เจาะลึกเรื่อง การประเมินระดับ ferritin ในเลือดเด็ก ตรวจอะไร ทำไมลูกถึงต้องเจาะเลือด

ช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่หลายคนที่พาลูกไปตรวจสุขภาพประจำปี แล้วคุณหมอแนะนำให้ตรวจเลือดเช็กเรื่องธาตุเหล็ก คงจะเห็นชื่อตัวยประหลาดตัวหนึ่งในใบตรวจว่า เฟอร์ริทิน หรือการประเมินระดับ ferritin ในเลือดเด็ก หลายคนอาจสงสัยว่ามันคืออะไร ทำไมลูกตัวแค่นี้ถึงต้องตรวจด้วย วันนี้หมอจะมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่ายครับว่าเจ้าตัวนี้มีความสำคัญกับเจ้าตัวเล็กขนาดไหน

เฟอร์ริทินในเลือดเด็ก คืออะไร ทำไมถึงสำคัญกว่าแค่การตรวจเลือดทั่วไป

เวลาเราพูดถึงภาวะซีดหรือขาดเลือด คนส่วนใหญ่จะนึกถึงฮีโมโกลบิน แต่จริงๆ แล้ว ฮีโมโกลบินเป็นแค่เม็ดเลือดแดงปัจจุบันที่ร่างกายกำลังใช้งานอยู่ครับ เปรียบเสมือนเงินสดในกระเป๋า ส่วนเจ้าเฟอร์ริทินเนี่ย มันคือตัวสะสมธาตุเหล็ก หรือเปรียบเหมือนเงินฝากในธนาคารของร่างกายเด็กๆ

ดังนั้น ต่อให้เม็ดเลือดแดงของลูกยังมีค่าปกติ แต่ถ้าเงินฝากหรือเฟอร์ริทินนี้ร่อยหรอลงไปเรื่อยๆ วันหนึ่งลูกก็อาจจะเกิดภาวะขาดธาตุเหล็กที่ส่งผลต่อพัฒนาการสมองและการเจริญเติบโตได้ การตรวจตัวนี้จึงช่วยให้เราเห็นความเสี่ยงล่วงหน้าก่อนที่ลูกจะป่วยเป็นโรคโลหิตจางจริงๆ เสียอีก

ลูกเราเข้าข่ายไหม ใครบ้างที่ควรได้รับการตรวจค่าเฟอร์ริทินนี้

ไม่ใช่เด็กทุกคนที่จะต้องโดนเจาะเลือดเพื่อเช็กค่านี้ครับ หมอจะพิจารณาตรวจให้เป็นรายบุคคล โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยงเหล่านี้

เด็กกินยาก เลือกกิน: โดยเฉพาะเด็กวัยเตาะแตะที่ปฏิเสธเนื้อสัตว์ ผักใบเขียว และหันไปติดนมวัวเป็นหลัก ซึ่งนมวัวมีธาตุเหล็กน้อยมากและยังขัดขวางการดูดซึมด้วย เด็กที่มีอาการเหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย: ดูซึมกว่าปกติ ไม่มีแรงเล่น หรือสมาธิสั้นกว่าวัย ซึ่งบางทีพ่อแม่อาจคิดว่าเป็นนิสัย แต่จริงๆ อาจมาจากร่างกายขาดธาตุเหล็ก เด็กที่ตัวเล็ก น้ำหนักตัวน้อย หรือพัฒนาการช้ากว่าเกณฑ์: ธาตุเหล็กมีความสำคัญมากต่อการสร้างเซลล์สมองในช่วงขวบปีแรก เด็กที่มีโรคประจำตัวบางอย่าง: เช่น โรคทางเดินอาหารอักเสบเรื้อรังที่ทำให้ดูดซึมสารอาหารได้ไม่ดี

อ่านค่าผลตรวจอย่างไร เมื่อไหร่เรียกว่าปกติหรือน่าห่วง

เวลาผลเลือดออกมาชing คุณพ่อคุณแม่มักจะตาลายกับตัวเลขยิบย่อย แต่หลักการง่ายๆ คือ ค่าเฟอร์ริทินบอกถึงปริมาณธาตุเหล็กสำรอง หากผลตรวจออกมาต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานของช่วงอายุ แปลว่าคลังแสงเริ่มพร่องแล้ว แม้ว่าค่าความเข้มข้นของเลือดจะยังปกติดีก็ตาม

ในทางกลับกัน ถ้าค่าสูงเกินไปก็อาจไม่ได้แปลว่าดีเสมอไป เพราะบางครั้งภาวะอักเสบในร่างกาย การติดเชื้อ หรือไข้หวัด ก็ทำให้ค่าเฟอร์ริทินพุ่งสูงขึ้นได้ชั่วคราวเหมือนกัน ดังนั้นแพทย์จะเป็นผู้ประเมินร่วมกับอาการป่วยและผลตรวจอื่นๆ เสมอ ไม่แนะนำให้วินิจฉัยเองจากตัวเลขเดี่ยวๆ

วิธีดูแลเมื่อลูกมีภาวะธาตุเหล็กสะสมในร่างกายต่ำ

ถ้าผลตรวจยืนยันว่าลูกมีระดับเฟอร์ริทินต่ำจริง สิ่งแรกที่เราต้องทำคือการปรับพฤติกรรมการกินอาหาร เน้นอาหารที่มีธาตุเหล็กสูงและดูดซึมได้ดี เช่น เนื้อแดง ตับ ไข่แดง และปลา พร้อมทั้งเสริมวิตามินซีจากผลไม้สดในมื้ออาหารเพื่อช่วยเพิ่มการดูดซึมธาตุเหล็กให้ดียิ่งขึ้น

ในกรณีที่คลังแสงพร่องไปมากจนถึงขั้นโลหิตจาง คุณหมออาจจำเป็นต้องจ่ายยาเสริมธาตุเหล็กชนิดน้ำเชื่อมให้เด็กๆ ทานต่อเนื่องเป็นเวลาหลายเดือน เพื่อเติมเงินในบัญชีให้กลับมาเต็มและมั่นคงเหมือนเดิม พร้อมกับนัดมาเจาะเลือดติดตามผลเป็นระยะครับ