เวลาที่คนไข้เดินเข้าห้องตรวจด้วยอาการปวดข้อบวมแดงร้อนจนแทบแตะไม่ได้ โดยเฉพาะที่นิ้วหัวแม่โป้งเท้าหรือข้อเท้า มักจะเป็นภาพที่ทรมานไม่น้อย อาการข้ออักเสบเฉียบพลันไม่ว่าจะเป็นโรคเกาต์หรือภาวะอื่นๆ มักมาเยือนแบบไม่ทันตั้งตัว จู่ๆ ก็ปวดขึ้นมากลางดึกจนนอนไม่หลับ การทำความเข้าใจเรื่องยาที่ใช้รักษาจึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้ผ่านช่วงเวลานี้ไปได้อย่างรวดเร็ว
ทำความรู้จักเจ้าโคลชิซีน พระเอกตัวจริงในการปราบเกาต์กำเริบ
ยาโคลชิซีนถือเป็นยาเก่าแก่ที่อยู่คู่กับการรักษาโรคข้ออักเสบมานาน กลไกของยาตัวนี้ไม่ได้แก้ปวดโดยตรงเหมือนยาแก้ปวดทั่วไป แต่ทำหน้าที่เข้าไปขัดขวางขบวนการอักเสบที่เกิดจากการที่เม็ดเลือดขาวพยายามกินผลึกกรดยูริกในข้อ
ข้อดีของโคลชิซีนคือหากกินเร็วตั้งแต่เริ่มมีอาการเตือน เช่น เริ่มรู้สึกยิบๆ ที่ข้อ ยานี้จะช่วยตัดวงจรการอักเสบได้ดีมาก แต่ข้อจำกัดคือเรื่องของผลข้างเคียงทางเดินอาหาร หากกินในขนาดที่สูงเกินไปอาจทำให้เกิดอาการท้องเสีย คลื่นไส้ อาเจียน ซึ่งหมอมักจะปรับขนาดยาให้เหมาะสมกับคนไข้แต่ละรายเสมอ
กลุ่มยาเอ็นเสด ตัวช่วยลดปวดและลดบวมที่คุ้นเคย
ยากลุ่มเอ็นเสด หรือยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ เป็นอีกหนึ่งกลุ่มยาหลักที่เราใช้กันบ่อยมากๆ เช่น ไอบูโปรเฟน นาโปรเซน หรือกลุ่มที่จำเพาะเจาะจงมากขึ้น ยาเหล่านี้ทำงานโดยการยับยั้งสารที่ก่อให้เกิดการอักเสบในร่างกาย ทำให้ความปวด บวม แดง ร้อน ลดลงอย่างเห็นได้ชัดภายในเวลาไม่นาน
แม้ว่าจะได้ผลดีและหาซื้อง่าย แต่การใช้ยาเอ็นเสดต้องระวังเป็นพิเศษในคนไข้ที่มีปัญหาเรื่องโรคไต โรคกระเพาะอาหารอักเสบ หรือโรคหัวใจ การกินยาเหล่านี้ติดต่อกันเป็นเวลานานโดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร อาจส่งผลกระทบต่อการทำงานของไตและทำให้เกิดแผลในทางเดินอาหารได้
สเตียรอยด์ ทางเลือกเสริมเมื่อสองตัวแรกยังเอาไม่อยู่
หลายคนพอได้ยินคำว่าสเตียรอยด์มักจะรู้สึกกลัว แต่ในทางการแพทย์ ยาสเตียรอยด์ถือเป็นอาวุธที่ทรงพลังและมีประโยชน์มากในการจัดการกับภาวะข้ออักเสบเฉียบพลันรุนแรง โดยเฉพาะในคนไข้ที่ไม่สามารถใช้ยาเอ็นเสดได้เนื่องจากมีปัญหาโรคไต
แพทย์จะพิจารณาใช้สเตียรอยด์ในขนาดสูงช่วงสั้นๆ เพื่อกดภูมิคุ้มกันและหยุดการอักเสบอย่างฉับพลัน เมื่ออาการดีขึ้นแล้วก็จะค่อยๆ ลดขนาดและหยุดยาอย่างรวดเร็ว การใช้ระยะสั้นภายใต้การดูแลของแพทย์จึงมีความปลอดภัยสูงและช่วยชีวิตคนไข้จากความทรมานได้อย่างรวดเร็ว
เลือกยาตัวไหนดี และทำไมห้ามซื้อกินเองตามอำเภอใจ
การจะเลือกว่าควรใช้ยาโคลชิซีน ยาเอ็นเสด หรือสเตียรอยด์นั้น ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง เช่น โรคประจำตัว การทำงานของไต ระยะเวลาที่เป็น และความรุนแรงของอาการ
- คนไข้โรคไตเรื้อรังอาจไม่เหมาะกับยาเอ็นเสด
- คนที่มีปัญหาลำไส้อาจต้องระวังโคลชิซีนเป็นพิเศษ
- ผู้สูงอายุจำเป็นต้องได้รับการปรับขนาดยาให้ต่ำลงเพื่อความปลอดภัย
การวินิจฉัยที่ถูกต้องและการใช้ยาให้ถูกขนาดกับระยะเวลาที่เหมาะสม จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการมาพบแพทย์เพื่อประเมินอาการและรับยาที่ถูกต้อง จึงปลอดภัยกว่าการไปซื้อยาตามร้านขายยามารับประทานเอง
ดูแลตัวเองร่วมด้วยอย่างไรให้อาการอักเสบหายไวขึ้น
นอกจากการใช้ยาตามที่แพทย์สั่งแล้ว การปฏิบัติตัวในช่วงที่ข้อกำลังอักเสบเฉียบพลันก็สำคัญไม่แพ้กัน
- พักการใช้งานข้อที่มีอาการ: หลีกเลี่ยงการเดินหรือขยับข้อนั้นมากๆ เพื่อลดการเสียดสี
- ประคบเย็นช่วยได้: ในช่วง 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรก การประคบเย็นบริเวณที่บวมแดงจะช่วยลดการไหลเวียนของเลือดมาที่ข้อและลดปวดได้ดี
- ดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอ: ช่วยให้ร่างกายขับของเสียและกรดยูริกได้ดีขึ้น
- งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และอาหาร.กระตุ้น: โดยเฉพาะสัตว์ปีก เครื่องในสัตว์ หรืออาหารทะเล หากมีสาเหตุมาจากโรคเกาต์
อาการข้ออักเสบเฉียบพลันแม้จะดูน่ากลัวและสร้างความเจ็บปวดอย่างมาก แต่หากเข้าใจการใช้ยาโคลชิซีน ยาเอ็นเสด และสเตียรอยด์อย่างถูกต้อง ร่วมกับการดูแลตัวเองเบื้องต้น ก็สามารถควบคุมอาการให้สงบลงและกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติอย่างรวดเร็วครับ
