ภาวะปัสสาวะสีแดงหรือสีชมพูจากเลือดปน: สัญญาณเตือนที่หมออยากให้สังเกต

ตื่นมาเข้าห้องน้ำแล้วเจอฉี่เป็นสีชมพูหรือสีแดง อย่าเพิ่งตกใจจนทำอะไรไม่ถูก

หลายคนคงเคยมีประสบการณ์ใจหายวาบเมื่อเห็นสีของปัสสาวะเปลี่ยนไปจากเดิม กลายเป็นสีชมพูจางๆ สีแดงเหมือนน้ำล้างเนื้อ หรือบางทีก็เข้มจนเหมือนน้ำอัดลมรสโคล่า ความตกใจนี้เป็นเรื่องธรรมดามากเพราะในหัวคงคิดไปไกลถึงโรคเรื้อรังต่างๆ แต่ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้เจอเรื่องแบบนี้บ่อยๆ อยากชวนมาทำความเข้าใจทีละขั้นตอนว่าเกิดอะไรขึ้นกับร่างกายของเรากันแน่

จริงๆ แล้วสีปัสสาวะที่เปลี่ยนไป มันคือเลือดจริงไหมหรือแค่ตาฝาด

ก่อนอื่นเราต้องแยกแยะให้ออกก่อนว่าสีแดงที่เห็นนั้นมาจากเลือดจริงๆ หรือเป็นเพราะสิ่งที่เรากินเข้าไป เพราะบางครั้งการกินอาหารบางชนิด เช่น บีทรูท แก้วมังกรเนื้อแดง หรือการกินยาบางตัว ก็ทำให้ปัสสาวะเปลี่ยนเป็นสีแดงได้เช่นกัน แต่ถ้ามั่นใจว่าไม่ได้กินของเหล่านี้แล้วเห็นเป็นสีแดงชัดเจน ทางการแพทย์เราเรียกว่า ภาวะปัสสาวะสีแดงหรือสีชมพูจากภาวะที่มีเลือดปปนออกมากับน้ำปัสสาวะ ซึ่งปกติแล้วไตทำหน้าที่กรองของเสีย จะต้องไม่ปล่อยให้เม็ดเลือดแดงเล็ดลอดออกมาได้มากขนาดนี้

เลือดเจ้ากรรมนี้มันหลุดลอดออกมาจากส่วนไหนของระบบทางเดินปัสสาวะ

ระบบกรองและขับปัสสาวะของเราเปรียบเสมือนท่อประปาในบ้าน เริ่มตั้งแต่ไต ท่อไต กระเพาะปัสสาวะ ไปจนถึงท่อปัสสาวะส่วนปลาย หากมีจุดไหนอักเสบ บาดเจ็บ หรือมีแผล เลือดก็สามารถปะปนออกมากับน้ำปัสสาวะได้ สาเหตุหลักๆ ที่หมอพบได้บ่อยมีดังนี้

• การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ: มักมีอาการแสบขัดร่วมด้วย ปัสสาวะบ่อย
• นิ่วในทางเดินปัสสาวะ: ก้อนนิ่วไปขูดผนังเยื่อบุทำให้มีเลือดออก มักปวดท้องน้อยหรือปวดหลังร่วมด้วย
• ต่อมลูกหมากโต: พบได้บ่อยในผู้ชายสูงอายุ เส้นเลือดฝอยรอบต่อมลูกหมากเปราะและแตกง่าย
• การออกกำลังกายหนักเกินไป: เช่น การวิ่งมาราธอนที่ทำให้กระเพาะปัสสาวะกระแทกกับผนังช่องท้อง

อาการแบบไหนที่เตือนว่าเราควรไปหาหมอตรวจให้ละเอียด

บางครั้งเลือดออกแค่ครั้งเดียวแล้วหายไปเอง แต่อีกหลายครั้งก็เป็นสัญญาณเตือนของโรคที่ซ่อนอยู่ หากมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงทันที

• ปัสสาวะเป็นเลือดสดๆ หรือมีลิ่มเลือดปนออกมาเป็นก้อน
• มีอาการปวดหลังส่วนล่าง ปวดบั้นเอว หรือปวดเกร็งท้องน้อยอย่างรุนแรง
• ปัสสาวะแสบ ขัด หรือรู้สึกปวดหน่วงตลอดเวลาแต่
• มีไข้หนสั่นร่วมด้วย
• อาการปัสสาวะเป็นเลือดเกิดขึ้นซ้ำๆ หลายครั้ง

แพทย์มีวิธีตรวจวินิจฉัยและดูแลรักษาอย่างไรเมื่อมาถึงโรงพยาบาล

เมื่อมาพบแพทย์ ขั้นตอนแรกคือการซักประวัติและตรวจวิเคราะห์ปัสสาวะเพื่อยืนยันว่าเป็นเม็ดเลือดแดงจริงหรือไม่ จากนั้นอาจต้องมีการตรวจเพิ่มเติม เช่น การอัลตราซาวด์ช่องท้องเพื่อดูนิ่วหรือความผิดปกติของไต การเอกซเรย์ หรือการส่องกล้องตรวจกระเพาะปัสสาวะในรายที่จำเป็น การรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุที่พบเป็นหลัก หากเป็นการติดเชื้อก็ต้องใช้ยาปฏิชีวนะ หากเป็นนิ่วก็มีวิธีรักษาทั้งการกินยาและการสลายลิ่ว การรู้เร็วและรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยป้องกันไม่ให้โรคลุกลามและช่วยให้ระบบทางเดินปัสสาวะกลับมาทำงานได้เป็นปกติอย่างรวดเร็ว