ช่วงนี้เวลาคุณแม่พาลูกน้อยมาหาหมอที่คลินิก แล้วบ่นว่าลูกมีไข้ เจ็บคอ มีแผลในปาก หรือมีตุ่มใสๆ ขึ้นตามมือและเท้า หนึ่งในผู้ต้องสงสัยอันดับต้นๆ ที่หมอมักจะนึกถึงเสมอคือไวรัสกลุ่มนี้ครับ การติดเชื้อเอนเทอโรไวรัสเป็นเรื่องใกล้ตัวที่พ่อแม่หลายคนอาจจะยังไม่ค่อยคุ้นชื่อเท่าไรนัก แต่ถ้าพูดถึงโรคปาก เท้า เปื่อย หรือโรคมือ เท้า ปาก หลายคนคงจะร้องอ๋อทันที เพราะเจ้าโรคนี้ก็คือหนึ่งในสมาชิกตระกูลเอนเทอโรไวรัสนี่เองครับ วันนี้หมอเลยอยากชวนทุกคนมาทำความรู้จักเจ้าไวรัสตัวนี้ให้มากขึ้น เพื่อจะได้รู้ทันและดูแลคนในบ้านได้อย่างถูกต้องครับ
เอนเทอโรไวรัสคืออะไร ทำไมถึงชอบระบาดในเด็ก
พูดง่ายๆ เจ้าเอนเทอโรไวรัส (Enterovirus) คือกลุ่มของไวรัสขนาดเล็กที่มักจะเข้าสู่ร่างกายผ่านทางระบบทางเดินอาหารหรือทางเดินหายใจ ไวรัสกลุ่มนี้มีหลายสายพันธุ์มากครับ และที่สำคัญคือมันชอบความชื้นและอากาศร้อนชื้นบ้านเราเป็นพิเศษ ทำให้เรามักจะเห็นการระบาดได้บ่อยในช่วงฤดูฝนหรือช่วงเปิดเทอมที่เด็กๆ ไปรวมตัวกันอยู่ที่โรงเรียน
สาเหตุที่เด็กเล็กมักติดเชื้อได้ง่ายกว่าผู้ใหญ่ เป็นเพราะภูมิคุ้มกันยังพัฒนา การติดเชื้อเอนเทอโรไวรัส จึงมักเกิดขึ้นกับเด็กอายุต่ำกว่า 5 ขวบเป็นส่วนใหญ่ แต่ก็ไม่ได้แปลว่าผู้ใหญ่จะรอดนะครับ ผู้ใหญ่ก็ติดได้เหมือนกัน แต่อาการมักจะไม่รุนแรงเท่าเด็ก หรือบางคนอาจจะติดเชื้อแล้วไม่มีอาการเลยก็ได้
อาการแบบไหนที่ฟ้องว่ากำลังโดนเอนเทอโรไวรัสเล่นงาน
ความยากของโรคนี้คือ อาการมันค่อนข้างหลากหลาย ขึ้นอยู่กับว่าเจ้าไวรัสตัวนี้มันเดินทางไปอวัยวะไหนในร่างกาย แต่วันนี้หมอยกกลุ่มอาการหลักๆ ที่พบบ่อยมาเล่าให้ฟังครับ
โรคมือ เท้า ปาก ยอดฮิตที่เด็กๆ กลัว
นี่คืออาการคลาสสิกที่สุดเลยครับ เริ่มต้นจะมีไข้ต่ำๆ เบื่ออาหาร เจ็บคอ ต่อมาจะเริ่มมีตุ่มน้ำใสขึ้นบริเวณฝ่ามือ ฝ่าเท้า และที่เจ็บทรมานเด็กๆ มากคือแผลในปากและกระพุ้งแก้ม ทำให้เด็กกลืนน้ำลายไม่ได้และไม่ยอมกินข้าว
ไข้หวัดธรรมดาไปจนถึงอาการทางเดินหายใจ
บางคนติดเชื้อแล้วมีอาการคล้ายหวัดทั่วไป มีน้ำูก ไอมือ คอแดง หรือมีไข้สูงเฉียบพลัน โดยไม่มีผื่นหรือตุ่มขึ้นเลย ซึ่งกลุ่มนี้มักจะหายเองได้ถ้าพักผ่อนเพียงพอ
อาการรุนแรงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ
แม้ส่วนใหญ่จะหายได้เอง แต่ในบางรายที่เชื้อลามไปที่ระบบประสาท อาจทำให้เกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบ กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ หรือสมองอักเสบ ซึ่งถือเป็นภาวะอันตรายที่ต้องได้รับการดูแลจากแพทย์อย่างใกล้ชิด
ติดเชื้อเอนเทอโรไวรัสได้อย่างไร และเราจะป้องกันอย่างไรดี
เชื้อตัวนี้ติดต่อกันง่ายมากครับ ผ่านการสัมผัสโดยตรงกับสาร secretions ของผู้ป่วย เช่น น้ำมูก น้ำลาย น้ำจากตุ่มใส หรืออุจจาระ รวมถึงการใช้สิ่งของร่วมกัน เช่น ของเล่น ช้อน หรือแก้วน้ำ
- ล้างมือบ่อยๆ ด้วยสบู่และน้ำสะอาด หรือเจลแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะก่อนกินอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ
- ทำความสะอาดของเล่นและพื้นผิวสัมผัสบ่อยๆ โดยเฉพาะในบ้านที่มีเด็กเล็กหรือโรงเรียนอนุบาล
- หลีกเลี่ยงการพาเด็กไปอยู่ในสถานที่แออัดในช่วงที่มีการระบาด
- แยกของใช้ส่วนตัวและแยกเด็กป่วยออกจากเด็กปกติเพื่อตัดวงจรการแพร่เชื้อ
เมื่อไหร่ควรพาลูกไปพบแพทย์ทันที
ส่วนใหญ่การรักษาการติดเชื้อเอนเทอโรไวรัสจะเป็นการรักษาตามอาการครับ เช่น ให้ยาลดไข้ เช็ดตัว ดื่มน้ำเกลือแร่มากๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ แต่ถ้ามีสัญญาณเตือนเหล่านี้เมื่อไหร่ ต้องรีบพามาหาหมอทันที
- มีไข้สูงต่อเนื่องหลายวันและลดไข้ยาก
- ซึมลง ไม่ยอมกินอะไรเลย อาเจียนบ่อย
- หายใจหอบเหนื่อย หายใจเร็วผิดปกติ
- มีอาการชัก เกร็ง หรือแขนขาอ่อนแรง
การเข้าใจธรรมชาติของการติดเชื้อเอนเทอโรไวรัสจะช่วยให้เราไม่ต้องตื่นตระหนกจนเกินไปครับ แค่หมั่นสังเกตอาการ รักษาสุขอนามัย และดูแลให้พักผ่อนเพียงพอ โรคนี้ก็สามารถหายได้เองโดยปลอดภัยครับ
