ลูกขี้กังวลหรือเป็นโรควิตกกังวลในเด็ก? หมอมีวิธีสังเกตและรับมือมาฝาก

โรควิตกกังวลในเด็ก คืออะไรกันแน่

เวลาเห็นลูกน้อยเริ่มมีอาการตื่นกลัว ขี้อายผิดปกติ หรือติดพ่อแม่แจจนไม่ยอมห่าง หลายบ้านอาจมองว่าเป็นเรื่องนิสัยส่วนตัว หรือเป็นช่วงวัยที่ลูกกำลังโต แต่จริงๆ แล้วความกังวลที่เกิดขึ้นนั้นอาจไม่ใช่แค่เรื่องชั่วคราว หากอาการเหล่านั้นเริ่มส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน การเรียน หรือความสัมพันธ์กับเพื่อน ก็ถึงเวลาที่ต้องหันมาสังเกตอย่างจริงจังว่านี่คือสัญญาณของ โรควิตกกังวลในเด็ก หรือไม่

สัญญาณเตือนที่พ่อแม่ต้องคอยสังเกต

อาการวิตกกังวลในเด็กไม่ได้แสดงออกแค่ผ่านทางคำพูดเสมอไป เด็กหลายคนไม่สามารถบอกความรู้สึกตัวเองได้ชัดเจน จึงแสดงออกมาผ่านทางร่างกายและพฤติกรรมแทน โดยอาการที่มักพบบ่อย ได้แก่

• บ่นปวดท้อง ปวดหัว หรือคลื่นไส้บ่อยๆ โดยเฉพาะก่อนไปโรงเรียน
• นอนหลับยาก ฝันร้าย หรือสะดุ้งตื่นกลางดึก
• สมาธิสั้นลง หงุดหงิดง่าย หรือดูไม่มีความสุข
• มีความกังวลมากเกินควรเกี่ยวกับเรื่องอนาคต หรือเหตุการณ์ที่ยังไม่เกิดขึ้น
• กลัวการแยกจากพ่อแม่จนร้องไห้งอแงอย่างรุนแรง

ทำไมลูกถึงดูวิตกกังวลเกินเหตุ

ปัจจัยที่ทำให้เด็กเกิดความวิตกกังวลมักมาจากหลายส่วนผสมกัน ทั้งเรื่องของกรรมพันธุ์ที่อาจส่งต่อความอ่อนไหวทางอารมณ์ สภาพแวดล้อมภายในครอบครัวที่กดดัน หรือการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในชีวิต เช่น การย้ายโรงเรียน การสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก หรือแม้แต่ความคาดหวังที่สูงเกินไปจากคนรอบข้าง ซึ่งสิ่งเหล่านี้กลายเป็นเชื้อไฟที่ทำให้เด็กที่มีความกังวลในใจอยู่แล้ว รู้สึกเหมือนแบกโลกไว้ทั้งใบตลอดเวลา

เมื่อไหร่ที่ควรพามาปรึกษาหมอ

ไม่ใช่ว่าเด็กที่กังวลทุกคนต้องได้รับยาหรือการบำบัดรักษาเสมอไป แต่ถ้าสังเกตพบว่าลูกมีอาการดังต่อไปนี้ หมอแนะนำว่าควรพาเข้ามาปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อประเมินอาการครับ

• อาการวิตกกังวลทำให้ลูกไม่สามารถไปโรงเรียนได้
• ผลการเรียนตกลงอย่างเห็นได้ชัด
• ลูกปลีกตัวออกจากสังคม ไม่กล้ามีเพื่อน หรือไม่กล้าเข้าร่วมกิจกรรมที่เคยชอบ
• อาการทางกาย เช่น ปวดท้องหรือปวดหัว เป็นถี่ขึ้นจนรบกวนชีวิตประจำวัน
• ความกังวลนั้นรุนแรงจนส่งผลต่อพัฒนาการตามช่วงวัย

วิธีดูแลใจลูกน้อยที่บ้าน

หัวใจสำคัญของการดูแลเด็กที่มีความวิตกกังวล คือการสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้เขาได้แสดงความรู้สึกโดยไม่ถูกตำหนิ

• รับฟังโดยไม่ตัดสิน: ให้ลูกรู้ว่าเขาพูดความรู้สึกที่น่ากลัวเหล่านั้นกับเราได้เสมอ
• ไม่หลีกเลี่ยงสถานการณ์ที่ลูกกลัว: การคอยประคองให้ลูกค่อยๆ เผชิญกับสิ่งที่กลัวทีละนิดดีกว่าการให้เขาหลบหนีไปตลอดกาล
• เป็นแบบอย่างการจัดการความเครียด: เด็กเรียนรู้จากการมองเห็นพ่อแม่รับมือกับปัญหา เมื่อลูกเห็นว่าเรามีสติและแก้ปัญหาอย่างใจเย็น เขาจะค่อยๆ ซึมซับวิธีนั้นไปใช้บ้าง
• ให้กำลังใจในความพยายาม: ชื่นชมที่เขาพยายามเผชิญหน้ากับความกังวล แม้ผลลัพธ์อาจจะยังไม่สมบูรณ์แบบก็ตาม

ความวิตกกังวลในเด็กไม่ใช่เรื่องที่น่าอาย และไม่ใช่ความผิดของใคร แต่เป็นภาวะที่หากเข้าใจและดูแลอย่างถูกวิธี เด็กจะสามารถเติบโตและจัดการอารมณ์ตัวเองได้อย่างเข้มแข็งในอนาคตครับ