น้ำหนักตัวเกินกับปัญหาเข่าเสื่อม ทำไมยิ่งอ้วนยิ่งปวดเข่า?

ทำไมคนน้ำหนักเยอะถึงมักบ่นเรื่องปวดเข่าอยู่บ่อยๆ

หลายครั้งที่ผมตรวจคนไข้ที่มีปัญหาปวดเข่าเรื้อรัง มักจะพบว่าปัจจัยสำคัญอย่างหนึ่งคือเรื่องน้ำหนักตัว หลายคนอาจสงสัยว่าแค่เรามีน้ำหนักเกินเกณฑ์มาตรฐานไปเพียงไม่กี่กิโลกรัม มันจะส่งผลเสียต่อข้อเข่าได้มากมายขนาดนั้นเชียวหรือ ความจริงแล้วข้อเข่าของเราเปรียบเสมือนฐานรากที่ต้องแบกรับภาระหนักอึ้งในทุกย่างก้าว โดยเฉพาะเมื่อเรามีภาวะน้ำหนักตัวเกิน ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะน้ำหนักตัวเกินกับแรงกดทับข้อเข่าจึงไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่เป็นกลไกทางฟิสิกส์ที่ทำลายสุขภาพข้อต่อโดยตรง

เมื่อเข่าต้องรับภาระหนักกว่าน้ำหนักตัวจริง

หลายคนอาจจะคิดว่าน้ำหนักตัวเท่าไหร่ เข่าก็รับภาระแค่นั้น แต่ในความเป็นจริงแล้ว ข้อเข่าไม่ได้ทำหน้าที่แค่แบกน้ำหนักนิ่งๆ แต่ต้องทำงานในรูปแบบของการเคลื่อนไหว แรงที่กระทำต่อข้อเข่าในขณะเดินปกติจะอยู่ที่ประมาณ 3 ถึง 4 เท่าของน้ำหนักตัว และจะพุ่งสูงขึ้นไปถึง 5 ถึง 6 เท่าเมื่อเราเดินขึ้นบันไดหรือลุกนั่ง ดังนั้น คนที่น้ำหนักเกินแม้เพียง 5 กิโลกรัม ข้อเข่าจะต้องรับแรงกดเพิ่มขึ้นอีกมหาศาลในทุกย่างก้าวที่เดินตลอดทั้งวัน

สัญญาณเตือนที่บอกว่าข้อเข่าเริ่มส่งเสียงร้องขอความช่วยเหลือ

เราจะรู้ได้อย่างไรว่าแรงกดทับเหล่านั้นเริ่มทำลายผิวข้อเข่าไปมากแค่ไหน ลองสังเกตอาการเหล่านี้ดูครับ

• มีเสียงดังกรอบแกรบในข้อเข่าขณะงอหรือเหยียดขา
• ปวดเข่ามากขึ้นหลังจากเดินนานๆ หรือขึ้นลงบันได
• เข่าเริ่มมีอาการบวมหรือรู้สึกอุ่นที่ผิวหนังรอบข้อเข่า
• เริ่มขยับข้อเข่าได้ไม่สุดเหมือนเดิม หรือรู้สึกฝืดขัดตอนเช้า

การลดน้ำหนักคือยาวิเศษที่ช่วยรักษาเข่าได้ดีที่สุด

ข่าวดีคือการลดน้ำหนักเพียงเล็กน้อยสามารถเปลี่ยนชีวิตคนไข้ปวดเข่าได้อย่างมหาศาล มีงานวิจัยยืนยันว่าการลดน้ำหนักลงเพียง 5 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตัว จะช่วยลดแรงกดทับที่กระทำต่อข้อเข่าได้อย่างชัดเจน ส่งผลให้อาการปวดลดลงและการอักเสบภายในข้อค่อยๆ บรรเทาลง การเริ่มปรับอาหารและขยับร่างกายด้วยวิธีที่ไม่กระแทกข้อ เช่น การว่ายน้ำ หรือการปั่นจักรยาน คือก้าวแรกที่สำคัญมาก

ทางออกของการดูแลเข่าในวันที่น้ำหนักตัวยังเป็นปัญหา

หากการลดน้ำหนักต้องใช้เวลา ในระหว่างนี้เราควรปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อถนอมเข่าให้ได้มากที่สุด พยายามหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องใช้แรงเข่าเยอะ เช่น การนั่งยองๆ การนั่งพับเพียบ หรือการยกของหนัก หากต้องขึ้นบันไดให้ใช้ราวช่วยจับเสมอ และการเลือกสวมใส่รองเท้าที่มีพื้นนุ่มรองรับแรงกระแทกได้ดี จะช่วยลดแรงกดทับที่ส่งผ่านมาจากพื้นสู่ข้อเข่าได้อีกทางหนึ่ง การดูแลรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้เราไม่ต้องเผชิญกับภาวะเข่าเสื่อมรุนแรงในอนาคต