ลูกขี้กังวลเกินไปหรือเปล่า? ทำความเข้าใจและรับมือ โรควิตกกังวลในเด็ก อย่างถูกวิธี

ลูกขี้กังวล หรือเป็น โรควิตกกังวลในเด็ก กันแน่?

คุณพ่อคุณแม่หลายคนมักกังวลเมื่อเห็นลูกดูหงุดหงิดง่าย ขี้กลัว หรือดูไม่กล้าทำอะไรใหม่ๆ จนบางครั้งเราอาจเผลอคิดไปว่าลูกแค่เป็นเด็กขี้อาย หรือนิสัยเอาแต่ใจ แต่ในทางการแพทย์ ความกังวลในเด็กเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้ตามช่วงวัย เพียงแต่ถ้าความกังวลนั้นรุนแรงจนขัดขวางการใช้ชีวิตประจำวัน การเรียน หรือความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง นั่นอาจเป็นสัญญาณของ โรควิตกกังวลในเด็ก ที่เราไม่ควรปล่อยผ่าน

สัญญาณเตือนที่พ่อแม่ควรสังเกต

เด็กแต่ละคนแสดงออกไม่เหมือนกัน แต่มีสัญญาณบางอย่างที่บอกว่าความกังวลนั้นกำลังเกินขอบเขตปกติไปแล้ว:

• ลูกมักบ่นปวดท้อง ปวดหัว หรือคลื่นไส้บ่อยๆ โดยเฉพาะเวลาที่ต้องไปโรงเรียนหรือเจอสถานการณ์กดดัน ทั้งที่ตรวจร่างกายไม่พบความผิดปกติทางกาย
• หลับยาก ฝันร้ายบ่อย หรือตื่นมาแล้วรู้สึกไม่สดชื่น
• ต้องการความมั่นใจจากพ่อแม่ตลอดเวลา ต้องคอยถามซ้ำๆ ว่าสิ่งนั้นสิ่งนี้จะเป็นอะไรไหม
• หงุดหงิดง่าย ร้องไห้โยเย หรือโมโหรุนแรงเมื่อต้องเผชิญกับสถานการณ์ที่ทำให้ไม่สบายใจ
• พยายามหลีกเลี่ยงสถานการณ์ที่ทำให้กังวล เช่น ไม่อยากไปโรงเรียน ไม่กล้าเล่นกับเพื่อน หรือไม่กล้าลองทำกิจกรรมใหม่ๆ

สาเหตุที่ทำให้เด็กเกิดความวิตกกังวล

โรควิตกกังวลในเด็ก ไม่ได้เกิดจากสาเหตุเดียว แต่มักเป็นผลรวมของหลายปัจจัย:

• พันธุกรรม: หากคนในครอบครัวมีประวัติเรื่องวิตกกังวลหรือซึมเศร้า ลูกก็มีโอกาสถ่ายทอดลักษณะนิสัยที่ไวต่อความรู้สึกได้ง่ายขึ้น
• สภาพแวดล้อม: การเลี้ยงดูที่เคร่งครัดเกินไป การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในครอบครัว เช่น ย้ายบ้าน เปลี่ยนโรงเรียน หรือการสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก
• ประสบการณ์ส่วนตัว: การเคยถูกรังแกที่โรงเรียน หรือสถานการณ์ที่ทำให้เด็กเกิดความกลัวฝังใจ

วิธีช่วยให้ลูกรับมือกับความกังวล

เมื่อรู้ว่าลูกกำลังกังวลใจ สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการเป็นที่พักพิงที่ปลอดภัย:

รับฟังด้วยใจและไม่ตัดสิน

หยุดคำพูดประเภทที่ว่า ไม่เห็นมีอะไรเลย หรือ อย่ากลัวไปหน่อยเลย เพราะนั่นทำให้เด็กรู้สึกว่าความรู้สึกของเขาไม่มีค่า ลองเปลี่ยนมาเป็นถามว่า เขากำลังรู้สึกอย่างไร และเขากลัวอะไร จะช่วยให้เด็กกล้าเปิดใจมากขึ้น

สอนให้ลูกรู้จักจัดการความกลัว

ฝึกให้ลูกรู้จักหายใจเข้าลึกๆ เมื่อเริ่มรู้สึกตื่นเต้น หรือลองชวนคุยถึงทางออกของปัญหาทีละนิดแทนที่จะให้ลูกเผชิญหน้ากับสิ่งที่กลัวทันทีโดยไม่มีการเตรียมตัว

การจัดกิจวัตรให้สม่ำเสมอ

เด็กจะรู้สึกมั่นคงที่สุดเมื่อรู้ว่าอะไรจะเกิดขึ้นบ้าง การมีตารางเวลาที่ชัดเจนในแต่ละวันช่วยลดความไม่แน่นอน ซึ่งเป็นบ่อเกิดสำคัญของความกังวลได้เป็นอย่างดี

เมื่อไหร่ที่ควรพาลูกมาปรึกษาหมอ

หากลองปรับการเลี้ยงดูแล้ว แต่อาการของลูกยังไม่ดีขึ้น หรือมีแนวโน้มรุนแรงขึ้น เช่น ไม่ยอมไปเรียนเลยเป็นเวลานาน มีพฤติกรรมทำร้ายตัวเอง หรือมีผลกระทบต่อการพัฒนาการและการเข้าสังคมอย่างชัดเจน การพาลูกมาพบจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่นเป็นทางเลือกที่ถูกต้องและรวดเร็วที่สุด การได้รับการประเมินและช่วยเหลืออย่างทันท่วงทีจะช่วยให้ลูกกลับมามีความสุขและใช้ชีวิตตามวัยได้อย่างปกติอีกครั้ง