ลูกโมโหร้าย ตีเพื่อน ปาข้าวของ: เข้าใจและรับมืออย่างไรกับปัญหาความก้าวร้าวและความรุนแรงในเด็ก

เวลาเห็นลูกน้อยกรีดร้อง อาละวาด ดึงผมเพื่อน หรือปาข้าวของใส่พ่อแม่ หลายคนคงตกใจและเครียดไม่น้อย บางบ้านอาจกังวลว่าลูกโตขึ้นจะเป็นเด็กเกเรหรือมีปัญหาพฤติกรรมรุนแรงไหม ในฐานะหมอเด็กที่เจอคุณพ่อคุณแม่พามาปรึกษาเรื่องนี้บ่อยๆ อยากบอกว่าพฤติกรรมเหล่านี้เป็นสัญญาณเตือนที่เด็กส่งออกมาเพื่อบอกอะไรบางอย่างครับ

ลูกกำลังบอกอะไรผ่านหมัดและเสียงกรีดร้อง?

ก่อนที่เราจะรีบดุหรือทำโทษ อยากให้ลองมองลึกลงไปในมุมของเด็กก่อนครับ เด็กเล็กๆ สมองส่วนที่ทำหน้าที่ยับยั้งชั่งใจและควบคุมอารมณ์ยังพัฒนาไม่เต็มที่ เวลาที่เขาเจอเรื่องที่ไม่ได้ดั่งใจ เหนื่อย หิว หรือสื่อสารความต้องการไม่ได้ อารมณ์โกรธจึงระเบิดออกมาเป็นพฤติกรรมก้าวร้าวทันที มันไม่ใช่การตั้งใจทำร้ายใคร แต่มันคือความคับข้องใจที่ล้นทะลักออกมาต่างหาก

พฤติกรรมแบบไหนที่เรียกว่าเริ่มน่าห่วงแล้ว?

เด็กๆ ทุกคนยมีช่วงเวลาที่อารมณ์ร้อนและโมโหร้ายเป็นธรรมดา แต่ถ้าลูกมีลักษณะเหล่านี้ต่อเนื่อง เริ่มเข้าข่ายปัญหาความก้าวร้าวและความรุนแรงที่ต้องใส่ใจเป็นพิเศษครับ:

• ทำร้ายร่างกายคนอื่นหรือสัตว์เลี้ยงตั้งใจและบ่อยครั้ง
• ทำลายข้าวของเสียหายหนักๆ เพื่อระบายอารมณ์
• ชอบขู่ บังคับ หรือรังแกเด็กที่อ่อนแอกว่า
• ไม่มีความรู้สึกผิดหรือเสียใจหลังทำร้ายคนอื่น

วิธีรับมือเมื่อลูกระเบิดอารมณ์ใส่

เวลาที่ลูกกำลังอาละวาด การใช้ความรุนแรงกลับหรือการตะคอกใส่ยิ่งทำให้สถานการณ์แย่ลงครับ ลองใช้วิธีเหล่านี้แทน:

แยกตัวเด็กออกจากสถานการณ์เพื่อสงบสติอารมณ์

พาเด็กไปยังมุมสงบที่ไม่มีสิ่งเร้า ให้เวลานานพอที่เขาจะหยุดร้องและเริ่มหายใจเป็นปกติ โดยที่เรายังอยู่ใกล้ๆ เพื่อความปลอดภัย ไม่ใช่การเนรเทศไปลงโทษ แต่เป็นการให้พื้นที่สงบใจ

สอนให้ลูกรู้จักชื่อเรียกของอารมณ์

เมื่อลูกเริ่มสงบลง ให้ชวนคุยด้วยน้ำเสียงนุ่มนวล เช่น ตอนนี้หนูโกรธใช่ไหม หรือ หนูเสียใจใช่ไหม การช่วยตั้งชื่ออารมณ์จะทำให้เด็กเรียนรู้ว่าความรู้สึกนี้เรียกว่าอะไร และวันหลังเขาจะเริ่มใช้คำพูดแทนการใช้กำลัง

สร้างเกราะป้องกันความรุนแรงตั้งแต่ที่บ้าน

เด็กเรียนรู้จากการเลียนแบบ สิ่งแวดล้อมรอบตัวจึงสำคัญที่สุดครับ ถ้าในบ้านมีการใช้ความรุนแรง ไม่ว่าจะเป็นการตี การด่าทอ หรือการทะเลาะกันให้เด็กเห็น เด็กก็จะซึมซับและนำวิธีนี้ไปใช้แก้ปัญหาข้างนอกบ้าน นอกจากนี้ การจำกัดเวลาหน้าจอ โดยเฉพาะเกมที่มีเนื้อหาต่อสู้ความรุนแรง ก็ช่วยลดพฤติกรรมก้าวร้าวลงได้มากเช่นกัน

การจัดการกับปัญหาความก้าวร้าวและความรุนแรงในเด็กต้องอาศัยความใจเย็น ความเข้าใจ และความสม่ำเสมอ หากลองปรับวิธีแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือพฤติกรรมรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ จนกระทบการใช้ชีวิต การพามาปรึกษาจิตแพทย์เด็กเพื่อตรวจประเมินเพิ่มเติมก็เป็นทางเลือกที่ดีและไม่ต้องอายใครครับ