เจ็บเข่าไม่หายสักที: ทำความเข้าใจภาวะการอักเสบเรื้อรังภายในข้อเข่าจากมุมมองหมอ

ช่วงนี้มีคนไข้หลายคนที่เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการปวดเข่าเรื้อรัง เป็นๆ หายๆ มาหลายเดือน บางคนบอกว่าพบนวดประคบมาสารพัดวิธีก็ยังไม่ดีขึ้น พอนั่งคุยตรวจดูอาการลึกลงไปจึงพบว่า ต้นตอไม่ได้มาจากแค่กล้ามเนื้อตึงธรรมดา แต่มีการอักเสบเรื้อรังภายในข้อเข่าซ่อนอยู่ ซึ่งเป็นปัญหาที่พบบ่อยมากแต่หลายคนมองข้าม

ทำไมข้อเข่าถึงเกิดการอักเสบเรื้อรังไม่ยอมหายสักที

หลายคนมักเข้าใจว่าอาการปวดเข่าเกิดจากการใช้งานหนักแล้วพักก็หาย แต่ถ้าเป็นระดับเซลล์ภายในข้อเข่า เรื่องไม่ง่ายแบบนั้นครับ ภาวะนี้เกิดขึ้นเมื่อกระบวนการอักเสบในข้อเข่าไม่ได้จบลงภายในไม่กี่วันเหมือนการบาดเจ็บเฉียบพลัน แต่เยื่อหุ้มข้อ น้ำในข้อ หรือกระดูกอ่อนเกิดการระคายเคืองต่อเนื่อง ทำให้ร่างกายส่งเม็ดเลือดขาวและสารสื่ออักเสบมาที่เข่าเรื่อยๆ เปรียบเหมือนไฟกองเล็กๆ ที่สุมอยู่ข้างในตลอดเวลา ไม่ยอมดับสนิทสักที

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าเข่ากำลังอักเสบเรื้อรัง

อาการไม่ได้มีแค่เรื่องปวดแปล๊บเวลาเดินเท่านั้น แต่คนไข้ส่วนใหญ่มักจะมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย:

• รู้สึกข้อฝืดตึงตอนตื่นนอน หรือหลังจากนั่งท่าเดิมนานๆ เกินครึ่งชั่วโมง ต้องขยับอยู่นานกว่าจะเดินได้ปกติ
• เข่าบวมอุ่นๆ สCำผัสดูจะรู้สึกว่าบริเวณข้อเข่ามีความร้อนมากกว่าเข่าอีกข้าง แม้จะไม่ได้ไปกระแทกอะไรมา
• มีเสียงดังกรอบแกรบ เวลาลุกขึ้นยืนหรือขึ้นลงบันได พร้อมกับอาการเจ็บลึกๆ ข้างใน
• งอหรือเหยียดเข่าไม่สุด รู้สึกติดขัดเหมือนมีอะไรมาขวางอยู่ข้างในข้อ

สาเหตุใกล้ตัวที่ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังในข้อเข่า

จากการตรวจคนไข้ที่คลินิก สาเหตุหลักๆ มักมาจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวันและการเสื่อมตามวัยที่หลีกเลี่ยงได้ยาก เช่น การใช้งานข้อเข่ารับน้ำหนักมากเกินไปจากน้ำหนักตัวที่เกินเกณฑ์ การนั่งพับเพียบ นั่งยองๆ หรือนั่งขัดสมาธิเป็นเวลานาน รวมถึงอุบัติเหตุเก่าที่เคยข้อเข่าแพลงหรือเอ็นฉีกขาดแล้วรักษาไม่หายขาด ทำให้โครงสร้างข้อเข่าไม่มั่นคงและเกิดการเสียดสีเรื้อรังจนเกิดการอักเสบตามมา

วิธีดูแลและจัดการกับปัญหาข้อเข่าอักเสบเรื้อรังให้ถูกทาง

การปล่อยให้ข้อเข่าอักเสบเรื้อรังทิ้งไว้นานๆ จะทำให้ผิวกระดูกอ่อนสึกหรอเร็วขึ้น ทางออกที่ดีที่สุดคือการปรับพฤติกรรมและการรักษาที่ตรงจุด โดยแพทย์อาจพิจารณาใช้ยาลดการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์เพื่อควบคุมอาการปวด ควบคู่ไปกับการทำกายภาพบำบัดเพื่อเพิ่มความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อรอบเข่ามารับน้ำหนักแทนข้อต่อ นอกจากนี้การควบคุมน้ำหนักตัวและการหลีกเลี่ยงท่าทางที่ทำให้ข้อเข่าต้องรับภาระหนักก็เป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยตัดวงจรการอักเสบนี้ได้อย่างยั่งยืน