โรคเกาต์และเกาต์เทียมในผู้สูงวัย ปวดข้อแบบไหนที่ต้องระวัง

ช่วงนี้ที่คลินิกมีคุณตาคุณยายเดินกะโผลกกะพละเข้ามาปรึกษาด้วยอาการปวดข้อบวมแดงบ่อยมาก หลายคนบอกว่าจู่ๆ ก็ปวดขึ้นมากลางดึกจนนอนไม่หลับ พอถามประวัติก็มักจะนึกถึงโรคเกาต์เป็นอันดับแรก แต่พอตรวจดูจริงๆ แล้ว บางเคสกลับไม่ใช่โรคเกาต์แท้ๆ แต่เป็นโรคที่หน้าตาคล้ายกันมากอย่างโรคเกาต์เทียม ซึ่งพบได้บ่อยไม่แพ้กันในผู้สูงอายุ

รู้จักความต่างระหว่างโรคเกาต์และโรคเกาต์เทียมในผู้สูงวัย

เวลาที่เราพูดถึงโรคเกาต์ หลายคนคงนึกถึงภาพของหนุ่มใหญ่นักกินที่ชอบทานเนื้อสัตว์ปาร์ตี้หนักๆ แต่ในความเป็นจริง โรคนี้และญาติสนิทอย่างเกาต์เทียมกลับซ่อนตัวเงียบๆ และสร้างความทรมานให้กับผู้สูงอายุได้บ่อยกว่าที่คิด ความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนมักทำให้การดูแลรักษาไม่ตรงจุด มาทำความเข้าใจภาวะข้ออักเสบทั้งสองแบบนี้ให้เคลียร์กันดีกว่า

เกาต์แท้เกิดจากอะไร ทำไมถึงปวดจี๊ดที่นิ้วหัวแม่เท้า

โรคเกาต์แท้เกิดจากการที่ร่างกายมีกรดยูริกในเลือดสูงเกินไปเป็นเวลานาน จนกรดยูริกตกผลึกเป็นผลึกเกลือยูเรต หน้าตาเหมือนเข็มจิ๋วๆ ไปสะสมอยู่ตามข้อต่อ โดยเฉพาะข้อโคนนิ้วหัวแม่เท้า ข้อเท้า หรือข้อเข่า เมื่อภูมิคุ้มกันในร่างกายมองว่าเจ้าผลึกพวกนี้เป็นสิ่งแปลกปลอม จึงระดมกำลังกันเข้าไปจัดการ เกิดเป็นกระบวนการอักเสบที่รุนแรง ทำให้ข้อบวม แดง ร้อน และปวดแปล๊บแม้แต่ลมพัดผ่านก็สะเทือน

เกาต์เทียมต่างกันอย่างไร ทำไมถึงชอบเกิดที่ข้อเข่า

ส่วนโรคเกาต์เทียมนั้น มีชื่อทางการแพทย์ว่า ซีพีพีดี หรือการมีผลึกแคลเซียม pyrophosphate สะสมอยู่ในกระดูกอ่อนของข้อต่อ ความพีคคือผลึกตัวนี้ไม่ได้เกิดจากกรดยูริกในเลือดสูงเหมือนเกาต์แท้ แต่เกิดจากความเสื่อมตามวัยของข้อต่อเป็นหลัก มักจะชอบไปเกิดที่ข้อใหญ่ๆ อย่างข้อเข่าหรือข้อมือ มากกว่าที่นิ้วเท้า อาการอักเสบก็รุนแรงไม่แพ้กันจนแยกแทบไม่ออกด้วยตาเปล่า

วิธีสังเกตอาการปวดข้อว่าอันไหนคือเกาต์หรือเกาต์เทียม

การจะแยกโรคทั้งสองชนิดนี้ให้ชัวร์ แพทย์ต้องอาศัยการเจาะน้ำในข้อมาตรวจหาชนิดของผลึกใต้กล้องจุลทรรศน์ร่วมกับการเอ็กซเรย์ แต่ในเบื้องต้นสามารถสังเกตคร่าวๆ ได้จากตำแหน่งที่ปวดและอายุของผู้ป่วย

• ตำแหน่งที่พบบ่อย: เกาต์แท้มักเริ่มที่นิ้วหัวแม่เท้า ส่วนเกาต์เทียมมักเกิดที่ข้อเข่าหรือข้อมือ
• อายุที่เริ่มเป็น: เกาต์เทียมพบได้น้อยมากในคนอายุต่ำกว่า 60 ปี แต่มักเจอในผู้สูงอายุที่มีภาวะข้อเสื่อมร่วมด้วย
• ระดับกรดยูริก: ผู้ป่วยเกาต์เทียมอาจมีระดับกรดยูริกในเลือดปกติ แต่มีผลึกแคลเซียมสะสมที่กระดูกอ่อนแทน

วิธีดูแลและปรับพฤติกรรมสำหรับผู้สูงอายุ

ไม่ว่าจะเป็นโรคเกาต์หรือเกาต์เทียม การดูแลในช่วงที่ข้อกำลังอักเสบเฉียบพลันคือนอนพักยกข้อนั้นให้สูงขึ้น ประคบเย็นเพื่อลดบวม และทานยาตามที่แพทย์ระบุเพื่อระงับการอักเสบ ห้ามไปนวดแรงๆ เด็ดขาดเพราะจะยิ่งทำให้ข้ออักเสบหนักกว่าเดิม

สำหรับการป้องกันในระยะยาว สำหรับเกาต์แท้ต้องควบคุมอาหารที่มีพิวรีนสูง ดื่มน้ำเปล่าเยอะๆ เพื่อช่วยขับกรดยูริกออกทางปัสสาวะ ส่วนเกาต์เทียมนั้นเน้นการถนอมข้อ ออกกำลังกายแบบแรงกระแทกต่ำเพื่อรักษากล้ามเนื้อรอบข้อให้แข็งแรง ควบคุมน้ำหนักตัวไม่ให้ข้อเข่าต้องรับภาระหนักเกินไป หากผู้สูงอายุที่บ้านมีอาการปวดข้อบวมแดงเรื้อรัง ควรพามาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยให้แน่ชัด จะได้รักษาได้อย่างตรงจุดและกลับมาเดินเหินได้อย่างสบายใจอีกครั้ง