อาการเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด เรื่องใกล้ตัวที่ผู้หญิงไม่ควรนิ่งนอนใจ

เรื่องเล่าจากห้องตรวจ เมื่อประจำเดือนมาไม่ปกติ

เวลาที่ตรวจคนไข้ในห้องตรวจสูตินรีเวช มีคำถามหนึ่งที่หมอมักจะได้ยินอยู่บ่อยๆ จากผู้หญิงหลายคนที่เข้ามาปรึกษาด้วยความกังวลว่า ช่วงนี้ทำไมประจำเดือนถึงมาแปลกไป มากระᲂปกระปรอย หรือมีเลือดออกกะทันหันในวันที่ไม่ใช่รอบเดือน หลายคนพยายามหาคำตอบด้วยตัวเอง บางคนคิดว่าเป็นแค่ความเครียด บางคนคิดว่าฮอร์โมนคงรวนไปเอง แต่รู้ไหมครับว่า ร่างกำลังส่งสัญญาณเตือนอะไรบางอย่างที่เราไม่ควรปล่อยผ่าน

อาการเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด ไม่ว่าจะเป็นเลือดที่ออกระหว่างรอบเดือน มามากจนผิดปกติ หรือเลือดที่ออกหลังหมดประจำเดือนไปแล้ว ถือเป็นสัญญาณที่หมออยากชวนทุกคนมาทำความเข้าใจร่วมกัน เพราะบางสาเหตุอาจเป็นเรื่องเล็กน้อยของฮอร์โมน แต่บางสาเหตุอาจซ่อนโรคที่ต้องได้รับการดูแลจากแพทย์อย่างใกล้ชิด

เช็คลิสต์ด่วน เลือดออกแบบไหนที่เรียกว่าผิดปกติ

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนและเข้าใจตรงกัน ลองมาดูกันว่าลักษณะของเลือดออกทางช่องคลอดแบบไหนบ้างที่หมอถือว่าเข้าข่ายผิดปกติและควรระวัง

• เลือดออกระหว่างรอบเดือน: เพิ่งหมดประจำเดือนไปไม่นาน แต่ออยู่ๆ ก็มีเลือดซึมออกมาอีก ทั้งที่ยังไม่ถึงรอบเดือนถัดไป
• ประจำเดือนมามากและนานเกินไป: ต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยทุกๆ 1-2 ชั่วโมง หรือมีลิ่มเลือดก้อนใหญ่ปนออกมา และเป็นติดต่อกันนานเกิน 7 วัน
• เลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์: มักเป็นสัญญาณเตือนที่พบได้บ่อยจากความผิดปกติที่ปากมดลูก ซึ่งไม่ควรปล่อยทิ้งไว้เด็ดขาด
• เลือดออกหลังหมดประจำเดือน: สำหรับผู้หญิงที่เข้าสู่วัยทองและไม่มีประจำเดือนมาติดต่อกันครบ 1 ปีแล้ว แต่อยู่ๆ กลับมีเลือดออกอีก อันนี้ต้องรีบมาตรวจหาสาเหตุทันที

สาเหตุยอดฮิตที่ทำให้รอบเดือนรวนและมีเลือดออก

เวลาตรวจวินิจฉัย หมอจะแบ่งสาเหตุของอาการนี้ออกเป็นกลุ่มหลักๆ เพื่อให้เข้าใจง่าย เริ่มจากเรื่องใกล้ตัวไปจนถึงโรคที่ต้องระวัง

ความแปรปรวนของฮอร์โมนในร่างกาย

สาเหตุอันดับต้นๆ มักเกิดจากฮอร์โมนเพศหญิงทำงานไม่สมดุล ซึ่งพบได้บ่อยในช่วงวัยรุ่นที่ประจำเดือนยังตั้งไข่ไม่ และในช่วงวัยใกล้หมดประจำเดือน ความเครียด การพักผ่อนน้อย หรือการน้ำหนักลดหรือเพิ่มเร็วเกินไป ก็ทำให้ฮอร์โมนแกว่งและเกิดเลือดออกกะปริดกะปรอยได้เช่นกัน

ติ่งเนื้อหรือเนื้องอกมดลูกที่หลายคนคาดไม่ถึง

อีกหนึ่งสาเหตุที่เจอได้บ่อยคือ ติ่งเนื้อที่ปากมดลูกหรือในโพรงมดลูก รวมถึงเนื้องอกกล้ามเนื้อมดลูกและเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ สิ่งเหล่านี้มักทำให้เลือดประจำเดือนมามากกว่าปกติ หรือมีเลือดออกกะปริบกะปรอยเรื้อรัง

ความผิดปกติที่เซลล์ปากมดลูก

นี่คือเหตุผลสำคัญว่าทำไมการตรวจภายในและตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกจึงเป็นเรื่องจำเป็น เพราะการอักเสบเรื้อรังหรือการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ที่ปากมดลูก ก็สามารถทำให้มีเลือดออกผิดปกติ โดยเฉพาะหลังการมีเพศสัมพันธ์

อาการแบบไหนที่ต้องรีบมาพบแพทย์ทันที

ถ้าถามหมอว่าเมื่อไหร่ควรมาโรงพยาบาล คำตอบคืออย่ารอจนร่างกายอ่อนเพลีย หากมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วยควรมาพบแพทย์โดยเร็ว

• มีอาการหน้ามืด วิงเวียนศีรษะคล้ายจะเป็นลม เหมือนคนเสียเลือดมาก
• ปวดท้องน้อยรุนแรงเฉียบพลันร่วมกับมีเลือดออก
• มีไข้ร่วมด้วย หรือมีตกขาวที่มีกลิ่นเหม็นผิดปกติ
• เลือดออกปริมาณมากจนต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยแผ่นใหญ่อย่างต่อเนื่องทุกชั่วโมง

วิธีรักษาของหมอเมื่อเจอภาวะนี้

การรักษาอาการเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด จะไม่มีสูตรสำเร็จตายตัว เพราะแพทย์จะต้องหาต้นตอที่แท้จริงเสียก่อน โดยเริ่มจากการซักประวัติอย่างละเอียด การตรวจภายใน และการอัลตราซาวด์มดลูกและรังไข่

หากพบว่าเกิดจากฮอร์โมนรวน แพทย์อาจพิจารณาใช้ยาปรับฮอร์โมนเพื่อให้รอบเดือนกลับมาเป็นปกติ แต่ถ้าพบติ่งเนื้อ เนื้องอก หรือความผิดปกติที่เยื่อบุโพรงมดลูก อาจจำเป็นต้องมีการตัดชิ้นเนื้อไปตรวจทางพยาธิวิทยา หรือวางแผนการรักษาตามระยะของโรคต่อไป สิ่งสำคัญที่สุดคือการไม่ซื้อฮอร์โมนหรือยาขับเลือดมากินเองโดยเด็ดขาด

ดูแลตัวเองอย่างไรให้ห่างไกลความผิดปกติ

ในฐานะหมอ สิ่งที่อยากฝากไว้คือ การหมั่นสังเกตความเปลี่ยนแปลงของร่างกายตัวเองเป็นประจำ บันทึกวันแรกและวันสุดท้ายของรอบเดือนทุกเดือน ทานอาหารที่มีประโยชน์ พักผ่อนให้เพียงพอ และที่สำคัญที่สุดคือการตรวจสุขภาพและตรวจภายในประจำปี แม้จะไม่มีอาการผิดปกติอะไรก็ตาม เพราะการเจอโรคตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ย่อมช่วยให้การรักษาง่ายและมีประสิทธิภาพมากกว่าเสมอ