ลูกสมาธิสั้นหรือเปล่า? ผลกระทบจากการจ้องหน้าจอใกล้เกินไปที่พ่อแม่ควรรู้

ทำไมการจ้องจอนานๆ ถึงทำให้ลูกเสียสมาธิ

หลายครั้งที่พ่อแม่มาปรึกษาหมอเรื่องลูกหลุดโฟกัสง่าย เรียนรู้ช้าลง หรือเริ่มมีพฤติกรรมก้าวร้าวเมื่อไม่ได้เล่นมือถือ หมอมักพบคำตอบที่เชื่อมโยงกัน คือการที่เด็กๆ ใช้เวลาอยู่กับหน้าจอในระยะประชิดสายตามากเกินไป ซึ่งไม่ใช่แค่เรื่องของสายตาสั้นเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบการทำงานของสมองในส่วนการรับรู้และการตอบสนองด้วย

กลไกการรับภาพระยะใกล้กับการทำงานของสมอง

เมื่อเด็กจดจ่อกับสมาร์ทโฟนหรือแท็บเล็ตในระยะใกล้ สมองส่วนการมองเห็นต้องทำงานหนักมากเพื่อประมวลผลภาพที่มีการเคลื่อนไหวรวดเร็วและแสงที่เปลี่ยนไปมาตลอดเวลา ภาวะนี้เรียกว่าภาวะสมองล้าจากการรับข้อมูลเกินขนาด ส่งผลให้เกิดการรบกวนสมาธิและการเรียนรู้จากการสัมผัสอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ในระยะใกล้โดยตรง เพราะสมองไม่ได้ถูกฝึกให้จดจ่อกับสิ่งที่อยู่นิ่ง หรือสิ่งที่ต้องใช้เวลาทำความเข้าใจนานๆ เหมือนกับการอ่านหนังสือ

ผลกระทบระยะยาวต่อการจดจำและทักษะการเรียนรู้

การที่เด็กคุ้นชินกับการได้รางวัลทางอารมณ์ที่รวดเร็วจากการเล่นเกมหรือดูวิดีโอสั้นๆ ทำให้ความอดทนในการเรียนรู้เรื่องที่ยากหรือซับซ้อนลดน้อยลง พ่อแม่จะเริ่มสังเกตเห็นว่า

• ลูกเบื่อง่ายเมื่อต้องทำกิจกรรมที่ไม่มีหน้าจอมาเกี่ยวข้อง
• ความสามารถในการฟังคำสั่งยาวๆ หรือทำตามขั้นตอนลดลง
• ทักษะการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าเริ่มติดขัด

วิธีปรับพฤติกรรมเพื่อคืนสมาธิให้ลูกรัก

หมอแนะนำให้เริ่มจากการปรับสิ่งแวดล้อมที่บ้านก่อนเป็นอันดับแรก ไม่จำเป็นต้องหักดิบ แต่ต้องค่อยๆ เปลี่ยนผ่าน เพื่อให้สมองของเด็กได้พักจากแสงสีฟ้าและแรงกระตุ้นที่รุนแรง

กฎเหล็ก 20-20-20 ที่ต้องสอนให้ลูกทำเป็นนิสัย

ให้ลูกจำง่ายๆ ว่าทุก 20 นาทีที่จ้องจอ ต้องหยุดพักสายตาและมองสิ่งที่อยู่ไกลออกไป 20 ฟุต เป็นเวลา 20 วินาที วิธีนี้ช่วยลดความล้าของกล้ามเนื้อตาและช่วยให้สมองได้จังหวะในการหยุดพักจากภาวะตื่นตัวเกินควร

การสร้างพื้นที่ปลอดหน้าจอในบ้าน

กำหนดช่วงเวลาที่ทุกคนในครอบครัววางมือถือแล้วทำกิจกรรมร่วมกัน ไม่ว่าจะเป็นการต่อเลโก้ อ่านนิทาน หรือทำงานบ้าน กิจกรรมที่ต้องใช้มือหยิบจับสิ่งของจริงจะช่วยฝึกสมาธิและพัฒนาการประสานงานของมือและสายตาได้ดีกว่าการปัดหน้าจออย่างเห็นได้ชัด