิ่วแตกออก เป็นวิธีที่ตรงจุดและเห็นผลไว
• การผ่าตัด: ใช้ในกรณีที่ก้อนนิ่วมีขนาดใหญ่มากหรือมีภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ ที่ไม สามารถใช้วิธีอื่นได้

วิธีดูแลตัวเองและป้องกันไม่ให้ นิ่วในท่อปัสสาวะ กลับมาเยือน

โรคนี้ป้องกันได้ไม่ยากครับ หัวใจสำคัญคือเรื่องของการดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอในแต่ละวัน อย่างน้อย 8-10 แก้ว เพื่อช่วยเจือจางแร่ธาตุไม่ให้ตกตะกอน นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่มีสารออกซาเลตสูง เช่น ผักใบเขียวบางชนิด ถั่ว หรือชาเขียวในปริมาณที่มากเกินไป รวมถึงลดอาหารเค็มจัด เพราะโซเดียมมีส่วนช่วยเพิ่มการขับแคลเซียมออกมาทางปัสสาวะมากขึ้น หากเริ่มรู้สึกปวดหน่วงหรือปัสสาวะผิดปกติ ควรรีบมาตรวจเช็กตั้งแต่เนิ่นๆ ดีกว่าปล่อยไว้จนเรื้อรังครับ