ลูกน้อยมีผื่นขึ้น หายใจมีเสียงหวีด: รู้ทันอาการแพ้รุนแรงเฉียบพลันหรือภาวะอนาฟิแล็กซิสในทารก

ในฐานะหมอเด็ก ยอมรับเลยว่าเรื่องที่น่ากังวลใจที่สุดของคุณพ่อคุณแม่เวลาลูกกินอะไรใหม่ๆ หรือไปสัมผัสอะไรมา แล้วจู่ๆ ลูกก็มีผื่นขึ้นเต็มตัว หายใจแปลกไป หรือซึมลงอย่างรวดเร็ว เหตุการณ์แบบนี้ทำให้คนเป็นพ่อเป็นแม่ใจหายวาบได้เสมอครับ เพราะในเด็กเล็ก โดยเฉพาะวัยทารก ร่างกายของเขายังบอบบางมาก และระบบภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่

อาการแพ้รุนแรงเฉียบพลัน หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า อนาฟิแล็กซิส เป็นภาวะฉุกเฉินที่น่ากลัวที่สุดอย่างหนึ่งในเด็ก การรู้เท่าทันและสังเกตอาการให้ไว จึงเป็นสิ่งเดียวที่จะช่วยชีวิตลูกน้อยของเราไว้ได้ทันท่วงทีครับ

ลูกน้อยกำลังแพ้อยู่หรือเปล่า? สังเกตสัญญาณเตือนเหล่านี้ให้ดี

เวลาที่ทารกเกิดอาการแพ้รุนแรง ร่างกายไม่ได้แสดงออกแค่ที่ผิวหนังเท่านั้น แต่ระบบอวัยวะพร้อมใจกันรวนไปหมดพร้อมๆ กันอย่างรวดเร็วภายในไม่กี่นาทีหลังสัมผัสสิ่งที่แพ้ สิ่งที่คุณพ่อคุณแม่ต้องสังเกตให้ดีมีดังนี้ครับ

• ผิวหนังและเยื่อบุ: มีลมพิษขึ้นกระจายทั่วตัว หน้าตาบวม ปากบวม หรือเปลือกตาบวมอย่างเห็นได้ชัด
• ระบบทางเดินหายใจ: ลูกหายใจมีเสียงหวีด หายใจลำบาก หายใจเร็วผิดปกติ หรือมีอาการไอสำลัก คัดจมูก น้ำมูกไหล หรือเสียงแหบเหมือนมีอะไรติดคอ
• ระบบทางเดินอาหาร: อาเจียนพุ่งหลายครั้ง หรือถ่ายเหลวอย่างกะทันหันหลังกินอาหาร
• ระบบไหลเวียนโลหิต: ลูกซึมลง ตัวซีด ตัวเขียว หรือหมดสติ ชีพจรเต้นเร็วแต่เบา ซึ่งเกิดจากความดันโลหิตตกฮวบ

อาหารและสิ่งรอบตัวอะไรบ้าง ที่มักเป็นตัวการร้ายในทารก?

สำหรับเด็กทารกที่เพิ่งเริ่มกินอาหารเสริมตามวัย อาหารบางชนิดอาจกระตุ้นภูมิคุ้มกันให้เกิดปฏิกิริยาที่รุนแรงได้ แม้จะเป็นปริมาณเพียงนิดเดียวก็ตาม ตัวการที่พบบ่อยในบ้านเรา ได้แก่

• นมวัวและผลิตภัณฑ์จากนม
• ไข่ โดยเฉพาะไข่ขาว
• ถั่วลิสงและถั่วเปลือกแข็งต่างๆ
• อาหารทะเล เช่น กุ้ง ปู ปลาหมึก
• แมลงสัตว์กัดต่อย หรือแม้แต่การแพ้ยาบางชนิด เช่น ยาปฏิชีวนะ

เมื่อเกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝัน คุณพ่อคุณแม่ต้องตั้งสติและทำอย่างไร?

ถ้าลูกมีอาการเข้าข่ายภาวะอนาฟิแล็กซิส สิ่งสำคัญที่สุดคือ ห้ามรอดูอาการอยู่ที่บ้านเด็ดขาด เพราะอาการสามารถแย่ลงได้ภายในไม่กี่นาทีจนถึงขั้นหยุดหายใจ

การปฐมพยาบาลเบื้องต้นที่ถูกต้องคือ หากมีปากกาฉีดยาอะดรีนาลีนพกCติดตัวและคุณพ่อคุณแม่ได้รับการสอนวิธีใช้จากแพทย์แล้ว ให้รีบฉีดเข้าที่กล้ามเนื้อต้นขาด้านนอกทันที จากนั้นรีบโทรเรียกรถฉุกเฉินหรือพาตัวส่งโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดโดยเร็วที่สุด เพื่อให้แพทย์ดูแลระบบทางเดินหายใจและให้ยาช่วยเหลืออย่างใกล้ชิดในห้องฉุกเฉิน