เจ็บเข่าเรื้อรัง รู้ตัวอีกทีอาจเป็น การเสื่อมสภาพของกระดูกสะบ้าจากความผิดปกติทางชีวกลศาสตร์

ทำไมเดินขึ้นลงบันไดแล้วปวดเสียวหน้าเข่า

หลายคนมักบ่นกับหมอว่า เวลาเดินขึ้นบันไดหรือนั่งพับเพียบนานๆ มักจะรู้สึกปวดจี๊ดๆ บริเวณหน้าเข่า หรือมีเสียงก๊อบแก๊บเวลาขยับขา อาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องของคนแก่เสมอไป แต่มักเป็นสัญญาณเตือนว่าเกิด การเสื่อมสภาพของกระดูกสะบ้าจาก การทำงานของข้อต่อที่ไม่สมดุลหรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า ความผิดปกติทางชีวกลศาสตร์ ซึ่งเปรียบเสมือนรถยนต์ที่ศูนย์ล้อไม่ตรง จนทำให้ยางสึกหรอเร็วกว่าปกติ

กลไกหน้าเข่าผิดปกติเกิดจากอะไรได้บ้าง

กระดูกสะบ้าของเราทำหน้าที่เหมือนลูกรอกที่คอยส่งแรงจากกล้ามเนื้อต้นขาไปช่วยให้เรายืดเหยียดขาได้เต็มที่ ปกติแล้วลูกรอกนี้ควรจะวิ่งอยู่ในร่องกระดูกต้นขาได้อย่างราบรื่น แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่กลไกการเคลื่อนไหวผิดเพี้ยนไป เช่น กล้ามเนื้อต้นขาด้านนอกตึงเกินไป หรือกล้ามเนื้อสะโพกไม่แข็งแรง จะดึงให้สะบ้าเคลื่อนที่เบี้ยวไปเบี้ยวมาจนไปครูดกับกระดูกต้นขาจนเกิดการอักเสบและเสื่อมสภาพในที่สุด

สัญญาณเตือนที่บอกว่าสะบ้าเข่าเริ่มมีปัญหา

• มีอาการปวดตื้อๆ บริเวณรอบๆ หรือใต้กระดูกสะบ้า โดยเฉพาะหลังจากนั่งงอเข่านานๆ
• ได้ยินเสียงคลิกหรือเสียงกรอบแกรบภายในเข่าเวลาเคลื่อนไหว
• รู้สึกเข่าอ่อนแรงหรือเหมือนเข่าจะทรุดเวลาต้องลงน้ำหนัก
• ปวดมากขึ้นเมื่อต้องเดินขึ้นลงบันไดหรือเดินบนทางลาดชัน

ปรับสมดุลร่างกายอย่างไรเพื่อหยุดอาการปวด

การรักษาที่ตรงจุดที่สุดไม่ใช่แค่การกินยาแก้ปวด แต่คือการปรับสมดุลการใช้งานขาใหม่ หมอแนะนำแนวทางดังนี้:

• ยืดกล้ามเนื้อให้ถูกจุด: เน้นยืดกล้ามเนื้อต้นขาด้านข้างและกล้ามเนื้อสะโพก เพื่อลดแรงดึงรั้งที่ไม่จำเป็นต่อสะบ้า
• สร้างความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อต้นขาด้านใน: กล้ามเนื้อส่วนนี้คือตัวล็อคสำคัญที่ช่วยประคองให้สะบ้าวิ่งอยู่ในร่องที่ควรจะเป็น
• เลี่ยงพฤติกรรมทำร้ายเข่า: พยายามงดการนั่งขัดสมาธิ นั่งยอง หรือการใช้บันไดบ่อยๆ ในช่วงที่ยังมีอาการปวด

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาหมอเพื่อตรวจเชิงลึก

หากลองปรับพฤติกรรมหรือบริหารกล้ามเนื้อแล้วอาการยังไม่ดีขึ้นภายใน 2-4 สัปดาห์ หรือเริ่มมีอาการบวมแดงที่มองเห็นได้ชัดเจน รวมถึงมีอาการเข่าติดขัดจนเหยียดขาได้ไม่สุด ควรเข้ามาพบหมอเพื่อตรวจวิเคราะห์ลักษณะการเดินและการทำงานของข้อต่อด้วยเครื่องมือภาพถ่ายทางรังสี หรือการตรวจร่างกายอย่างละเอียด เพื่อประเมินว่าความเสียหายของกระดูกอ่อนสะบ้าอยู่ในระดับใดและต้องวางแผนกายภาพบำบัดเพิ่มเติมหรือไม่