เป็นตับอักเสบเรื้อรังอยู่หรือเปล่า? ทำไมหมอถึงย้ำนักย้ำหนาให้ตรวจคัดกรองมะเร็งตับสม่ำเสมอ

เวลาตรวจเจอโรคตับอักเสบเรื้อรัง ไม่ว่าจะเป็นจากไวรัสตับอักเสบ B, ไวรัสตับอักเสบ C หรือไขมันพอกตับ หลายคนมักจะกังวลเรื่องการกินยาและการใช้ชีวิตประจำวัน แต่มีอีกหนึ่งเรื่องสำคัญที่หมอมักจะเน้นย้ำกับคนไข้ที่ห้องตรวจอยู่เสมอ นั่นคือเรื่องของการตรวจคัดกรองมะเร็งตับครับ

หลายคนอาจจะสงสัยว่า ในเมื่อร่างกายก็ยังปกติดี ไม่มีอาการเจ็บชายโครงขวาแล้วทำไมต้องตรวจหามะเร็งด้วย วันนี้หมอจะมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่ายๆ ว่าตับของเราเวลาป่วยเขาทำงานกันอย่างไร และทำไมการตรวจเช็กตั้งแต่ยังไม่แสดงอาการถึงช่วยชีวิตคนไข้มานักต่อักแล้ว

ตับอักเสบเรื้อรังน่ากลัวอย่างไร ทำไมถึงกลายร่างเป็นมะเร็งตับได้

เวลาที่ตับของเราต้องเผชิญกับการอักเสบเรื้อรัง ไม่ว่าจะโดนเจ้าไวรัสคอยบั่นทอน หรือมีไขมันมาสะสมหนาแน่นจนเซลล์ตับพังเสียหายซ้ำๆ เนื้อตับจะพยายามซ่อมแซมตัวเองด้วยการสร้างพังผืดขึ้นมาแทนที่เซลล์ปกติ

กระบวนการนี้ถ้ายืดเยื้อยาวนานเป็นปีๆ ตับที่เคยนิ่มและเรียบเนียนก็จะเริ่มแข็งตัวกลายเป็นภาวะตับแข็ง และในเนื้อตับที่ขรุขระและเสียหายหนักนี่เอง ที่เซลล์บางตัวอาจจะเกิดการกลายพันธุ์และเติบโตกลายเป็นก้อนมะเร็งขึ้นมาโดยที่เราไม่รู้ตัวเลยครับ

สัญญาณเตือนที่ไม่มีจริง: ทำไมคนไข้ถึงไม่รู้ตัวเลยว่ากำลังเป็นมะเร็งตับ

ธรรมชาติของตับเป็นอวัยวะที่อดทนมากๆ ต่อให้เนื้อตับเสียหายไปครึ่งหนึ่งแล้ว เขาก็ยังทำงานต่อได้และที่สำคัญคือ ตับไม่มีเส้นประสาทรับความรู้สึกเจ็บปวดอยู่ที่ตัวเนื้อตับ เราจะรู้สึกเจ็บก็ต่อเมื่อก้อนมะเร็งโตขึ้นจนไปดันเยื่อหุ้มตับที่อยู่ด้านนอกเท่านั้น

นั่นแปลว่า ถ้าเรารอให้มีอาการปวดท้อง เหลือง ตาเหลือง เบื่ออาหาร หรือน้ำหนักลด มะเร็งมักจะเดินทางไปไกลจนยากแก่การรักษาแล้วครับ นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเราถึงต้องเป็นฝ่ายรุกด้วยการไปตรวจคัดกรองก่อนที่อาการจะมา

อัลตราซาวด์ตับและเจาะเลือดดูค่ามะเร็ง: สองอาวุธสำคัญที่หมอใช้ตรวจเช็ก

การตรวจคัดกรองมะเร็งตับในผู้ป่วยตับอักเสบเรื้อรัง หมอไม่ได้ใช้วิธีที่ยุ่งยากหรือเจ็บตัวอะไรเลยครับ โดยหลักๆ จะประกอบด้วยสองอย่างที่ทำร่วมกันทุกๆ 6 เดือน

• การเจาะเลือดตรวจหาค่า AFP (Alpha-fetoprotein): เป็นการดูสารบ่งชี้มะเร็งตับในกระแสเลือด แม้จะไม่ได้แม่นยำร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่ใช้เป็นแนวทางเฝ้าระวังที่ดีมากๆ
• การอัลตราซาวด์ช่องท้องส่วนบน: อันนี้สำคัญมากเพราะทำให้หมอเห็นเนื้อตับได้โดยตรง สามารถมองเห็นก้อนเนื้อขนาดเล็กๆ ได้ตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนที่มันจะกระจายตัว

ตรวจเจอเร็วคือโอกาสรอดชีวิต: ข้อดีของการเช็กอัพตามนัดสม่ำเสมอ

ถ้าเราตรวจพบมะเร็งตับตั้งแต่ก้อนยังมีขนาดเล็กมากๆ โอกาสในการรักษาให้หายขาดมีสูงมากครับ ปัจจุบันเรามีวิธีรักษาที่ทันสมัย ไม่ว่าจะเป็นการผ่าตัด การจี้ก้อนมะเร็งด้วยคลื่นความร้อน หรือการอุดเส้นเลือด ล้วนแต่ได้ผลดีเยี่ยมทั้งสิ้น

ในทางกลับกัน หากปล่อยให้เลยเูน จนก้อนโตหรือกระจายไปทั่วแล้ว ทางเลือกในการรักษากจะแคบลงและยากขึ้นมาก ดังนั้น การมาพบแพทย์ตามนัดและตรวจคัดกรองอย่างสม่ำเสมอทุก 6 เดือน จึงเป็นการลงทุนเพื่อชีวิตที่คุ้มค่าที่สุดสำหรับคนที่เป็นตับอักเสบเรื้อรังครับ