ทำไมช่วงนี้ถึงปรี๊ดง่ายจัง? มาทำความเข้าใจเรื่องปัญหาการควบคุมอารมณ์ตนเองกัน

ช่วงนี้หลายคนอาจจะสังเกตตัวเองว่า หงุดหงิดง่ายกว่าปกติ เรื่องเล็กๆ น้อยๆ ก็ทำให้ฟิวส์ขาดได้ หรือบางทีก็เผลอพูดจาแรงใส่คนใกล้ตัวไปแบบไม่ได้ตั้งใจ พอกลับมาคิดทบทวนดูก็มานั่งเสียใจทีหลัง แบบนี้ไม่ได้แปลว่าเราเป็นคนไม่ดีหรอกนะครับ แต่ร่างกายและสมองของเราอาจกำลังส่งสัญญาณบางอย่างเตือนว่าเรากำลังแบกรับอะไรไว้มากเกินไปแล้ว

สัญญาณเตือนแบบไหน ที่เรียกว่าเราเริ่มมีปัญหาการควบคุมอารมณ์ตนเอง

เวลาที่เราพูดถึงเรื่องอารมณ์หลุด หลายคนมักจะนึกถึงการระเบิดโทสะเสียงดังใส่คนอื่น แต่มันไม่ได้มีแค่นั้นครับ อาการที่แสดงออกว่าเรากำลังควบคุมอารมณ์ตัวเองได้ยากมีหลายรูปแบบมาก บางคนอาจจะเงียบใส่ เก็บกดความรู้สึกไว้ข้างในจนแน่นอก บางคนรู้สึกวิตกกังวลตลอดเวลา หรือบางทีก็รู้สึกดิ่งดาวน์อย่างไร้สาเหตุ หากอาการเหล่านี้เริ่มกระทบกับงาน ความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง หรือทำให้เรานอนไม่หลับ นั่นแปลว่าเราควรหันมาใส่ใจสุขภาพจิตของตัวเองอย่างจริงจังแล้ว

เบื้องหลังสมองส่วนที่ทำให้เราเผลอหลุด

ในมุมมองทางการแพทย์ เวลาที่เราเจอเรื่องมากดดัน สมองส่วนที่เรียกว่าอะมิกดาลาร์ (Amygdala) ซึ่งทำหน้าที่เหมือนระบบเตือนภัยฉุกเฉินจะทำงานทันที เพื่อเตรียมพร้อมให้เราสู้หรือหนี ในขณะที่สมองส่วนหน้า (Prefrontal Cortex) ซึ่งทำหน้าที่ใช้เหตุผล ยับยั้งชั่งใจ และคิดวิเคราะห์ จะทำงานช้ากว่า สมองส่วนสัญชาตญาณจึงมักจะสั่งการก่อนที่เราจะได้ทันคิดเสมอ ยิ่งถ้าช่วงไหนที่เราพักผ่อนไม่พอ เครียดสะสม หรือร่างกายอ่อนเพลีย สมองส่วนหน้าก็จะยิ่งทำงานได้แย่ลง ทำให้เรายิ่งควบคุมอารมณ์ตัวเองได้ยากเข้าไปใหญ่

วิธีปรับสมดุลอารมณ์ในชีวิตประจำวันแบบทำได้จริง

การจัดการกับปัญหาการควบคุมอารมณ์ตนเอง ไม่ใช่การกดความรู้สึกไว้ไม่ให้โกรธหรือเสียใจ แต่คือการเรียนรู้ที่จะเท่าทันอารมณ์ของตัวเองให้เร็วที่สุด ลองมาดูวิธีง่ายๆ ที่หมอแนะนำให้คนไข้ใช้บ่อยๆ กันครับ

• ใช้เทคนิคหยุดแล้วหายใจลึกๆ: ทันทีที่รู้สึกว่าเริ่มร้อนๆ ที่หน้า หรือหัวใจเต้นเร็ว ให้หยุดพูดแล้วสูดหายใจเข้าลึกๆ ทางจมูก นับ 1 ถึง 4 กลั้นไว้แป๊บหนึ่ง แล้วค่อยๆ ผ่อนลมหายใจออกทางปากยาวๆ สักสามรอบ การทำแบบนี้จะช่วยตัดวงจรสมองส่วนอารมณ์และดึงสติกลับมาที่ปัจจุบัน
• ถอยออกมาจากสถานการณ์ตรงหน้า: ถ้าเจอเรื่องที่ทำให้หงุดหงิดมากๆ อย่าเพิ่งพยายามเคลียร์ตอนนั้น เดินเลี่ยงออกมาล้างหน้า ดื่มน้ำเย็น หรือเปลี่ยนไปทำอย่างอื่นสักสิบหาทาที รอให้อุณหภูมิในร่างกายลดลงแล้วค่อยกลับไปคุยกันใหม่
• นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ: การอดนอนทำให้สารเคมีในสมองที่ควบคุมอารมณ์แปรปรวน การนอนหลับเต็มอิ่มเจ็ดถึงแปดชั่วโมงคือยาวิเศษที่ช่วยให้สมองส่วนยับยั้งชั่งใจกลับมาทำงานได้ดีขึ้น
• ระบายความรู้สึกออกทางอื่น: การเขียนไดอารี่ การออกกำลังกาย หรือการพูดคุยระบายกับคนที่ไว้ใจ เป็นวิธีปลดปล่อยพลังงานลบออกจากร่างกายได้ดีมากๆ โดยไม่ไปลงที่คนอื่น

เมื่อไหร่ควรไปปรึกษาจิตแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ

หลายคนอาจจะคิดว่าการไปหาหมอเรื่องอารมณ์เป็นเรื่องใหญ่ แต่จริงๆ แล้วมันก็เหมือนกับการไปหาหมอเวลากวดท้องหรือปวดหัวนั่นแหละครับ หากเราลองปรับพฤติกรรมแล้ว แต่ปัญหาการควบคุมอารมณ์ตนเองยังคงรุนแรง ทำร้ายข้าวของ ทำร้ายตัวเองหรือผู้อื่น รู้สึกหมดหวังในชีวิต หรืออารมณ์ดิ่งต่อเนื่องกันเกินสองสัปดาห์ การมาพบแพทย์เพื่อรับคำปรึกษาหรือแนวทางรักษาที่ถูกต้อง จะช่วยให้เรากลับมามีความสุขกับชีวิตได้เร็วขึ้นครับ