ปัสสาวะเป็นสีแดงหรือสีชมพู เรื่องแบบนี้ปล่อยผ่านไม่ได้

เวลาเข้าห้องน้ำแล้วเห็นสีน้ำในโถส้วมเปลี่ยนไป โดยเฉพาะกลายเป็นสีชมพูจางๆ หรือสีแดงเหมือนน้ำล้างเนื้อ หลายคนคงตกใจจนหัวใจแทบวาย บางคนอาจจะคิดไปไกลว่าเป็นโรคร้ายแรง แต่จริงๆ แล้วอาการนี้เกิดจากอะไรได้บ้าง และเมื่อไหร่ที่เราควรเริ่มกังวล วันนี้หมอจะมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่ายครับ

ฉี่เปลี่ยนสีแบบนี้ แปลว่ามีเลือดปนอยู่จริงหรือเปล่า?

ในทางการแพทย์ เราเรียกภาวะที่มีเม็ดเลือดแดงหลุดปนออกมาในน้ำปัสสาวะว่า ภาวะเลือดปนในปัสสาวะ (Hematuria) ซึ่งความจริงแล้ว สีของปัสสาวะที่เปลี่ยนไปไม่ได้แปลว่ามีเลือดออกเสมอไป บางครั้งอาจเกิดจากการกินอาหารบางชนิด เช่น บีทรูท แก้วมังกรเนื้อแดง หรือการกินยาบางตัว แต่ถ้าตรวจดูแล้วพบว่าเป็นเลือดจริงๆ นั่นแปลว่าระบบทางเดินปัสสาวะของเราตั้งแต่ไต ท่อไต กระเพาะปัสสาวะ จนถึงท่อปัสสาวะ น่าจะมีจุดใดจุดหนึ่งที่มีความผิดปกติเกิดขึ้น

สาเหตุยอดฮิตที่ทำให้มีเลือดปนมากับปัสสาวะ

เวลาที่หมอซักประวัติคนไข้ที่มีอาการนี้ สาเหตุที่เราพบบ่อยมักจะหนีไม่พ้นเรื่องเหล่านี้:

• การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ: มักจะมีอาการแสบขัดร่วมด้วย หรือรู้สึกปวดหน่วงๆ ที่ท้องน้อย
• นิ่วในทางเดินปัสสาวะ: ก้อนนิ่วอาจจะไปขูดเนื้อเยื่อภายใน ทำให้มีเลือดออกและมักมีอาการปวดหลังหรือปวดท้องรุนแรงร่วมด้วย
• การอักเสบของไต: ทำให้เยื่อบุที่กรองปัสสาวะเสียหายจนเม็ดเลือดรั่วออกมา
• การออกกำลังกายหนักเกินไป: เช่น การวิ่งมาราธอน ซึ่งมักจะเป็นชั่วคราวและหายไปได้เอง
• เนื้องอกหรือมะเร็ง: อันนี้คือสิ่งที่หมอต้องระวังและตรวจคัดกรองเป็นอันดับต้นๆ โดยเฉพาะในคนสูงอายุ

สีแดงแค่ไหนที่อันตราย และสัญญาณเตือนแบบไหนที่ต้องระวัง

ความเข้มของสีไม่ได้แปลว่าโรคร้ายแรงเสมอไป บางครั้งการมีเลือดออกแค่หยดเดียวก็ทำให้ปัสสาวะเปลี่ยนเป็นสีชมพูได้ทั้งโถแล้ว สิ่งสำคัญกว่าสีก็คือ อาการร่วมอื่นๆ ที่เกิดขึ้นพร้อมกัน

อาการแบบไหนที่ควรมาพบแพทย์โดยด่วน

• มีลิ่มเลือดปนออกมาเป็นก้อนๆ ในปัสสาวะ
• ปวดหลัง ปวดบั้นเอว หรือปวดท้องน้อยอย่างรุนแรง
• มีไข้หนั่นสั่นร่วมด้วย
• ปัสสาวะไม่ออก หรือปัสสาวะติดขัด
• อาการเหล่านี้มักบ่งบอกว่ามีความผิดปกติที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน

เมื่อมาหาหมอแล้ว เราจะต้องตรวจอะไรกันบ้าง

เวลามาตรวจที่คลินิกหรือโรงพยาบาล หมอไม่ได้แค่นั่งฟังอาการแล้วเดานะครับ เราจะมีขั้นตอนการตรวจวินิจฉัยเพื่อให้รู้สาเหตุที่แท้จริง เริ่มตั้งแต่การตรวจปัสสาวะอย่างละเอียดเพื่อหาเม็ดเลือดแดงและเชื้อโรค การเจาะเลือดดูการทำงานของไต และการอัลตราซาวด์ช่องท้องเพื่อดูหน้าตาของไต กระเพาะปัสสาวะ ว่ามีก้อนเนื้อ นิ่ว หรือความผิดปกติอะไรซ่อนอยู่หรือเปล่า บางกรณีอาจต้องส่องกล้องตรวจกระเพาะปัสสาวะร่วมด้วย

การดูแลตัวเองเบื้องต้นและการป้องกัน

ในระหว่างที่รอมาพบแพทย์ หรือหลังจากที่เรารู้สาเหตุและรักษาหายแล้ว การดูแลตัวเองพื้นฐานคือหัวใจสำคัญที่จะช่วยลดโอกาสเกิดซ้ำ ดื่มน้ำสะอาดให้มากๆ วันละ 2 ลิตร เพื่อช่วยชะล้างสิ่งสกปรกและลดความเสี่ยงเรื่องนิ่วและการติดเชื้อ อย่ากลั้นปัสสาวะบ่อยๆ และที่สำคัญที่สุดคือ หากพบว่าปัสสาวะผิดปกติแม้จะไม่มีอาการเจ็บปวดอะไรเลย ก็ไม่ควรนิ่งนอนใจ รีบมาพบแพทย์เพื่อให้ตรวจหาสสาเหตุที่แท้จริงดีที่สุดครับ