รู้จักภัยเงียบจากเชื้อ HPV: ต้นเหตุของมะเร็งปากมดลูกและมะเร็งช่องทวารหนัก

เชื้อ HPV คืออะไรและทำไมถึงน่ากลัวขนาดนั้น

เวลาหมอตรวจคนไข้ในคลินิก หลายคนมักเข้าใจว่าเชื้อไวรัส HPV เป็นเรื่องที่ไกลตัวหรือเกิดกับแค่ผู้หญิงเท่านั้น แต่ความจริงแล้วเชื้อตัวนี้มีมากกว่าร้อยสายพันธุ์ และมีหลายสายพันธุ์ที่มีความเสี่ยงสูงจนอาจนำไปสู่โรคมะเร็งได้ ไม่ใช่แค่ในผู้หญิงอย่างมะเร็งปากมดลูก แต่รวมไปถึงมะเร็งช่องทวารหนักที่พบได้ทั้งในผู้ชายและผู้หญิง

มะเร็งปากมดลูกและมะเร็งช่องทวารหนักเกี่ยวข้องกันอย่างไร

ความเชื่อมโยงที่สำคัญคือเชื้อไวรัส HPV สายพันธุ์ที่มีความเสี่ยงสูง (High-risk HPV) ซึ่งส่วนใหญ่มักแพร่กระจายผ่านทางการสัมผัสทางผิวหนังในขณะที่มีกิจกรรมทางเพศ เชื้อเหล่านี้สามารถเข้าไปฝังตัวอยู่ในเยื่อบุผิวบริเวณอวัยวะเพศหรือทวารหนักได้ หากร่างกายไม่สามารถกำจัดเชื้อออกไปได้เองโดยธรรมชาติ เชื้อจะอยู่นิ่งๆ และค่อยๆ เปลี่ยนแปลงเซลล์บริเวณนั้นจนกลายเป็นรอยโรคก่อนมะเร็ง และพัฒนาเป็นมะเร็งในที่สุดในระยะเวลาหลายปี

ทำไมบริเวณปากมดลูกและทวารหนักถึงเป็นจุดอ่อน

บริเวณปากมดลูกและช่องทวารหนักมีลักษณะเนื้อเยื่อที่ไวต่อการติดเชื้อและการเปลี่ยนแปลงของเซลล์เมื่อเจอเชื้อ HPV การติดเชื้อเรื้อรังในสองจุดนี้จึงมีความเสี่ยงสูงกว่าจุดอื่นๆ ทำให้การตรวจคัดกรองอย่างสม่ำเสมอเป็นเรื่องที่ละเลยไม่ได้

สัญญาณเตือนที่ควรสังเกตด้วยตัวเอง

โรคมะเร็งจากเชื้อ HPV ในระยะเริ่มต้นมักไม่มีอาการแสดงที่ชัดเจน ซึ่งนี่คือเหตุผลว่าทำไมหมอถึงมักย้ำเสมอว่าอย่ารอให้มีอาการแล้วค่อยมาหาหมอ แต่หากมีอาการดังต่อไปนี้ควรเข้ามาตรวจทันที:

• มีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด โดยเฉพาะหลังมีเพศสัมพันธ์
• มีตกขาวผิดปกติ มีกลิ่นเหม็น หรือปนเลือด
• เจ็บหรือมีเลือดออกบริเวณทวารหนัก
• ถ่ายอุจจาระเป็นเลือด หรือมีก้อนผิดปกติบริเวณปากทวารหนัก

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการลงมือทำตั้งแต่วันนี้

การรอให้เป็นแล้วค่อยรักษาเป็นทางเลือกที่หนักใจสำหรับทั้งหมอและคนไข้ การป้องกันด้วยวิธีหลักๆ จึงเป็นสิ่งที่ดีที่สุด:

• การฉีดวัคซีน HPV: วัคซีนไม่ได้ป้องกันได้เพียงแค่มะเร็งปากมดลูกเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมไปถึงการป้องกันมะเร็งช่องทวารหนักและหูดหงอนไก่ได้ด้วย ยิ่งฉีดเร็วเท่าไหร่ ประสิทธิภาพการป้องกันก็ยิ่งสูงขึ้น
• การตรวจคัดกรอง: ผู้หญิงควรตรวจมะเร็งปากมดลูกตามนัดหมาย ส่วนใครที่มีพฤติกรรมเสี่ยงสูง การปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจคัดกรองมะเร็งช่องทวารหนักก็เป็นสิ่งที่ควรพิจารณา
• การมีเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัย: การใช้ถุงยางอนามัยช่วยลดโอกาสการสัมผัสเชื้อได้ แม้จะไม่สามารถป้องกันได้ร้อยเปอร์เซ็นต์เนื่องจากเชื้อสามารถอยู่ตามผิวหนังรอบๆ ได้ แต่ก็ลดความเสี่ยงลงได้อย่างมาก

สรุปสั้นๆ ให้เข้าใจง่ายจากใจหมอ

เชื้อไวรัส HPV เป็นสิ่งที่เราป้องกันได้ การมีความเข้าใจที่ถูกต้องและการใส่ใจตรวจสุขภาพเป็นประจำจะช่วยเปลี่ยนจากความเสี่ยงให้กลายเป็นความอุ่นใจ อย่าปล่อยให้ความกลัวหรือความเขินอายมาขวางกั้นการดูแลสุขภาพตัวเอง หากสงสัยหรืออยากทราบข้อมูลเพิ่มเติม สามารถปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงและวางแผนป้องกันเฉพาะบุคคลได้เลย