เช็กให้ชัวร์ก่อนสายเกินไป การเฝ้าระวังอาการแสดงร่วมที่บ่งบอกถึงภาวะวิกฤต

ทำไมเราถึงต้องให้ความสำคัญกับการเฝ้าระวังอาการแสดงร่วมที่บ่งบอกถึงภาวะวิกฤต

หลายครั้งที่คนไข้มาพบหมอเมื่ออาการเจ็บป่วยลุกลามจนเกินควบคุม สาเหตุส่วนหนึ่งเป็นเพราะเราละเลยอาการเล็กๆ น้อยๆ ที่เกิดขึ้นพร้อมกันโดยไม่ทันคาดคิด ร่างกายคนเรามีความฉลาดในการส่งสัญญาณเตือนภัยอยู่เสมอ เพียงแต่สัญญาณเหล่านี้ไม่ได้แสดงออกมาตรงๆ ว่าต้องเข้าห้องฉุกเฉิน แต่เป็นการเฝ้าระวังอาการแสดงร่วมที่บ่งบอกถึงภาวะวิกฤตที่แฝงตัวอยู่ ซึ่งหากเราเข้าใจและอ่านสัญญาณออก เราจะสามารถช่วยชีวิตคนใกล้ตัวหรือแม้แต่ตัวเราเองได้ทันเวลา

สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกว่ามีบางอย่างผิดปกติร้ายแรง

อาการวิกฤตไม่ได้เกิดขึ้นปุบปับโดยไม่มีที่มา ส่วนใหญ่มักมีอาการนำมาก่อนเสมอ การเฝ้าระวังอาการแสดงร่วมที่บ่งบอกถึงภาวะวิกฤตไม่ได้มองแค่จุดใดจุดหนึ่ง แต่เป็นการดูภาพรวมของร่างกาย เช่น คนไข้ที่มีอาการหอบเหนื่อยร่วมกับอาการเจ็บหน้าอก หรือคนที่มีไข้สูงแล้วจู่ๆ ก็มีจุดเลือดออกตามตัว อาการเหล่านี้เมื่อเกิดรวมกันย่อมหมายถึงระบบภายในกำลังทำงานล้มเหลวหรือมีการติดเชื้อในกระแสเลือด

สังเกตอย่างไรว่าอาการไหนคือเรื่องธรรมดา หรือเรื่องวิกฤต

วิธีสังเกตง่ายๆ คือการดูความเปลี่ยนแปลงที่ผิดปกติไปจากชีวิตประจำวัน หากความเหนื่อยนั้นทำให้พูดเป็นประโยคไม่ได้ หรือการปวดท้องที่ไม่ใช่แค่ปวดมวนแต่เป็นความรู้สึกปวดบิดจนตัวงอและมีเหงื่อกาฬไหลออกมามากผิดปกติ นี่คือสัญญาณที่ต้องรีบมองหาความช่วยเหลือทางการแพทย์ทันที อย่ารอดูอาการจนถึงเช้าเพราะภาวะวิกฤตมักทำงานเร็วกว่าที่เราคิด

จดจำ 3 สัญญาณเตือนที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

• การหายใจที่ผิดปกติ: เช่น หายใจไม่อิ่ม หอบเหนื่อยจนตัวโยน หรือรู้สึกเหมือนจมน้ำแม้จะนั่งอยู่เฉยๆ
• การเปลี่ยนแปลงระดับความรู้สึกตัว: เช่น อยู่ดีๆ พูดจาสับสน จำชื่อตัวเองไม่ได้ หรือปลุกไม่ค่อยตื่น ทั้งหมดนี้เป็นสัญญาณของภาวะสมองขาดเลือดหรือได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ
• ความดันโลหิตหรือชีพจรที่แปรปรวน: ในกรณีที่พอมีเครื่องวัดที่บ้าน หากพบว่าความดันต่ำลงมากผิดปกติร่วมกับอาการหน้ามืด ใจสั่น รัวเร็ว ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นภาวะวิกฤตของระบบไหลเวียนโลหิต

สิ่งสำคัญที่สุดคือการตัดสินใจในนาทีวิกฤต

การเฝ้าระวังอาการแสดงร่วมที่บ่งบอกถึงภาวะวิกฤตไม่ใช่เรื่องของการคาดเดา แต่เป็นเรื่องของความไม่ประมาท การมีสติและประเมินอาการอย่างเป็นลำดับขั้นตอน จะช่วยให้เราตัดสินใจได้ถูกต้องว่าจะต้องปฐมพยาบาลอย่างไรหรือต้องส่งตัวถึงมือหมอเมื่อไหร่ จำไว้ว่าเมื่อสงสัยว่ามีความผิดปกติรุนแรง การไปถึงมือหมอเร็วขึ้นแม้เพียงนาทีเดียวก็มีค่ามากพอที่จะเปลี่ยนผลลัพธ์ของการรักษาได้มหาศาล