เข้าใจเรื่อง แนวทางการบำบัดด้วย ีบียที สำหรับเด็ก แบบเข้าใจง่ายสไตล์คุณหมอ

ลูกน้อยมีพฤติกรรมชวนปวดหัว หรือเรากำลังมองหาทางช่วยลูกกันแน่

เวลาที่คุณพ่อคุณแม่พาลูกมาหาที่คลินิก มักจะมีคำถามและความกังวลใจเรื่องพฤติกรรมของลูกน้อยเสมอ บางบ้านเจอปัญหาลูกอารมณ์ฉุนเฉียวง่าย บางบ้านลูกพูดช้า หรือมีพฤติกรรมบางอย่างที่ดูแลยากเป็นพิเศษ จนคุณพ่อคุณแม่เริ่มเหนื่อยล้าและเครียด

ในฐานะหมอเด็กและคนที่ดูแลครอบครัวมาเยอะ อยากบอกว่าอาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องแปลก และที่สำคัญคือเรามีแนวทางช่วยเหลือที่ดีและเป็นระบบมากๆ หนึ่งในนั้นคือเรื่องของ แนวทางการบำบัดด้วย ีบียที สำหรับเด็ก ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยปรับพฤติกรรมและพัฒนาการของน้องๆ ให้ไปในทิศทางที่ดีขึ้นได้อย่างยั่งยืน

การบำบัดนี้คืออะไร และทำไมคุณหมอถึงแนะนำ

หลายคนพอได้ยินคำว่าบำบัดพฤติกรรมแล้วอาจจะตกใจ กลัวว่าลูกจะต้องไปเจออะไรน่ากลัวหรือเปล่า จริงๆ แล้วมันไม่ใช่การรักษาด้วยยาที่ทำให้เด็กซึม แต่เป็นการฝึกฝนทักษะและปรับเปลี่ยนสภาพแวดล้อมรอบตัวเด็ก เพื่อส่งเสริมพฤติกรรมที่เหมาะสมและลดพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์

หลักการง่ายๆ คือการมองพฤติกรรมของเด็กเป็นผลมาจากสิ่งแวดล้อมรอบตัว ทั้งสิ่งที่เกิดขึ้นก่อนเด็กจะแสดงพฤติกรรมนั้น และผลลัพธ์ที่ตามมาหลังเด็กทำพฤติกรรมนั้นลงไป ถ้าเราเข้าใจกลไกนี้ เราก็จะรู้วิธีรับมือและปรับเปลี่ยนได้อย่างตรงจุด

ขั้นตอนการดูแลและฝึกฝนที่บ้านและคลินิก

การทำความเข้าใจ แนวทางการบำบัดด้วย ีบียที สำหรับเด็กนั้น ต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างคุณหมอ นักบำบัด และที่ขาดไม่ได้เลยคือคุณพ่อคุณแม่ เพราะบ้านคือสนามฝึกซ้อมจริงที่ดีที่สุด

• การสังเกตและบันทึกพฤติกรรม: เริ่มต้นจากการดูว่าอะไรคือตัวกระตุ้นที่ทำให้ลูกมีพฤติกรรมนั้น เช่น ร้องอาละวาดเพราะไม่ได้ของเล่น หรือเบี่ยงเบนความสนใจไม่ได้
• การแบ่งงานใหญ่ให้เป็นชิ้นเล็กๆ: หากน้องมีทักษะบางอย่างที่ยังทำไม่ได้ เราจะไม่สอนทีเดียวจบ แต่จะซอยย่อยออกเป็นขั้นตอนเล็กๆ แล้วให้รางวัลหรือคำชมเมื่อทำสำเร็จทีละขั้น
• ความสม่ำเสมอคือหัวใจสำคัญ: กติกาที่บ้านต้องไปในทิศทางเดียวกัน ไม่ใช่ว่าคุณพ่ออนุญาตแต่คุณแม่ห้าม แบบนั้นเด็กจะสับสนและปรับตัวได้ยาก

สิ่งที่พ่อแม่มักเข้าใจผิดบ่อยๆ

เวลาคุยกับครอบครัว หมอมักจะเจอความเข้าใจคลาดเคลื่อนอยู่บ่อยๆ เช่น คิดว่าการบำบัดนี้จะได้ผลทันทีภายในสองสามวัน หรือคิดว่าหน้าที่นี้เป็นของนักบำบัดในห้องฝึกเท่านั้น

ความจริงคือสมองของเด็กๆ ต้องอาศัยเวลาและการทำซ้ำๆ เพื่อสร้างวงจรการเรียนรู้ใหม่ การใจเย็นและมองเห็นความเปลี่ยนแปลงทีละนิดจึงเป็นเรื่องสำคัญมาก การให้คำชมเชยที่เฉพาะเจาะจงเมื่อลูกทำตัวดี มีพลังมากกว่าการดุว่าเวลาทำผิดพลาดเสียอีก

สัญญาณที่บอกว่าครอบครัวอาจต้องการตัวช่วยเพิ่มเติม

หากคุณพ่อคุณแม่เริ่มรู้สึกว่าลำพังการอบรมสั่งสอนแบบเดิมๆ เริ่มเอาไม่อยู่ ลูกมีพฤติกรรมทำร้ายตัวเองหรือผู้อื่น พัฒนาการทางภาษาหรือการเข้าสังคมล่าช้ากว่าวัยอย่างเห็นได้ชัด การพามาปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อประเมินและวางแผนการดูแลตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยลดความกังวลและเพิ่มโอกาสในการพัฒนาของน้องได้มากที่สุด

จำไว้ว่าไม่มีเด็กคนไหนตั้งใจเป็นเด็กดื้อ ทุกพฤติกรรมมีเหตุผลของมันเสมอ และหมอก็พร้อมที่จะเดินเคียงข้างคุณพ่อคุณแม่ในการดูแลลูกน้อยให้เติบโตอย่างมีความสุขและมีคุณภาพชีวิตที่ดีครับ