คู่มือดูแลแผลผ่าตัดคลอดบุตรฉบับคุณหมอ: แผลสวย หายไว ไร้กังวล

หลายวันที่ผ่านมา คุณแม่ป้ายแดงหลายคนคงเพิ่งผ่านช่วงเวลาสำคัญที่สุดในชีวิตมา นั่นคือการต้อนรับสมาชิกใหม่ลืมตาดูโลกผ่านการผ่าตัดคลอด พอตื่นขึ้นมานอกจากความดีใจที่ได้อุ้มลูกน้อยแล้ว อาการเจ็บตึงบริเวณหน้าท้องก็ตามมาเป็นของคู่กัน ซึ่งเป็นเรื่องธรรมดามากที่แม่ๆ จะกังวลเรื่องแผลผ่าตัด ทั้งกลัวแผลปริ กลัวอักเสบ หรือกังวลว่าแผลจะไม่สวย วันนี้ผมขอมาเล่าและแชร์เทคนิคการดูแลแผลผ่าตัดคลอดบุตรแบบเข้าใจง่าย เพื่อให้คุณแม่มั่นใจและฟื้นตัวได้ไวที่สุดครับ

ช่วง 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรกหลังผ่าตัด: ต้องดูแลตัวเองและแผลอย่างไรดี?

ช่วงวันแรกๆ นี้ แผลผ่าตัดยังใหม่อยู่มาก ยาชาหมดฤทธิ์แล้ว ความเจ็บจึงมาเยือนเต็มที่ สิ่งสำคัญที่สุดคือการนอนพักผ่อนให้เพียงพอและพยายามขยับตัวตามคำแนะนำของพยาบาล แม้จะเจ็บแต่การลุกเดินเบาๆ จะช่วยลดความเสี่ยงเรื่องลิ่มเลือดอุดตันและช่วยให้ลำไส้กลับมาทำงานได้เร็วขึ้น เวลาจะลุกขึ้นนั่งหรือนอน ให้ใช้เทคนิคตะแคงตัวแล้วใช้แขนดันตัวขึ้นแทนการเกร็งกล้ามเนื้อหน้าท้องตรงๆ เพื่อลดแรงดึงรั้งที่แผลครับ

วิธีทำความสะอาดแผลผ่าตัดคลอดและข้อห้ามที่ต้องรู้

โดยทั่วไป ทางโรงพยาบาลจะปิดแผลด้วยพลาสติกกันน้ำชนิดพิเศษ คุณแม่สามารถอาบน้ำได้ตามปกติ แต่ระวังอย่าให้แผลโดนน้ำตรงๆ หรืออับชื้น หากพลาสติกหลุดลอกหรือมีกำหนดเปิดแผล ให้ปฏิบัติตามคำแนะนำของพยาบาลอย่างเคร่งครัด ข้อห้ามสำคัญคือ ห้ามแกะสะเก็ดแผลเด็ดขาด และห้ามทาครีม โลชั่น หรือแป้งใดๆ ลงบนแผลที่ยังปิดอยู่โดยไม่ได้รับคำปรึกษาจากแพทย์ เพราะอาจทำให้เกิดการติดเชื้อได้ง่าย

กินอาหารแบบไหนช่วยสมานแผลผ่าตัดคลอดให้หายไวขึ้น?

ความเชื่อที่ว่าห้ามกินนู่นกินนี่หลังผ่าตัดจนแทบไม่เหลืออะไรให้กินนั้นไม่เป็นความจริงเสมอไปครับ ร่างกายของคุณแม่หลังผ่าตัดต้องการสารอาหารไปซ่อมแซมเนื้อเยื่อที่ฉีกขาด โดยเฉพาะโปรตีนคุณภาพดี เช่น เนื้อปลา ไข่ ไก่ และนม ซึ่งช่วยสร้างคอลลาเจนและเร่งการสมานแผล นอกจากนี้ควรกินผักผลไม้ที่มีวิตามินซีสูงเพื่อช่วยเรื่องการดูดซึมและภูมิคุ้มกัน และดื่มน้ำสะอาดมากๆ เพื่อช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานได้ดี ไม่ต้องออกแรงเบ่งมากซึ่งจะกระทบกระเทือนถึงแผลผ่าตัด

การเลือกใส่เสื้อผ้าเพื่อลดการเสียดสีบริเวณหน้าท้อง

เสื้อผ้ามีผลต่อความสบายของแผลผ่าตัดไม่น้อยเลยครับ ช่วงนี้ควรเก็บกางเกงยีนส์เอวต่ำหรือชุดที่รัดรูปไว้ก่อน หันมาใส่ชุดคลุมท้องหรือกางเกงเอวสูงเนื้อนุ่มที่อยู่เหนือระดับแผลผ่าตัดขึ้นไป เพื่อไม่ให้ขอบกางเกงเสียดสีหรือกดทับกับแนวแผลโดยตรง ซึ่งจะช่วยลดอาการระคายเคืองและอาการเจ็บแปล๊บเวลาขยับตัวได้มากทีเดียว

อาการแบบไหนหลังคลอดที่ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที?

แม้แผลผ่าตัดจะค่อยๆ ดีขึ้นตามลำดับ แต่คุณแม่ต้องคอยสังเกตความผิดปกติอยู่เสมอ หากมีอาการเหล่านี้เกิดขึ้น ควรรีบกลับมาให้แพทย์ตรวจดูแผลทันที:

• แผลมีอาการบวม แดงมากขึ้น หรือรู้สึกร้อนบริเวณรอบแผล
• มีหนอง หรือมีน้ำเหลืองปนเลือดไหลซึมออกมาจากแผล และมีกลิ่นเหม็น
• มีไข้สูงหนาวสั่นร่วมด้วย
• อาการปวดแผลทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ จนกินยาแก้ปวดแล้วไม่ดีขึ้น

การดูแลแผลผ่าตัดคลอดบุตรอาจต้องใช้ความอดทนในช่วงแรกสักหน่อย แต่ถ้าปฏิบัติตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัด แผลก็จะสมานตัวได้ดีและจางลงตามกาลเวลา ขอให้คุณแม่ทุกคนมีความสุขกับการเลี้ยงลูกน้อยและมีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรงสมบูรณ์ครับ