ปัสสาวะสีแดงหรือสีชมพูจากภาวะเลือดปน: สัญญาณเตือนที่หมออยากให้สังเกต

ตื่นมาเข้าห้องน้ำแล้วเจอฉี่เป็นสีชมพูหรือสีแดง: เกิดอะไรขึ้นกับร่างกายเรา

เวลาเข้าห้องน้ำตอนเช้าแล้วก้มลงมองโถส้วมแล้วพบว่าน้ำในนั้นเปลี่ยนเป็นสีแดงหรือสีชมพู เชื่อว่าร้อยทั้งร้อยต้องตกใจจนใจหายวาบแน่นอน บางคนรีบคิดไปไกลถึงโรคร้ายแรงทันที ความจริงแล้ว ภาวะปัสสาวะสีแดงหรือสีชมพูจากภาวะที่มีเม็ดเลือดแดงปนออกมาด้วยนี้ เป็นสัญญาณเตือนจากร่างกายที่หมออยากชวนทุกคนมาทำความเข้าใจร่วมกันแบบสบายๆ เพื่อจะได้รู้ว่าแบบไหนแค่เรื่องจิ๋ว และแบบไหนที่ต้องรีบมาหาหมอ

แยกให้ออกระหว่างเลือดจริงๆ กับสีจากอาหาร

ก่อนอื่นหมออยากให้ตั้งสติและลองทบทวนดูก่อนว่า เมื่อวานเราเผลอกินอะไรสีแดงๆ เข้าไปหรือเปล่า เช่น บีทรูท แก้วมังกรเนื้อแดง หรือแบล็กเบอร์รี่ อาหารเหล่านี้มีเม็ดสีธรรมชาติที่ขับออกทางไตทำให้ฉี่เปลี่ยนสีได้ชั่วคราว ซึ่งกรณีนี้ไม่มีอันตรายอะไร กินน้ำมากๆ เดี๋ยวก็หายไปเอง แต่ถ้ามั่นใจว่าไม่ได้กินของพวกนี้แล้วมีสีแดงชัดเจน นั่นแปลว่ามีเม็ดเลือดแดงหลุดลอดเข้ามาในระบบทางเดินปัสสาวะของเราแน่นอนแล้ว

สาเหตุยอดฮิตที่ทำให้มีเลือดปนในปัสสาวะ

เวลาเจอเคสแบบนี้ที่คลินิก หมอจะนึกถึงไม่กี่โรคหลักๆ ที่พบบ่อย ดังนี้ครับ

• การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะหรือกระเพาะปัสสาวะอักเสบ: มักจะมีอาการแสบขัดร่วมด้วยเวลาปปัสสาวะ ปวดหน่วงท้องน้อย หรือรู้สึกปัสสาวะไม่สุด
• นิ่วในไตหรือนิ่วในกระเพาะปัสสาวะ: ก้อนนิ่วอาจไปขูดเยื่อบุภายในทำให้มีเลือดออก บางทีมีอาการปวดหลังร้าวลงขาด้วย
• ต่อมลูกหมากโต: มักเจอในคุณผู้ชายวัย 50 ปีขึ้นไป เส้นเลือดรอบต่อมลูกหมากที่โตขึ้นอาจเปราะและแตกง่าย
• การออกกำลังกายหักโหมเกินไป: เช่น การวิ่งมาราธอนหรือปั่นจักรยานนานๆ ทำให้กระเพาะปัสสาวะเกิดการกระแทกและมีเลือดออกได้

อาการแบบไหนร่วมด้วยที่แปลว่าอันตรายและต้องรีบพบแพทย์

ถ้าแค่ปัสสาวะเปลี่ยนสีอย่างเดียวอาจจะยังพอสังเกตอาการที่บ้านได้สักระยะ แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วยเมื่อไหร่ หมอแนะนำว่าอย่านิ่งนอนใจเด็ดขาด

• มีอาการปวดหลังรุนแรง: ปวดบิดเกร็งบริเวณบั้นเอว ซึ่งอาจบ่งบอกถึงนิ่วหรือโรคทางไต
• ปัสสาวะเป็นลิ่มเลือด: มีก้อนเลือดปนออกมากับน้ำปัสสาวะจนบางทีขัดขวางทางเดินปัสสาวะ
• ไข้ขึ้นหนาวสั่น: ร่วมกับอาการปวดหลังหรือปวดเวลาปัสสาวะ แสดงว่าอาจมีการติดเชื้อรุนแรงลามไปที่ไต
• ตัวบวมขาบวม: ร่วมกับความดันโลหิตสูง ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของโรคหน่วยไตอักเสบ

การตรวจวินิจฉัยที่หมอจะทำเมื่อมาถึงโรงพยาบาล

เวลามาพบหมอด้วยเรื่องนี้ เราไม่ได้เดาอาการกันลอยๆ ครับ หมอจะมีการตรวจพื้นฐานเพื่อหาความจริงให้ได้ว่าเลือดมาจากไหน เริ่มตั้งแต่การตรวจปัสสาวะดูเม็ดเลือดแดงและเชื้อโรค การตรวจเลือดดูการทำงานของไต และการอัลตร้าซาวด์ช่องท้องเพื่อดูหน้าตาของไต กระเพาะปัสสาวะ หรือต่อมลูกหมาก ว่ามีความผิดปกติ มีก้อนนิ่ว หรือมีก้อนเนื้อซ่อนอยู่ตรงไหนหรือเปล่า

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นและการป้องกันไม่ให้เกิดขึ้นซ้ำ

ระหว่างที่สังเกตอาการหรือรอพบแพทย์ มีข้อปฏิบัติง่ายๆ ที่หมออยากแนะนำคือ การดื่มน้ำสะอาดให้มากๆ วันละ 2 ลิตร เพื่อช่วยชะล้างระบบทางเดินปัสสาวะ ไม่กลั้นปัสสาวะนานๆ และหลีกเลี่ยงการทานอาหารเค็มจัดเพื่อลดภาระการทำงานของไต ส่วนใครที่ชอบออกกำลังกายหนักๆ ก็ควรปรับความหนักให้พอดีและดื่มน้ำชดเชยให้เพียงพอ การดูแลตัวเองง่ายๆ แค่นี้ก็จะช่วยลดความเสี่ยงเรื่องเลือดปนในปัสสาวะไปได้เยอะแล้วครับ