เจาะลึกอาการข้ออักเสบเฉียบพลันจากโรคเกาต์ ปวดแบบไหนที่ต้องระวัง

เวลาที่คนไข้เดินเข้าห้องตรวจแล้วบอกว่า นิ้วโป้งเท้าบวมเป่ง แดงร้อน จนแค่ผ้าห่มมาโดนก็แทบน้ำตาไหล หมอมักจะนึกถึงโรคเกาต์เป็นอันดับแรกเสมอ อาการปวดของโรคนี้ไม่ได้มาแบบค่อยเป็นค่อยไป แต่ชอบจู่โจมแบบฉับพลันทันที ชนิดที่เมื่อวานยังเดินเที่ยวปกติ ตื่นเช้ามาอีกวันลุกจากเตียงแทบไม่ได้เลย หลายคนจึงสงสัยว่าความเจ็บปวดแบบนี้มันมีลักษณะเฉพาะตัวอย่างไร และทำไมถึงรุนแรงได้ขนาดนั้น วันนี้หมอจะมาเล่าให้ฟังครับ

ตื่นมาแล้วปวดแปล๊บ: หน้าตาความเจ็บปวดของเกาต์ที่จำไม่ลืม

ลักษณะเด่นที่สุดของอาการข้ออักเสบเฉียบพลันในผู้ป่วยโรคเกาต์คือ ความเจ็บปวดที่พุ่งขึ้นถึงขีดสุดภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง มักจะเกิดขึ้นในช่วงกลางดึกหรือเช้ามืด อยู่ๆ ก็รู้สึกปวดตุบๆ ที่ข้อต่อ โดยเฉพาะข้อโคนนิ้วโป้งเท้า ข้อเท้า หรือข้อเข่า ผิวหนังบริเวณนั้นจะตึง บวมเปล่ง แดงจัด และเวลาเอามือไปแตะจะรู้สึกได้เลยว่ามีความร้อนแผ่ออกมา ความรุนแรงของอาการปวดนั้นทำเอาหลายคนบอกว่า ขนาดลมพัดผ่านยังเจ็บเลยครับ

เบื้องหลังความทรมาน: ทำไมผลึกกรดยูริกถึงทำให้ปวดรุนแรงขนาดนี้

สาเหตุหลักมาจากภาวะกรดยูริกในเลือดสูงสะสมเป็นเวลานาน จนกระทั่งรวมตัวกันกลายเป็นผลึกแหลมๆ คล้ายเข็มเล็กๆ ไปตกค้างอยู่ตามข้อต่อ เมื่อร่างกายมองว่าผลึกเหล่านี้เป็นสิ่งแปลกปลอม ระบบภูมิคุ้มกันจึงพากันเข้ามาโจมตี เกิดเป็นกระบวนการอักเสบครั้งใหญ่ เม็ดเลือดขาวเข้ามาต่อสู้ ปล่อยสารเคมีที่ทำให้เกิดอาการบวม แดง ร้อน และกระตุ้นปลายประสาทอย่างรุนแรง นั่นคือเหตุผลว่าทำไมความเจ็บปวดถึงได้เฉียบพลันและทรมานมาก

ช่วงกี่วันแรกคือช่วงที่ทรมานที่สุดและวิธีสังเกตอาการ

ช่วง 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรกของการกำเริบจะเป็นช่วงที่พีคที่สุด อาการปวดจะรุนแรงที่สุด ขยับข้อไม่ได้เลย แค่กระดิกนิดเดียวก็เหมือนมีเข็มเป็นพันเล่มมาทิ่มแทง หลังจากพ้นช่วงนี้ไปแล้ว อาการบวมแดงจะค่อยๆ ลดลงเองภายใน 5 ถึง 7 วัน แม้ไม่ได้รักษา แต่ไม่ได้แปลว่าหายขาดนะครับ เพราะถ้าร่างกายยังควบคุมระดับกรดยูริกไม่ได้ เจ้าผลึกพวกนี้ก็จะกลับมาก่อกวนใหม่อีกเรื่อยๆ

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าไม่ใช่แค่ปวดข้อธรรมดา

อาการข้ออักเสบจากเกาต์มักจะเป็นที่ข้อเดียวในแต่ละครั้ง ต่างจากโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ที่จะเป็นหลายข้อพร้อมกัน และมักจะเริ่มที่ข้อโคนนิ้วโป้งเท้าก่อนเป็นจุดแรกเสมอ หากใครที่มีอาการปวด บวม แดง ร้อน ที่ข้อต่อเดิมซ้ำๆ และเป็นหายเองในช่วงแรก ให้สันนิษฐานไว้ก่อนเลยว่าเกาต์กำลังมาเยือน การปล่อยทิ้งไว้ไม่รักษา นอกจากจะทำให้ความถี่ในการปวดถี่ขึ้นแล้ว ในระยะยาวอาจเกิดเป็นก้อนโทฟัส (Tophi) ใต้ผิวหนัง และทำให้ข้อต่อเสียหายถาวรได้ครับ

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นและการไปพบแพทย์

ในช่วงที่ข้อกำลังอักเสบเฉียบพลัน สิ่งที่ควรทำคือการพักการใช้งานข้อนั้นๆ ยกขาให้สูงขึ้นเพื่อลดอาการบวม และอาจใช้การประคบเย็นเพื่อช่วยบรรเทาความร้อนและอาการปวดเบื้องต้น หลีกเลี่ยงการนวดแรงๆ เพราะอาจทำให้การอักเสบกระจายตัวแย่ลงกว่าเดิม สิ่งสำคัญที่สุดคือควรรีบมาพบแพทย์เพื่อรับประทานยาแก้อักเสบเฉพาะกลุ่ม หรือยาควบคุมระดับกรดยูริก เพื่อตัดวงจรความเจ็บปวดและป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำอีก