อาการหายใจหอบเหนื่อยสัญญาณอันตราย เมื่อไหร่ที่แปลว่าร่างกายกำลังส่งเสียงขอความช่วยเหลือ

เวลาที่เราเดินขึ้นบันไดสักสองสามชั้นแล้วรู้สึกเหนื่อยหอบ หลายคนมักจะคิดเข้าข้างตัวเองว่าเป็นเพราะช่วงนี้ไม่ได้ออกกำลังกาย น้ำหนักขึ้น หรือพักผ่อนไม่พอ แต่ในความเป็นจริงแล้ว อาการหายใจหอบเหนื่อยสัญญาณอันตราย บางครั้งไม่ได้มาจากความเหนื่อยล้าธรรมดา แต่อาจเป็นเสียงเตือนจากหัวใจหรือปอดที่กำลังบอกว่ามีบางอย่างผิดปกติเกิดขึ้นในร่างกาย

ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้ที่ห้องฉุกเฉินอยู่บ่อยครั้ง สิ่งหนึ่งที่มักจะเจอและอยากเตือนทุกคนเสมอคือ อาการเหนื่อยที่ไม่ควรปล่อยผ่าน เพราะถ้าช้าไปนิดเดียวอาจหมายถึงอันตรายถึงชีวิต วันนี้เรามาทำความเข้าใจกันให้ลึกซึ้งว่า เหนื่อยแบบไหนที่เรียกว่าปกติ และเหนื่อยแบบไหนที่ต้องรีบมาหาหมอทันที

เหนื่อยแบบไหนที่เรียกว่าปกติ และเหนื่อยแบบไหนที่เริ่มไม่ชอบมาพากล

การเข้าใจความแตกต่างระหว่างความเหนื่อยทั่วไปกับความผิดปกติของร่างกายเป็นสิ่งแรกที่จะช่วยชีวิตเราได้ อาการเหนื่อยจากการออกกำลังกายหรือการทำงานหนัก มักจะหายไปได้เองหลังจากที่เราได้หยุดพักนั่งนิ่งๆ สักครู่ ร่างกายจะค่อยๆ กลับมาหายใจเป็นปกติ ชีพจรที่เต้นเร็วจะค่อยๆ ลดลง

แต่ถ้าเป็นอาการหายใจหอบเหนื่อยสัญญาณอันตราย ลักษณะจะต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง คุณจะรู้สึกเหนื่อยแม้ไม่ได้ทำอะไรเลย แค่นั่งเฉยๆ หรือนอนอยู่บนเตียงก็รู้สึกเหมือนหายใจเข้าไม่เต็มปอด ต้องอ้าปากพะงาบๆ หรือรู้สึกว่าอากาศในห้องมันหมดไปดื้อๆ เหนื่อยจนพูดเป็นประโยคยาวๆ ไม่ได้ ต้องหยุดหายใจเป็นระยะระหว่างพูด ซึ่งนี่คือสัญญาณเตือนภัยที่ชัดเจนว่าระบบทางเดินหายใจหรือระบบไหลเวียนโลหิตกำลังมีปัญหาใหญ่

เช็คลิสต์โรคเบื้องหลัง เมื่ออาการหอบเหนื่อยไม่ใช่แค่เรื่องลมหายใจ

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาด้วยอาการหายใจหอบเหนื่อยสัญญาณอันตราย หมอไม่ได้มองแค่เรื่องปอดพังเสมอไป แต่อาจมีโรคซ่อนเร้นหลายอย่างที่คาดไม่ถึง ดังนี้:

• โรคหอบหืดหรือโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังกำเริบ: หลอดลมตีบแคบลงจนลมหายใจเข้าออกผ่านไม่ได้ เกิดจากสิ่งกระตุ้นเช่น ฝุ่น ควัน หรืออากาศเปลี่ยน
• ภาวะหัวใจล้มเหลวหรือน้ำท่วมปอด: หัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดได้ตามปกติ ทำให้เลือดและน้ำคั่งค้างอยู่ในเนื้อปอด ส่งผลให้แลกเปลี่ยนออกซิเจนไม่ได้
• ลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดปอด: โรคนี้อันตรายมาก มักเกิดกับคนที่นั่งนานๆ แล้วก้อนเลือดหลุดไปอุดที่ปอด ทำให้เหนื่อยฉับพลันและเจ็บหน้าอกร่วมด้วย
• ภาวะติดเชื้อรุนแรงในร่างกาย: เช่น ปอดอักเสบติดเชื้อ ทำให้ร่างกายต้องการออกซิเจนมากเป็นพิเศษจนเหนื่อยหอบ

สังเกตอาการร่วมแบบนี้ รีบไปโรงพยาบาลด่วนที่สุด

บางครั้งอาการเหนื่อยอย่างเดียวอาจทำให้ลังเล แต่ถ้าคุณมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วยกับอาการหายใจหอบเหนื่อยสัญญาณอันตราย ขอให้รีบไปโรงพยาบาลทันทีโดยไม่ต้องรอให้ถึงวันนัด:

• มีอาการเจ็บแน่นหน้าอก เหมือนมีของหนักๆ มาทับ ร้าวไปที่กรามหรือแขนซ้าย
• ริมฝีปาก ปลายมือ หรือปลายเท้าเริ่มเปลี่ยนเป็นสีคล้ำหรือเขียว
• มีอาการหน้ามืด วิงเวียนศีรษะคล้ายจะเป็นลม หรือหมดสติไปชั่วขณะ
• มีอาการบวมที่ขาข้างใดข้างหนึ่งร่วมด้วย ซึ่งอาจบ่งบอกถึงลิ่มเลือดอุดตัน

การปฏิบัติตัวเบื้องต้นระหว่างรอความช่วยเหลือทางการแพทย์

หากคุณหรือคนใกล้ตัวเผชิญกับอาการหายใจหอบเหนื่อยสัญญาณอันตราย สิ่งสำคัญที่สุดคือการตั้งสติ พยายามอย่าตื่นตระหนกเพราะความเครียดจะยิ่งทำให้หายใจเร็วและเหนื่อยมากขึ้นไปอีก

ให้นั่งพักในท่าที่สบายที่สุด หรือนั่งโน้มตัวไปข้างหน้าเล็กน้อยเพื่อช่วยให้กล้ามเนื้อช่วยหายใจทำงานได้ดีขึ้น คลายเสื้อผ้าให้หลวม ไม่ควรปล่อยให้คนมุงล้อมรอบเพราะจะทำให้ อากาศถ่ายเทไม่สะดวก หากมีโรคประจำตัวและมียาพ่นขยายหลอดลมประจำตัว ให้รีบใช้ทันทีตามคำแนะนำของแพทย์ และรีบโทรแจ้งสายด่วนเรียกรถพยาบาลมารับโดยเร็วที่สุด