เจาะลึกวิธีตรวจโรคเกาต์ให้ชัวร์ ด้วยการดูดน้ำในข้อไปส่องหาผลึกกรดยูริก

หลายคนที่มีอาการปวดข้อบวมแดงร้อน โดยเฉพาะที่นิ้วหัวแม่โป้ง มักจะคิดไปเองว่าเป็นโรคเกาต์ แล้วก็รีบไปซื้อยากลุ่มลดกรดยูริกมากินเอง หรือบางคนตรวจเลือดเจอว่ากรดยูริกในเลือดสูงปรี๊ด ก็ด่วนสรุปว่าตัวเองเป็นเกาต์แน่ๆ แต่ในมุมมองของหมอ การวินิจฉัยโรคเกาต์ให้แม่นยำจริงๆ ไม่ได้ดูแค่ผลเลือดอย่างเดียวครับ เพราะคนไข้หลายคนกรดยูริกสูงแต่ไม่เคยปวดข้อเลย หรือบางคนปวดข้อจากโรคอื่นแต่กรดยูริกดันสูงพอดี วิธีที่จะบอกให้รู้แน่ชัดแบบฟันธงลงไปเลยว่านี่คือโรคเกาต์ ก็คือการนำน้ำเลี้ยงในข้อที่มีอาการอักเสบมาตรวจวิเคราะห์หาตัวการสำคัญที่ซ่อนอยู่

ตรวจเลือดอย่างเดียวทำไมยังไม่พอสำหรับการวินิจฉัยโรคเกาต์

เวลาคนไข้เดินเข้ามาหาหมอด้วยอาการข้ออักเสบเฉียบพลัน สิ่งแรกที่หมอมักจะสั่งตรวจคือระดับกรดยูริกในเลือด แต่นั่นเป็นแค่ชิ้นส่วนหนึ่งของจิ๊กซอว์เท่านั้นครับ ความจริงที่หลายคนยังไม่รู้คือ ในช่วงที่ข้อกำลังอักเสบปวดบวมมากๆ ระดับกรดยูริกในเลือดอาจจะปกติก็ได้ หรือในทางกลับกัน คนที่ไม่ได้เป็นเกาต์แต่มีกรดยูริกในเลือดสูงก็มีอยู่ถมไป การอาศัยแค่ตัวเลขผลเลือดจึงยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันโรคได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ หมอถึงต้องมีวิธีที่ลึกลงไปอีกขั้นเพื่อให้ได้หลักฐานมัดตัวที่ชัดเจนที่สุด

ไขความลับการดูดตรวจน้ำเลี้ยงข้อ ขั้นตอนเป็นอย่างไร เจ็บไหม

เมื่อสงสัยว่าข้ออักเสบนั้นเกิดจากโรคเกาต์จริงๆ หมอจะใช้วิธีการเจาะดูดน้ำในข้อออกมาชel หรือที่เรียกในทางการแพทย์ว่าการทำ Joint Aspiration หลายคนฟังแล้วอาจจะกลัวว่าจะเจ็บระกำลำบากไหม ขอบอกเลยว่าไม่ต้องกังวลครับ ขั้นตอนการทำเริ่มต้นจากการทำความสะอาดผิวหนังรอบข้ออย่างสะอาดปลอดภัย จากนั้นหมอจะฉีดยาชาเฉพาะที่ให้ก่อน เพื่อให้คนไข้รู้สึกเจ็บน้อยที่สุดหรือแทบไม่รู้สึกเลยตอนที่ใช้เข็มขนาดเล็กสอดเข้าไปในช่องข้อเพื่อดูดน้ำเลี้ยงข้อที่มีปัญหาออกมาตรวจ ใช้เวลาแค่แป๊บเดียวเท่านั้น น้ำที่ดูดออกมานี่แหละครับคือหลักฐานชิ้นสำคัญ

ส่องกล้องดูผลึกกรดยูริก ตัวการตัวจริงที่ทำให้ปวดทรมาน

หลังจากได้น้ำเลี้ยงข้อออกมาแล้ว หมอจะนำเจ้าน้ำนี้ไปส่องตรวจใต้กล้องจุลทรรศน์พิเศษที่มีแสงโพลาไรซ์ (Polarized light microscope) ซึ่งเป็นมาตรฐานทองคำในการวินิจฉัยโรคนี้ ถ้าหากสาเหตุของอาการปวดมาจากโรคเกาต์จริง เราจะเห็นผลึกกรดยูริกที่มีลักษณะเป็นเข็มเล็กๆ ซ่อนอยู่ข้างในเซลล์เม็ดเลือดขาวอย่างชัดเจน การเจอผลึกตัวนี้แหละครับที่เป็นเครื่องยืนยันร้อยเปอร์เซ็นต์ว่าอาการปวดบวมร้อนที่เผชิญอยู่เกิดจากผลึกยูริกไปสะสมและกระตุ้นให้เกิดการอักเสบ ไม่ใช่การติดเชื้อหรือโรคข้ออักเสบชนิดอื่น

ประโยชน์ของการรู้ผลตรวจที่แม่นยำ ช่วยรักษาได้ตรงจุดอย่างไร

การลงทุนตรวจด้วยวิธีนี้มีข้อดีมหาศาล เพราะเมื่อหมอเห็นผลึกกรดยูริกคาตาภายใต้กล้องจุลทรรศน์ การรักษาหลังจากนั้นจะเดินหน้าไปได้อย่างแม่นยำและตรงจุดที่สุด เราไม่ต้องมานั่งเดาหรือลองผิดลองถูกกับการใช้ยา คนไข้จะได้รับยาต้านการอักเสบที่ช่วยลดอาการปวดเฉียบพลันได้อย่างรวดเร็ว และเมื่ออาการสงบลงก็สามารถวางแผนระยะยาวในการควบคุมระดับกรดยูริกในร่างกายได้อย่างถูกต้อง ไม่ต้องทนทรมานกับอาการปวดๆ หายๆ อีกต่อไป

ข้อจำกัดและข้อควรระวังของการเจาะน้ำในข้อที่ควรรู้

ถึงแม้ว่าการตรวจวิธีนี้จะมีประโยชน์มาก แต่ก็ใช่ว่าจะทำได้กับทุกคนในทุกสถานการณ์ครับ ข้อควรระวังหลักๆ คือบริเวณข้อที่มีอาการอักเสบนั้นต้องไม่มีแผลติดเชื้อที่ผิวหนังรอบๆ เพราะอาจจะทำให้เชื้อโรคหลุดรอดเข้าไปในข้อได้ นอกจากนี้คนไข้ที่มีปัญหาเรื่องเลือดออกง่ายหรือกำลังกินยาละลายกล้ามเนื้อบางชนิด ก็ต้องแจ้งให้หมอทราบล่วงหน้าเพื่อความปลอดภัยสูงสุดในการทำหัตถการครับ