ปวดข้อแบบนี้บอกอะไร? ทำไมโคนนิ้วหัวแม่เท้ากับข้อเท้าถึงชอบอักเสบนัก

ตื่นมาแล้วปวดแปล๊บที่ข้อเท้าหรือโคนนิ้วหัวแม่เท้า อาการเตือนที่มองข้ามไม่ได้

เวลาคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจแล้วบอกว่า จู่ๆ ก็รู้สึกปวดบวมแดงร้อนตรงข้อเท้า หรือบริเวณโคนนิ้วหัวแม่เท้าแบบไม่ทันตั้งตัว อากาสมมติว่าแค่เดินเหยียบอะไรนิดหน่อยก็เจ็บจนน้ำตาเล็ด สิ่งแรกที่หมอมักจะนึกถึงคือ ตำแหน่งข้อต่อที่มักเกิดการอักเสบ จุดยอดฮิตเหล่านี้มักจะเป็นสัญญาณเตือนจากร่างกายว่า กำลังมีโรคข้อบางอย่างซ่อนอยู่ ไม่ว่าจะเป็นเกาท์ ข้ออักเสบรูมาตอยด์ หรือแม้แต่การบาดเจ็บจากการใช้งาน

ทำความรู้จักเจ้าโคนนิ้วหัวแม่เท้าและข้อเท้า ทำไมสองจุดนี้ถึงอักเสบบ่อยเหลือเกิน

ถ้าเรามองโครงสร้างร่างกายเหมือนเครื่องจักร ข้อต่อส่วนปลายอย่างข้อเท้าและโคนนิ้วหัวแม่เท้าคือจุดที่ต้องรับน้ำหนักและแรงกระแทกมากที่สุดในทุกๆ ก้าวเดิน ลองนึกภาพเวลาเราเดินหรือวิ่ง น้ำหนักตัวทั้งหมดจะถูกทิ้งลงมาที่บริเวณฝ่าเท้าและส่งท้ายที่นิ้วหัวแม่เท้า เมื่อมีการใช้งานหนัก หรือมีผลึกของกรดยูริกมาสะสมบริเวณนี้เพราะอุณหภูมิร่างกายส่วนปลายมักจะเย็นกว่าส่วนอื่น ผลึกเหล่านี้จึงตกตะกอนได้ง่าย ส่งผลให้เกิดการอักเสบ บวม แดง และปวดอย่างรุนแรง

เช็กอาการกันหน่อย แบบไหนเรียกอักเสบจากโรคข้อ และแบบไหนแค่เคล็ดขัดยอก

หลายคนชอบสับสนว่าอาการปวดที่เป็นอยู่เกิดจากการเดินสะดุดหรือเป็นโรคข้ออักเสบกันแน่ หมอมีวิธีสังเกตง่ายๆ ดังนี้

• อาการปวดเฉียบพลัน: มักจะปวดขึ้นมาแบบไม่มีปี่มีขลุ่ย ตื่นมากลางคืนหรือตอนเช้าแล้วเจอเลย
• บวม แดง ร้อน: เอามือแตะดูจะรู้สึกได้เลยว่าผิวหนังตรงข้อต่ออุ่นกว่าปกติ และบวมเป่งจนเห็นได้ชัด
• ขยับไม่ได้ดั่งใจ: แค่ขยับข้อเท้าเล็กน้อยหรือขยับนิ้วเท้าก็เจ็บแปล๊จนไม่อยากขยับ

วิธีดูแลเบื้องต้นเมื่อข้อเท้าหรือโคนนิ้วหัวแม่เท้าเริ่มประท้วง

ถ้าอาการปวดเพิ่งเริ่มกำเริบ สิ่งที่เราพอจะทำได้เองที่บ้านเพื่อบรรเทาความทรมานมีดังนี้

• พักการใช้งานทันที: อย่าฝืนเดินหรือออกกำลังกายต่อเด็ดขาด ให้หยุดพักและยกขาขึ้นสูงกว่าระดับหัวใจเพื่อลดอาการบวม
• ประคบเย็นช่วยได้: ใช้เจลเย็นหรือผ้าห่อน้ำแข็งประคบตรงจุดที่ปวดครั้งละ 15-20 นาที เพื่อลดการอักเสบและบรรเทาอาการปวดร้อน
• หลีกเลี่ยงการนวดแรงๆ: ข้อที่กำลังอักเสบอยู่ หากไปนวดเค้นอาจทำให้เส้นเลือดฝอยแตกและอักเสบหนักกว่าเดิม

เมื่อไหร่ถึงควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง

หากดูแลเบื้องต้นแล้วอาการไม่ดีขึ้นภายในสองถึงสามวัน หรือมีอาการปวดรุนแรงจนเดินไม่ได้ มีไข้ร่วมด้วย หรือเป็นๆ หายๆ ที่เดิมซ้ำๆ แนะนำว่าควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดหาค่ายูริก เอกซเรย์ดูสภาพกระดูกและข้อต่อ เพื่อรับการรักษาที่ตรงจุด การปล่อยทิ้งไว้อาจทำให้ข้อถูกทำลายและเกิดความเสียหายถาวรได้