อาการปวดแปล๊บและเสียงกรอบแกรบในข้อเข่า: สัญญาณเตือนที่เข่ากำลังฟ้อง

เสียงกรอบแกรบตอนลุกนั่ง พร้อมอาการปวดแปล๊บ แบบนี้อันตรายไหม

เวลาขยับตัวลุกขึ้นยืนแล้วได้ยินเสียงดังกรอบแกรบในเข่า พร้อมกับอาการปวดแปล๊บแปลบขึ้นมา หลายคนมักคิดว่าเป็นเรื่องธรรมดาของร่างกายที่เริ่มมีอายุมากขึ้น หรือคิดว่าข้อเข่าแค่ฝืดตามประสาคนไม่ได้ออกกำลังกาย แต่ในมุมมองของแพทย์ อาการเหล่านี้มักเป็นเสียงสะท้อนจากข้างในว่ากระดูกอ่อนผิวข้อเริ่มเสื่อมสภาพ หรือมีความผิดปกติบางอย่างที่ซ่อนอยู่ ซึ่งถ้าปล่อยไว้ไม่ดูแล อาจทำให้ผิวข้อเข่าสึกหรอมากขึ้นจนใช้ชีวิตประจำวันลำบาก

ทำไมเวลาขยับเข่าถึงมีเสียงก๊อบแก๊บและเจ็บจี๊ดขึ้นมา

ข้อเข่าของเราประกอบไปด้วยกระดูกชิ้นใหญ่หลายชิ้นมาบรรจบกัน โดยมีเนื้อเยื่อสีขาวเนียนที่เรียกว่า กระดูกอ่อนผิวข้อ ทําหน้าที่คอยรองรับแรงกระแทกและช่วยให้ข้อเข่าเคลื่อนไหวได้อย่างราบรื่นไม่มีสะดุด แต่เมื่อเวลาผ่านไป หรือผ่านการใช้งานอย่างหนักหน่วง ผิวข้อเข่าที่เคยเรียบเนียนนี้อาจเริ่มบางลง ขรุขระ หรือเกิดการเสียดสีกันโดยตรงเวลาก้าวเดิน ทำให้เกิดเสียงกรอบแกรบขึ้นมา ยิ่งถ้ามีการอักเสบร่วมด้วย เส้นประสาทรอบข้อเข่าก็จะถูกกระตุ้นจนแสดงออกมาเป็นอาการปวดแปล๊บที่หลายคนต้องนิ่วหน้าทุกครั้งที่ขยับ

พฤติกรรมในชีวิตประจำวันแบบไหนที่เร่งให้ข้อเข่าพังเร็วขึ้น

ความเสื่อมของข้อเข่าไม่ได้เกิดขึ้นจากอายุที่เพิ่มขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่ยังมีพฤติกรรมในชีวิตประจำวันหลายอย่างที่เราทำกันจนชินโดยไม่รู้ตัว ซึ่งเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้ข้อเข่ารับภาระหนักเกินไป

• น้ำหนักตัวที่เกินเกณฑ์: ทุกๆ กิโลกรัมที่เพิ่มขึ้น จะสร้างแรงกดทับลงที่ข้อเข่าหลายเท่าตัวเวลาเดินหรือวิ่ง
• ท่านั่งทำร้ายข้อ: การนั่งยองๆ นั่งพับเพียบ หรือนั่งขัดสมาธิเป็นเวลานานๆ ทำให้แรงดันในข้อเข่าสูงขึ้นอย่างมาก
• การออกกำลังกายที่กระแทกแรงเกินไป: เช่น การวิ่งบนพื้นแข็ง หรือกระโดดบ่อยๆ โดยไม่มีการวอร์มร่างกายหรือกล้ามเนื้อรอบเข่าไม่แข็งแรงพอ
• การใส่รองเท้าส้นสูงเป็นประจำ: ทำให้แนวการรับน้ำหนักของร่างกายเปลี่ยนไปและทิ้งน้ำหนักลงที่ข้อเข่าด้านหน้า

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีเสียงกรอบแกรบและปวดแปล๊บที่เข่า

หากอาการยังไม่รุนแรงมาก เราสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อชะลอความเสื่อมและลดการเสียดสีภายในข้อเข่าได้ทันที เริ่มจากการหลีกเลี่ยงท่าทางที่ต้องงอเข่ามากๆ เช่น เปลี่ยนมาใช้เก้าอี้นั่งแทนการนั่งพื้น พยายามควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมเพื่อลดภาระของข้อเข่า และหันมาออกกำลังกายแบบแรงกระแทกต่ำ เช่น การปั่นจักรยานอยู่กับที่หรือการว่ายน้ำ ซึ่งจะช่วยบริหารกล้ามเนื้อต้นขาให้แข็งแรงขึ้นมาช่วยพยุงข้อเข่าได้เป็นอย่างดี

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจอย่างละเอียด

แม้ว่าอาการปวดเล็กๆ น้อยๆ จะบรรเทาได้ด้วยการพักผ่อน แต่ถ้าอาการเริ่มลุกลามจนรบกวนชีวิตประจำวัน การปล่อยไว้ไม่ใช่ทางออกที่ดี ควรีบมาพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยหากพบอาการเหล่านี้

• มีอาการบวมแดง ร้อนรอบข้อเข่า ซึ่งแสดงถึงการอักเสบที่ค่อนข้างรุนแรง
• ข้อเข่าติด ขยับเหยียดงอได้ไม่สุด หรือรู้สึกเหมือนเข่าขัดล็อกเวลาเดิน
• ปวดแปล๊บตลอดเวลา แม้กระทั่งในเวลานอนหลับไม่ได้ใช้งานข้อเข่า
• เดินแล้วรู้สึกว่าเข่าทรุด ทรงตัวไม่อยู่ เหมือนข้อเข่าไม่มั่นคง