คู่มือดูแลแผลและเปลี่ยนถุงระบายของที่บ้าน: ทำเองได้ มั่นใจ ไม่ติดเชื้อ

กังวลใจไหมกับการต้องดูแลแผลและถุงระบายของเองที่บ้าน

เวลาที่คนไข้ต้องกลับมารักษาตัวต่อที่บ้านพร้อมกับสายระบายของเหลวและแผลผ่าตัด หลายคนมักจะรู้สึกใจคอไม่ดี มือสั่น ไม่กล้าแม้แต่จะมองแผลของตัวเอง เพราะกลัวว่าจะทำเจ็บ กลัวแผลติดเชื้อ หรือกลัวทำผิดวิธีจนเกิดปัญหาตามมา หมอเข้าใจความรู้สึกนี้ดีครับว่ามันเป็นเรื่องใหม่และน่ากังวลสำหรับทุกคน แต่เชื่อหมอเถอะว่า ถ้าเราเข้าใจหลักการที่ถูกต้องและทำความสะอาดด้วยความใส่ใจ การล้างแผลและการเปลี่ยนถ่ายถุงระบายของไม่ได้ยากอย่างที่คิดเลย

อุปกรณ์พร้อมแล้วหรือยัง? เช็คลิสต์ก่อนเริ่มทำแผล

ก่อนที่เราจะลงมือทำความสะอาดแผลหรือยุ่งเกี่ยวกับสายระบาย สิ่งสำคัญที่สุดคือการเตรียมของให้ครบ เพื่อที่เราจะได้ไม่ต้องลุกเดินไปหยิบโน่นหยิบนี่ระหว่างทำ ซึ่งอาจทำให้เชื้อโรคเข้าสู่แผลได้ง่ายๆ โดยอุปกรณ์พื้นฐานที่ต้องมี,p>

• น้ำเกลือล้างแผล (Normal Saline)
• สำลีปลอดเชื้อและผ้าก๊อซ (Sterile Gauze)
• แอลกอฮอล์สำหรับเช็ดรอบแผล (ระวังอย่าให้โดนตัวแผลโดยตรง)
• เทปทางการแพทย์
• ถุงพลาสติกสำหรับทิ้งขยะติดเชื้อ
• ถุงระบายของอันใหม่ที่สะอาด

ขั้นตอนการล้างแผลให้สะอาดปลอดภัยแบบหมอแนะนำ

เมื่อเตรียมของพร้อมแล้ว ให้ล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่และน้ำ หรือใช้เจลแอลกอฮอล์ล้างมือก่อนทุกครั้ง จากนั้นสวมถุงมือสะอาดเพื่อความปลอดภัยสูงสุดในการป้องกันเชื้อโรค

การเปิดแผลเก่าและประเมินสภาพแวดล้อมรอบแผล

ค่อยๆ ลอกเทปปิดแผลออกอย่างเบามือ หากก๊อซติดแผล ให้ใช้น้ำเกลือหยอดลงไปเบาๆ ให้ก๊อซชุ่มแล้วค่อยๆ ดึงออก ห้ามดึงแรงเด็ดขาดเพราะจะทำให้เนื้อเยื่อที่กำลังสร้างตัวฉีกขาดและเลือดออกได้ จากนั้นสังเกตว่ารอบแผลมีอาการบวม แดง ร้อน หรือมีหนองซึมผิดปกติหรือไม่

วิธีเช็ดทำความสะอาดแผลและรอบสายระบาย

ใช้สำลีชุบน้ำเกลือให้พอหมาด เริ่มเช็ดจากตัวแผลออกสู่ด้านนอกวนเป็นวงกลม หรือเช็ดจากบริเวณที่สะอาดที่สุดออกไปด้านนอก ห้ามเช็ดวนกลับมาที่เดิมเด็ดขาด เพราะจะนำเชื้อโรคจากข้างนอกกลับเข้าสู่แผล สำหรับบริเวณรอบทางออกของสายระบาย ให้เช็ดคราบน้ำเหลืองหรือเลือดแห้งออกให้หมด เพื่อไม่ให้เป็นแหล่งสะสมของแบคทีเรีย

เทคนิคการเปลี่ยนถุงระบายของ ไม่ให้หกเลอะและปลอดภัยจากเชื้อโรค

การจัดการกับถุงระบายของเหลวไม่ว่าจะเป็นน้ำเหลืองหรือเลือดจากแผลผ่าตัด ต้องทำด้วยความระมัดระวังเพื่อไม่ให้สิ่งสกปรกย้อนกลับเข้าไปในตัวคนไข้

วิธีเทของเหลวออกจากถุงเดิมอย่างถูกสุขลักษณะ

ก่อนเทของเหลวออกจากถุง ให้สวมถุงมือทุกครั้ง เปิดจุกระบายที่ก้นถุงออกโดยระวังไม่ให้ปลายสายหรือปากจุกไปโดนภาชนะรองรับ จากนั้นเทของเหลวลงในภาชนะตวงหรือห้องน้ำ วัดปริมาณและสังเกตสีของของเหลวว่ามีความผิดปกติไหม เช่น มีเลือดสดปนออกมามากขึ้น หรือมีกลิ่นเหม็นผิดปกติ

ขั้นตอนการสับเปลี่ยนถุงระบายอันใหม่

เมื่อเทของเหลวหมดแล้ว ให้เช็ดทำความสะอาดปลายจุกด้วยสำลีชุบแอลกอฮอล์ ปิดจุกให้แน่น หรือหากถึงกำหนดเปลี่ยนถุงใบใหม่ ให้ทำการปลดข้อต่ออย่างรวดเร็วและระมัดระวัง เช็ดทำความสะอาดข้อต่อด้วยน้ำเกลือหรือแอลกอฮอล์ แล้วต่อถุงระบายอันใหม่เข้าไปแทนที่ทันที เพื่อลดเวลาที่แผลจะสัมผัสกับอากาศและเชื้อโรคภายนอก

สัญญาณเตือนแบบไหนที่แปลว่าแผลเริ่มมีปัญหาต้องรีบหาหมอ

แม้ว่าเราจะดูแลรักษาความสะอาดเป็นอย่างดีแล้ว แต่บางครั้งภาวะแทรกซ้อนก็อาจเกิดขึ้นได้ หากคนไข้มีอาการเหล่านี้ ควรรีบกลับมาพบแพทย์ทันทีโดยไม่ต้องรอให้ถึงวันนัดเดิม

• แผลมีอาการบวม แดง ลามออกไปรอบๆ มากขึ้นเรื่อยๆ
• มีไข้สูงหนาวสั่นโดยไม่ทราบสาเหตุ
• มีหนองสีเขียวเหลืองข้น หรือมีกลิ่นเหม็นเน่าออกมาจากแผลหรือสายระบาย
• ของเหลวที่ระบายออกมาเปลี่ยนเป็นเลือดสดปริมาณมาก หรือหยุดไหลกะทันหันทั้งที่แผลยังบวมอยู่
• อาการปวดแผลรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ จนทานยาแก้ปวดแล้วไม่ดีขึ้น

การดูแลแผลและเปลี่ยนถุงระบายอาจดูน่ากลัวในวันแรกๆ แต่เมื่อทำไปสักสองสามครั้ง ความคุ้นเคยและความมั่นใจจะเกิดขึ้นเองครับ ขอแค่ใจเย็น รักษาความสะอาดอย่างเคร่งครัด และคอยสังเกตความเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ แผลก็จะหายไวและปลอดภัยจากเชื้อโรคอย่างแน่นอนครับ