ลูกอึไม่ออก ท้องป่องตั้งแต่แรกเกิด: เช็กสัญญาณเตือนโรค Hirschsprung หรือภาวะลำไส้ใหญ่โป่งพอง

ช่วงนี้มีคุณพ่อคุณแม่ป้ายแดงหลายคนพาเจ้าตัวเล็กมาปรึกษาที่คลินิกด้วยปัญหาที่น่ากังวลใจมากๆ ครับ ลูกน้อยเพิ่งคลอดออกมาได้ไม่กี่วัน แต่ยังไม่ยอมถ่ายขี้เทาเลย แถมท้องยังป่องบวมเหมือนลูกโป่ง ร้องกวน งอแงตลอดเวลา พอสวนก้นแล้วถึงจะยอมถ่ายออกมาเยอะมาก อาการแบบนี้ไม่ใช่แค่อาการท้องอืดธรรมดาตามประสาเด็กทารก แต่มันอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรค Hirschsprung หรือภาวะลำไส้ใหญ่โป่งพองแต่กำเนิด ที่คุณหมออย่างเราต้องรีบตรวจหาสสาเหตุให้แน่ชัดครับ

ทำไมลูกถึงไม่ยอมอึ? ไขปมความลับในลำไส้ของเจ้าตัวเล็ก

เวลาที่เราพูดถึง โรค Hirschsprung หรือภาวะลำไส้ใหญ่โป่งพอง หลายคนอาจจะรู้สึกว่าเป็นชื่อโรคที่แปลกและจำยาก แต่ถ้าอธิบายให้เห็นภาพง่ายๆ มันคือความผิดปกติที่เกิดขึ้นตั้งแต่ตอนที่น้องยังอยู่ในท้องแม่ครับ ปกติแล้วผนวกของลำไส้เราจะมีเซลล์ประสาทคอยทำหน้าที่บีบไล่อาหารและของเสียให้อลวนออกไปข้างนอก แต่สำหรับเด็กที่เป็นโรคนี้ ปลายลำไส้ส่วนล่างจะไม่มีเซลล์ประสาทมาเลี้ยงเลย ทำให้กล้ามเนื้อส่วนนั้นตีบตัน บีบตัวไม่ได้ ของเสียก็เลยค้างเติ่งระบายออกไม่ได้ เหมือนท่อระบายน้ำที่ถูกอุดตันไว้สนิท

ลูกน้อยเข้าข่ายไหม? สังเกตอาการแบบนี้ที่ต้องระวังให้ดี

อาการของเด็กที่เป็นโรคนี้จะแสดงออกมาตั้งแต่ช่วงแรกเกิดเลยครับ สังเกตได้ไม่ยากถ้าคุณพ่อคุณแม่ลองสังเกตพฤติกรรมเจ้าตัวเล็กอย่างใกล้ชิด

• เด็กไม่ถ่ายขี้เทาใน 24-48 ชั่วโมงแรก: ปกติเด็กแรกเกิดจะต้องถ่ายขี้เทา (อุจจาระสีเขียวเข้มเหนียวๆ) ภายในวันแรก แต่ถ้าเลยไปสองวันแล้วยังเงียบกริบ อันนี้ต้องเริ่มระวังแล้วครับ
• ท้องป่องบวมและแน่น: ท้องของน้องจะป่องตึงเหมือนลูกโป่ง เพราะแก๊สและอุจจาระค้างอยู่ข้างในเยอะมาก
• อาเจียนเป็นน้ำ หรือ น้ำดีสีเขียว:พอน้องอึไม่อก อาหารและน้ำย่อยก็ตีกลับทำให้อาเจียนออกมา
• ถ่ายพุ่งเป็นชุดหลังสวนก้น: เวลาที่คุณหมอหรือพยาบาลสวนก้นให้ น้องจะมีอุจจาระพุ่งทะลักออกมาจำนวนมาก แล้วท้องก็จะยุบลงไปทันที

คุณหมอวินิจฉัยอย่างไร เมื่อสงสัยว่าลูกเป็นโรคนี้

เมื่อคุณพ่อคุณแม่พาน้องมาพบแพทย์ด้วยอาการเหล่านี้ เราจะมีขั้นตอนการตรวจวินิจฉัยที่เป็นมาตรฐานและปลอดภัยกับเด็กทารกครับ เริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกายเบื้องต้น จากนั้นคุณหมออาจจะพิจารณาทำการสวนแป้ง barium enema เพื่อเอกซเรย์ดูรูปร่างของลำไส้ ซึ่งจะเห็นชัดเจนเลยว่าตรงไหนตีบและตรงไหนที่โป่งพองขยายใหญ่ และวิธีที่แม่นยำที่สุดคือการตัดชิ้นเนื้อเล็กๆ บริเวณผนังลำไส้ไปตรวจดูเซลล์ประสาทใต้กล้องจุลทรรศน์ครับ

วิธีรักษา: ทางออกเดียวเพื่อให้ลำไส้กลับมาทำงานปกติ

สำหรับโรคนี้ ไม่สามารถรักษาให้หายได้ด้วยการกินยาหรือทานอาหารเสริมนะครับ วิธีการรักษาหลักคือการผ่าตัดเพื่อตัดส่วนของลำไส้ที่ไม่มีเซลล์ประสาทออกไป แล้วนำลำไส้ส่วนที่ดีที่มีเซลล์ประสาทปกติมาต่อลงที่ทวารหนัก เพื่อให้เด็กสามารถขับถ่ายได้ด้วยตัวเองตามธรรมชาติ ในเด็กบางคนที่มีอาการติดเชื้อรุนแรงหรือลำไส้โป่งพองมากๆ คุณหมออาจจะต้องทำการผ่าตัดเปิดหน้าท้องชั่วคราว (Colostomy) เพื่อให้ถ่ายออกทางหน้าท้องก่อน แล้วค่อยนัดมาผ่าตัดปิดในภายหลังเมื่อน้องร่างกายแข็งแรงขึ้นครับ

การดูแลหลังผ่าตัดและการใช้ชีวิตในระยะยาว

หลังการผ่าตัดผ่านพ้นไปแล้ว คุณพ่อคุณแม่หลายคนมักจะกังวลว่าลูกจะใช้ชีวิตเหมือนเด็กคนอื่นได้ไหม บอกได้เลยครับว่าเด็กส่วนใหญ่สามารถกลับมาใช้ชีวิต เติบโต และขับถ่ายได้ใกล้เคียงปกติเลย ช่วงแรกแผลผ่าตัดอาจจะต้องดูแลเรื่องความสะอาดเป็นพิเศษ และสังเกตเรื่องลักษณะอุจจาระของน้องว่ามีความถี่หรือเหลวแค่ไหน ถ้าน้องมีอาการท้องเสียรุนแรง ท้องป่องซ้ำ หรือมีไข้ ควรรีบพากลับมาพบแพทย์ทันทีเพื่อให้คุณหมอประเมินอาการอย่างใกล้ชิดครับ