ผลกระทบทางด้านจิตวิทยาและสุขภาพจิต กับเรื่องใกล้ตัวที่เรามักมองข้าม

เรื่องของจิตใจที่เรามักเผลอปล่อยผ่านไป

เวลาที่ร่างกายเจ็บป่วย เช่น ปวดท้อง เป็นไข้ หรือมีแผล เรามักจะรีบหายยามากิน หาหมอทันที แต่พอบางวันตื่นมาแล้วรู้สึกเหนื่อยล้าข้างในใจ หงุดหงิดง่าย หรือเครียดจนนอนไม่หลับ เรากลับบอกตัวเองว่าเดี๋ยวก็คงหายเอง ทั้งที่จริงแล้ว ผลกระทบทางด้านจิตวิทยาและสุขภาพจิต นั้นส่งผลกับชีวิตเราไม่แพ้โรคทางกายเลย

ในฐานะหมอที่นั่งตรวจคนไข้อยู่ทุกวัน สิ่งที่เจอไม่แพ้โรคกระเพาะหรือความดันก็คือ อาการทางใจที่สะสมมานานจนร่างกายแสดงความผิดปกติออกมา ไม่ว่าจะเป็นปวดหัวเรื้อรัง ใจสั่น หรือนอนไม่หลับ ซึ่งล้วนมีจุดเริ่มต้นมาจากความเครียดและสภาวะจิตใจทั้งสิ้น

ความเครียดสะสม: ตัวการเงียบที่กัดกินพลังชีวิต

ความเครียดไม่ใช่เรื่องแปลก ทุกคนต้องเจอ แต่ถ้าความเครียดนั้นอยู่กับเรานานเกินไปจนกลายเป็นความเรื้อรัง มันจะเริ่มเปลี่ยนโครงสร้างการทำงานของสมองและฮอร์โมนในร่างกาย

ผลกระทบที่ตามมามักจะมาแบบไม่รู้ตัว:

• พลังงานหมดเกลี้ยง: ตื่นมาก็รู้สึกเหนื่อยเหมือนไม่ได้นอน
• อารมณ์แปรปรวน: หงุดหงิดง่ายกับเรื่องเล็กน้อย หรือรู้สึกอยากร้องไห้โดยไม่มีสาเหตุ
• สมาธิหลุดลอย: จำอะไรไม่ค่อยได้ งานที่เคยทำได้ดีกลับใช้เวลานานขึ้น

เมื่อความกังวลกลายเป็นกรอบกั้นการใช้ชีวิต

อีกหนึ่งเรื่องที่พบบ่อยคือ อาการวิตกกังวล บางคนกังวลเรื่องงาน เรื่องอนาคต หรือเรื่องความสัมพันธ์ จนสมองทำงานตลอดเวลาไม่ยอมพักผ่อน เมื่อเป็นแบบนี้ นานวันเข้าผลกระทบทางด้านจิตวิทยาและสุขภาพจิตก็จะเริ่มลามไปสู่ความสัมพันธ์รอบตัว เพราะเราเริ่มถอยห่างจากคนอื่น ไม่อยากพูดคุยกับใคร และรู้สึกโดดเดี่ยวทั้งที่มีคนอยู่รอบ

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าใจเรากำลังป่วยและต้องการหมอ?

หลายคนมักถามว่า แค่ไหนถึงเรียกว่าผิดปกติและควรมาพบจิตแพทย์ ลองเช็กตัวเองจากสัญญาณเหล่านี้ดู:

• มีความรู้สึกเศร้าหรือหมดหวังติดต่อกันนานเกินสองสัปดาห์
• มีความคิดอยากทำร้ายตัวเอง หรือคิดว่าโลกนี้ไม่มีเราคงดีกว่า
• มีอาการทางกายที่ตรวจไม่พบโรค เช่น แน่นหน้าอก หายใจไม่อิ่ม เวียนหัว แต่ตรวจหมอทางกายทีไรก็ปกติทุกที
• การนอนหลับเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง เช่น นอนไม่หลับติดต่อกันหลายคืน หรือนอนตื่นเร็วกว่าปกติแล้วหลับต่อไม่ได้

วิธีดูแลใจเบื้องต้นก่อนที่แผลใจจะลึกเกินแก้

การดูแลสุขภาพจิตไม่จำเป็นต้องรอให้ป่วยหนัก เราสามารถเริ่มทำได้จากกิจวัตรประจำวันง่ายๆ:

• ยอมรับความรู้สึกตัวเอง: วันไหนไม่ไหว ก็ต้องกล้าที่จะบอกตัวเองว่าไม่เป็นไร การอ่อนแอไม่ใช่เรื่องน่าอาย
• ลดการเสพข่าวลบ: พักหน้าจอโซเชียลมีเดียบ้าง เพราะข่าวสารที่ถาโถมเข้ามาตลอดเวลาคือตัวกระตุ้นความเครียดชั้นดี
• พูดคุยระบายความรู้สึก: การได้พูดสิ่งที่อัดอั้นอยู่ในใจให้คนที่ไว้ใจฟัง ช่วยลดน้ำหนักในใจลงไปได้เยอะมาก

สุดท้ายแล้ว การดูแลสุขภาพใจก็เหมือนกับการออกกำลังกาย ต้องทำอย่างสม่ำเสมอ และถ้าหากรู้สึกว่าแบกรับทุกอย่างไม่ไหว การเดินเข้ามาปรึกษาจิตแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ ก็เป็นเหมือนการพาตัวเองไปหาหมอรักษาแผลใจ เพื่อให้เรากลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขอีกครั้ง