ลูกหายใจครืดคราด มีเสมหะเยอะ เมื่อไหร่ถึงควรพามาทำกายภาพบำบัดทรวงอก

ช่วงเวลาที่ลูกน้อยไม่สบาย เป็นช่วงที่คนเป็นพ่อแม่ใจหายที่สุด โดยเฉพาะเวลาได้ยินเสียงหายใจครืดคราด มีเสมหะติดอยู่ในคอ หรือลูกไอจนหน้าดำหน้าแดง แต่ยังเล็กเกินกว่าจะสั่งน้ำมูกหรือขับเสมหะเองได้ ในฐานะหมอเด็กและคนที่ดูแลเคสแบบนี้บ่อยๆ เข้าใจดีว่าพ่อแม่หลายคนกังวลและอยากช่วยให้ลูกหายใจโล่งขึ้นโดยเร็ว ซึ่งการทำกายภาพบำบัดทรวงอกเป็นหนึ่งในวิธีทางการแพทย์ที่ช่วยได้มาก แต่ก็ไม่ใช่เด็กทุกคนที่จะต้องทำทันทีที่มีอาการป่วย

อาการแบบไหนของลูกน้อย ที่แปลว่าถึงเวลาต้องทำกายภาพบำบัดทรวงอก

การเคาะปอด ดูดเสมหะ หรือการทำกายภาพบำบัดทรวงอก ไม่ใช่สิ่งที่ทำได้กับเด็กทุกคนที่มีอาการหวัดทั่วไปครับ เราจะพิจารณาทำก็ต่อเมื่อมีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ที่ชัดเจน เพื่อความปลอดภัยและประโยชน์สูงสุดของเด็กเอง โดยมีสัญญาณเตือนหลักๆ ดังนี้

• มีเสมหะปริมาณมากในทางเดินหายใจ และลูกไม่สามารถไอขับออกมาได้ด้วยตัวเอง ทำให้เสมหะคั่งค้าง
• ได้ยินเสียงเสมหะในหลอดลมชัดเจน เวลาหายใจเข้าออกมีเสียงครืดคราดสะเทือนไปถึงมือที่สัมผัสบริเวณหน้าอก
• อัตราการหายใจเร็วกว่าปกติ หรือมีอาการหายใจลำบากร่วมด้วย เช่น ซี่โครงบาน ปีกจมูกบานเวลาหายใจ
• เด็กกลุ่มเสี่ยงที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคปอดเรื้อรัง โรคทางระบบประสาทและกล้ามเนื้อ ที่ทำให้การไออ่อนแรงและขับเสมหะเองไม่ได้
• ภาวะปอดแฟบจากเสมหะอุดตัน ซึ่งคุณหมอจะวินิจฉัยจากฟิล์มเอกซเรย์ปอดร่วมด้วย

โรคหรือภาวะสุขภาพอะไรบ้าง ที่คุณหมอมักจะแนะนำให้ทำ

นอกจากอาการมีเสมหะคั่งค้างทั่วไปแล้ว ยังมีกลุ่มโรคเฉพาะที่แพทย์มักจะสั่งให้ทำกายภาพบำบัดทรวงอกร่วมกับการรักษาหลัก เพื่อช่วยเคลียร์ทางเดินหายใจให้โล่งขึ้น ได้แก่

• โรคปอดอักเสบหรือปอดบวม ที่มีการอักเสบและสร้างเสมหะในปริมาณมาก
• โรคหลอดลมฝอยอักเสบในเด็กเล็ก ซึ่งมักพบได้บ่อยในช่วงหน้าฝนหรือหน้าหนาว
• ภาวะติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างที่ทำให้เสมหะเหนียวข้น
• เด็กที่เพิ่งผ่าตัดช่องอกหรือช่องท้อง และยังไอได้ไม่เต็มที่เพราะกลัวเจ็บแผล

ทำไมเด็กบางคนแค่เป็นหวัดธรรมดา ถึงยังไม่ควรทำกายภาพบำบัด

พ่อแม่หลายคนมักเข้าใจว่า ลูกเป็นหวัด น้ำมูกไหล หรือไอเล็กน้อย ก็น่าจะพามาทำกายภาพบำบัดทรวงอกได้เลย แต่ในทางการแพทย์ หากเด็กยังสามารถไอขับเสมหะออกได้เอง หรือเสมหะไม่ได้ลงลึกถึงปอด การทำกายภาพอาจไม่ได้ช่วยให้อาการดีขึ้นเร็วอย่างที่คิด แถมยังอาจทำให้เด็กตกใจ เครียด หรือเหนื่อยหอบมากขึ้นโดยไม่จำเป็น ในกรณีที่เป็นหวัดทั่วไป การใช้น้ำเกลือหยอดจมูก ดูดน้ำมูก และให้ดื่มน้ำอุ่นบ่อยๆ มักเป็นวิธีที่เหมาะสมกว่าในเบื้องต้น

ความปลอดภัยและข้อควรระวังที่คุณหมอต้องประเมินก่อนทุกครั้ง

การทำกายภาพบำบัดทรวงอกในเด็กทารก ต้องทำโดยนักกายภาพบำบัดที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านเด็ก หรือบุคลากรทางการแพทย์ที่ได้รับการฝึกอบรมมาเป็นอย่างดีเท่านั้นครับ เนื่องจากโครงสร้างกระดูกซี่โครงและปอดของเด็กทารกบอบบางมาก แรงกด แรงสั่น หรือท่าทางในการเคาะและจัดท่าต้องมีความแม่นยำสูง หากทำผิดวิธีอาจเกิดอันตรายได้ นอกจากนี้ยังมีข้อห้ามเด็ดขาดในเด็กบางกลุ่ม เช่น เด็กที่มีภาวะความดันในกะโหลกศีรษะสูง มีกระดูกซี่โครงหัก หรือมีภาวะเลือดออกง่าย ดังนั้น ทุกครั้งก่อนทำ แพทย์และนักกายภาพจะต้องประเมินความพร้อมของร่างกายเด็กอย่างละเอียดเสมอ