เมื่อโลกนี้ดูวุ่นวายและเสียงดังเกินไป: ทำความรู้จักภาวะความผิดปกติของประสาทสัมผัส

เคยไหมที่เสียงแอร์ในห้องทำงานดังจนแทบเสียสติ หรือแค่แสงไฟนีออนก็ทำให้ปวดหัวจี๊ด?

หลายครั้งที่หมอตรวจคนไข้ แล้วพบว่ามีอาการแปลกๆ เช่น รำคาญเสียงเคี้ยวข้าวของคนใกล้ตัวอย่างรุนแรง ใส่เสื้อผ้าเนื้อผ้าบางชนิดแล้วรู้สึกเหมือนถูกเข็มทิ่ม หรือแค่ได้กลิ่นน้ำหอมจางๆ ก็เวียนหัวจนคลื่นไส้ อาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องของการคิดไปเอง แต่เป็นสัญญาณของ ภาวะความผิดปกติของประสาทสัมผัส ที่ทำให้สมองรับข้อมูลจากสิ่งแวดล้อมได้ไวและเข้มข้นกว่าคนทั่วไป

ทำไมสมองเราถึงรับความรู้สึกไวผิดปกติ?

ในสภาวะปกติ สมองจะทำหน้าที่เป็นตัวกรองข้อมูลที่ผ่านเข้ามาจากประสาทสัมผัสทั้งห้า แต่สำหรับผู้ที่มี ภาวะความผิดปกติของประสาทสัมผัส ตัวกรองนี้กลับทำงานบกพร่อง ทำให้ข้อมูลทุกอย่างไม่ว่าจะเป็นเสียง แสง กลิ่น หรือการสัมผัส พุ่งตรงเข้าสู่สมองในระดับที่เข้มข้นเท่ากันหมด สมองจึงประมวลผลข้อมูลเหล่านี้มากเกินไป (Sensory Overload) ส่งผลให้ร่างกายตอบสนองด้วยความเครียด ความวิตกกังวล หรือความรู้สึกอยากหนีออกจากสถานการณ์นั้นทันที

เสียง แสง กลิ่น สัมผัส: สัญญาณเตือนที่สังเกตได้ในชีวิตประจำวัน

อาการของภาวะนี้ไม่ได้มีรูปแบบตายตัว แต่ละคนอาจไวต่อสิ่งเร้าไม่เหมือนกัน ที่หมอมักพบได้บ่อย ได้แก่:

• ไวต่อเสียง: รู้สึกรำคาญเสียงที่ไม่ดังมาก เช่น เสียงพิมพ์คีย์บอร์ด เสียงนาฬิกาเดิน หรือเสียงคนคุยกันในระดับปกติ
• ไวต่อแสง: แสงจ้าจากหน้าจอคอมพิวเตอร์หรือแสงแดดทำให้ปวดตาและเวียนหัวง่าย
• ไวต่อสัมผัส: ไม่ชอบใส่เสื้อผ้าที่มีป้ายยี่ห้อติดคอ หรือรู้สึกแย่เวลาคนมาแตะตัวโดยไม่บอก
• ไวต่อกลิ่น: กลิ่นจางๆ ที่คนอื่นไม่ได้กลิ่น กลับทำให้เกิดอาการคลื่นไส้หรือปวดหัวอย่างรุนแรง

เราจะจัดการกับความรู้สึกที่ล้นเกินนี้ได้อย่างไร?

การอยู่กับภาวะนี้ไม่ใช่เรื่องง่าย แต่สามารถปรับตัวได้ผ่านการจัดการสิ่งแวดล้อม ดังนี้:

• การจัดโซนปลอดภัย: สร้างมุมที่เงียบ สงบ และแสงไม่จ้า เพื่อให้สมองได้พักเมื่อรู้สึกว่าข้อมูลรอบตัวเริ่มเยอะเกินไป
• ใช้อุปกรณ์ช่วยกรอง: การใช้หูฟังตัดเสียงรบกวน (Noise Cancelling) หรือแว่นตากันแดดเมื่อต้องออกไปในที่ที่มีแสงจ้า จะช่วยลดภาระการทำงานของสมองได้มหาศาล
• การฝึกกำหนดลมหายใจ: เมื่อเริ่มรู้สึกว่าถูกกระตุ้นมากเกินไป การดึงสติกลับมาที่ลมหายใจจะช่วยลดการตอบสนองแบบสู้หรือหนีของร่างกายลงได้

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาหมอเพื่อการรักษาจริงจัง?

หากอาการเหล่านี้เริ่มส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต เช่น ไม่สามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ หลีกเลี่ยงการเข้าสังคมจนแยกตัวจากคนรอบข้าง หรือมีอาการนอนไม่หลับเรื้อรัง หมอแนะนำว่าไม่ควรปล่อยไว้ การเข้ามาพูดคุยกับแพทย์เฉพาะทางหรือนักกิจกรรมบำบัดจะช่วยให้คุณเข้าใจกลไกของสมองตัวเองมากขึ้น และอาจมีการฝึกฝนเพื่อสร้างตัวกรองประสาทสัมผัสให้ทำงานได้ดีขึ้น ซึ่งจะช่วยให้คุณใช้ชีวิตในโลกที่วุ่นวายนี้ได้อย่างมีความสุขและสงบมากขึ้นครับ