คุณแม่มือใหม่ต้องรู้: เคล็ดลับการดูแลแผลผ่าตัดคลอดบุตรให้หายไวและไม่นูน

ช่วงเวลาหลังจากอุ้มเจ้าตัวเล็กกลับบ้าน ความสุขและความวุ่นวายมักจะมาพร้อมกันโดยไม่ได้นัดหมาย แต่สำหรับคุณแม่ที่ผ่านการผ่าคลอดมา อีกหนึ่งเรื่องที่สร้างความกังวลใจไม่น้อยคืออาการเจ็บแปล๊บที่หน้าท้อง และความกังวลว่าแผลผ่าตัดคลอดบุตรจะหายดีไหม จะอักเสบหรือเป็นแผลเป็นนูนน่าเกลียดหรือเปล่า

ในฐานะหมอที่ตรวจคุณแม่หลังคลอดมาเยอะเข้าใจความรู้สึกนี้ดีครับ การฟื้นตัวต้องใช้เวลาและความเข้าใจที่ถูกต้อง มาดูกันทีละสเต็ปว่าเราควรดูแลตัวเองและแผลผ่าตัดอย่างไรให้ปลอดภัยที่สุดครับ

ช่วงวันแรกๆ หลังผ่าคลอด: การจัดการความเจ็บปวดและการขยับตัว

ในช่วงสองสามวันแรกที่ยังอยู่โรงพยาบาล แผลผ่าตัดจะยังสดและตึงมากเป็นธรรมดา การลุก เดิน หรือพลิกตัวจะรู้สึกเหมือนแผลจะปริ แต่หมออยากบอกว่าการพยายามขยับตัวเบาๆ ตามคำแนะนำของพยาบาลเป็นสิ่งจำเป็นมาก เพราะช่วยป้องกันเลือดคั่งและลดความเสี่ยงเรื่องลิ่มเลือดอุดตัน

เทคนิคการลุกจากเตียงไม่ให้สะเทือนแผล

เวลาจะลุกให้นอนตะแคงตัวก่อน ใช้มือยันที่นอนแล้วค่อยๆ หย่อนขาลงข้างเตียง พยายามใช้กล้ามเนื้อแขนและขาช่วยพยุงตัวขึ้น หลีกเลี่ยงการเกร็งหน้าท้องตรงๆ เพราะจะทำให้เจ็บแผลมากขึ้น และในช่วงนี้ต้องระวังไม่ให้แผลโดนน้ำจนกว่าหมอจะอนุญาตให้แกะผ้ากันน้ำออก

วิธีทำความสะอาดแผลเมื่อกลับมาบ้าน

เมื่อกลับมาถึงบ้าน คุณแม่หลายคนกลัวการอาบน้ำเพราะกลัวแผลเปียก จริงๆ แล้วถ้าแผลปิดสนิทดีและแพทย์ให้กลับบ้านได้ มักจะอาบน้ำได้ปกติ แต่ต้องซับแผลให้แห้งสนิทด้วยผ้าสะอาดเบาๆ ห้ามถูแรงเด็ดขาด

การเลือกเสื้อผ้าและสิ่งรอบตัวที่ต้องระวัง

ช่วงนี้ควรใส่กางเกงเอวสูงหรือชุดคลุมท้องเนื้อนุ่มหลวมๆ ที่ไม่ไปเสียดสีตรงแนวแผลผ่าตัด ความอับชื้นและความร้อนคือศัตรูตัวฉายของแผลผ่าตัด ดังนั้นควรให้แผลแห้งและระบายอากาศได้ดีอยู่เสมอ

อาหารบำรุงแผลผ่าตัด: กินอย่างไรให้แผลสมานไว

ความเชื่อที่ว่าห้ามกินนู่นกินนี่เพราะจะทำให้แผลนูนนั้นไม่เป็นความจริงเสมอไป ร่างกายของคุณแม่หลังคลอดต้องการสารอาหารคุณภาพสูงเพื่อซ่อมแซมเนื้อเยื่อที่ถูกตัดไป

• โปรตีน: เน้นเนื้อปลา ไข่ ไก่ เต้าหู้ ช่วยสร้างเนื้อเยื่อใหม่ให้แผลปิดสนิทเร็ว
• วิตามินซี: จากผลไม้รสเปรี้ยวส้ม ฝรั่ง ช่วยสร้างคอลลาเจนและทำให้ผิวหนังยืดหยุ่น
• น้ำเปล่า: ดื่มน้ำให้มากๆ ช่วยเรื่องระบบขับถ่าย ไม่ต้องเบ่งแรงเวลากลืนหรือถ่ายอุทานซึ่งจะกระทบกระเทือนแผล

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ต้องรีบมาหาหมอก่อนนัด

โดยปกติแผลจะค่อยๆ ดีขึ้นตามลำดับ แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้แปลว่าอาจเกิดภาวะแทรกซ้อน ควรมาพบแพทย์ทันที

• แผลบวมแดงมากขึ้นเรื่อยๆ หรือมีอาการร้อนๆ ที่ผิวหนังรอบแผล
• มีหนอง หรือมีน้ำเหลืองมีกลิ่นเหม็นซึมออกมาจากแนวแผล
• ปวดแผลรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ทั้งที่ผ่านมาหลายวันแล้ว
• มีไข้หนาวสั่นร่วมด้วย

การดูแลแผลผ่าตัดคลอดบุตรไม่ใช่เรื่องยากเกินความสามารถของคุณแม่แน่นอนครับ ขอแค่ใจเย็น ปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด และให้เวลาร่างกายได้พักฟื้น เพียงเท่านี้แผลก็จะสวยและร่างกายก็กลับมาแข็งแรงพร้อมดูแลเจ้าตัวเล็กได้เต็มที่แล้วครับ