เจ็บเข่าเรื้อรัง: เมื่อการเสื่อมสภาพของกระดูกสะบ้าจากความผิดปกติทางชีวกลศาสตร์ทำพิษ

ทำไมเดินขึ้นลงบันไดแล้วเข่าถึงประท้วง

หลายคนมักมาปรึกษาหมอด้วยอาการปวดหน้าเข่า โดยเฉพาะเวลาเดินขึ้นลงบันได นั่งยอง หรือนั่งพับเพียบนานๆ หลายคนเข้าใจว่าตัวเองกำลังเป็นโรคข้อเข่าเสื่อมตามวัย แต่ในความเป็นจริง โดยเฉพาะในวัยทำงานหรือคนที่ออกกำลังกายเป็นประจำ สาเหตุที่พบบ่อยกว่านั้นคือการเสื่อมสภาพของกระดูกสะบ้าจากความผิดปกติทางชีวกลศาสตร์ ซึ่งเปรียบเสมือนการที่กลไกการเคลื่อนไหวของเข่าเรามันเสียศูนย์ไปนั่นเอง

กระดูกสะบ้าทำงานผิดจังหวะได้อย่างไร

กระดูกสะบ้าเปรียบเสมือนลูกรอกที่ทำหน้าที่ช่วยให้กล้ามเนื้อต้นขาออกแรงเหยียดเข่าได้เต็มประสิทธิภาพ ภายใต้สภาวะปกติกระดูกสะบ้าควรจะเคลื่อนที่ขึ้นลงในร่องกระดูกต้นขาได้อย่างราบรื่น แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่ชีวกลศาสตร์ของร่างกายผิดปกติ เช่น กล้ามเนื้อต้นขาด้านนอกตึงเกินไป หรือกล้ามเนื้อสะโพกไม่แข็งแรงพอที่จะประคองแนวขาให้ตรง กระดูกสะบ้าก็จะเบียดไปทางด้านนอกของร่องกระดูกมากขึ้น จนเกิดการเสียดสีและอักเสบในที่สุด

เช็กด่วน! ใครบ้างที่เสี่ยงต่อภาวะนี้

• คนที่เท้าแบนหรือข้อเท้าบิดเข้าด้านใน ซึ่งส่งผลให้แนวขาหมุนผิดปกติไปถึงหัวเข่า
• คนที่มีกล้ามเนื้อสะโพกอ่อนแรง ทำให้เวลาเดินหรือวิ่ง เข่าจะมักจะบิดเข้าหาตัว
• กลุ่มที่ใช้งานเข่าหนัก เช่น วิ่งขึ้นเขา ปั่นจักรยานด้วยท่าที่ไม่เหมาะสม หรือเล่นกีฬาที่ต้องเปลี่ยนทิศทางกะทันหัน
• คนที่มีอาการตึงของกล้ามเนื้อต้นขาด้านข้าง หรือเส้นเอ็นบริเวณด้านข้างเข่าตึงแน่นเป็นเวลานาน

จัดการอย่างไรให้หายปวดและกลับไปใช้ชีวิตได้

การแก้ไขการเสื่อมสภาพของกระดูกสะบ้าจากความผิดปกติทางชีวกลศาสตร์ ไม่ใช่แค่การกินยาแก้ปวดแล้วจบไป แต่ต้องมองไปที่การปรับจูนกลไกการทำงานของร่างกายใหม่ทั้งหมด

ปรับโครงสร้างและคืนสมดุลให้กล้ามเนื้อ

หัวใจสำคัญคือการทำกายภาพบำบัดเพื่อยืดกล้ามเนื้อที่ตึงเกินไป และฝึกความแข็งแรงของกล้ามเนื้อต้นขาด้านใน รวมถึงกล้ามเนื้อสะโพกส่วนกลาง (Gluteus Medius) เพื่อดึงกระดูกสะบ้าให้กลับมาวิ่งอยู่ในร่องที่ควรจะเป็น อีกทั้งการเลือกแผ่นรองรองเท้าที่เหมาะสมในกรณีที่มีปัญหาเท้าแบน จะช่วยลดภาระของหัวเข่าได้อย่างมหาศาล

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในกิจวัตรประจำวัน

ในช่วงที่มีอาการอักเสบ ควรเลี่ยงท่าทางที่ต้องพับเข่าลึกๆ เช่น การนั่งยองหรือนั่งพื้น เพราะจะทำให้แรงกดที่กระดูกสะบ้าเพิ่มสูงขึ้นหลายเท่าตัว การฝึกเดินหรือวิ่งโดยเน้นการลงน้ำหนักที่ถูกต้องและการเกร็งกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว จะช่วยพยุงไม่ให้กระดูกสะบ้าถูกใช้งานหนักจนเกินไป หากอาการไม่ดีขึ้นหลังจากปรับพฤติกรรม การพบแพทย์เพื่อประเมินความผิดปกติของแนวขาอย่างละเอียดเป็นสิ่งที่ควรทำ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความเสียหายต่อกระดูกอ่อนระยะยาว