ลูกน้อยป่วยบ่อยอาจไม่ใช่แค่เรื่องธรรมดา มาเช็กกันว่าเกี่ยวกับการขาดธาตุเหล็กหรือไม่

เวลาที่คุณพ่อคุณแม่พาลูกน้อยมาหาหมอที่คลินิกด้วยอาการไม่สบาย เดี๋ยวก็เป็นหวัด เดี๋ยวก็ท้องเสีย วนเวียนเป็นๆ หายๆ สิ่งหนึ่งที่หมอมักจะนึกถึงและชวนคุณพ่อคุณแม่คุยด้วยเสมอคือเรื่องของภาวะโภชนาการ โดยเฉพาะเรื่องราวของ ผลกระทบของการขาดธาตุเหล็กต่อระ บบภูมิคุ้มกันของเจ้าตัวเล็ก เพราะธาตุเหล็กไม่ได้มีหน้าที่แค่สร้างเม็ดเลือดแดงเพื่อป้องกันโรคโลหิตจางอย่างที่เราคุ้นเคยกันเท่านั้น แต่เขายังเปรียบเสมือนเกราะคุ้ม ผลกระทบของการขาดธาตุเหล็กต่อระ บบภูมิคุ้มกันที่สำคัญมากๆ ในวัยทารกที่ร่างกายกำลังเติบโต

ทำไมลูกวัยแบเบาะถึงเสี่ยงขาดธาตุเหล็กและภูมิคุ้มกันพัง?

ในช่วงขวบปีแรกของชีวิต ทารกมีการเจริญเติบโตที่รวดเร็วมาก ปริมาณเลือดในร่างกายเพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัว ทำให้ความต้องการใช้ธาตุเหล็กพุ่งสูงขึ้นตามไปด้วย หากคุณแม่ตั้งครรภ์มีภาวะซีด หรือเด็กกินนมแม่ล้วนโดยไม่ได้รับอาหารเสริมธาตุเหล็กเมื่ออายุครบ 6 เดือน หรือเริ่มอาหารช้าเกินไป ก็จะทำให้คลังธาตุเหล็กสะสมในร่างกายที่ได้รับมาจากแม่ตั้งแต่ในครรภ์ค่อยๆ หมดไป

เมื่อร่างกายขาดธาตุเหล็ก เซลล์เม็ดเลือดขาวซึ่งเป็นทหารเอกในการต่อสู้กับเชื้อโรคจะทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ ระบบคุ้มกันด่านหน้าจึงอ่อนแอลง ลูกน้อยจึงติดเชื้อโรคต่างๆ ได้ง่ายกว่าปกติ หายป่วยช้า และบางครั้งอาการอาจรุนแรงกว่าเด็กทั่วไป

สัญญาณเตือนภัยเมื่อภูมิคุ้มกันของลูกเริ่มมีปัญหาจากการขาดธาตุเหล็ก

หลายคนอาจสงสัยว่าเราจะสังเกตได้อย่างไรว่าลูกกำลังเผชิญกับปัญหาเหล่านี้อยู่ หมอขอสรุปอาการเด่นๆ ที่มักพบได้บ่อยในเด็กที่มีภาวะขาดธาตุเหล็กและส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกัน ดังนี้ครับ

• ป่วยบ่อยและหายช้า: เป็นไข้ เป็นหวัด หรือติดเชื้อทางเดินหายใจบ่อยครั้ง แถมใช้เวลานานกว่าจะหายดี
• ผิวพรรณซีดเซียว: สังเกตได้ที่ริมฝีปาก เปลือกตาด้านใน หรือฝ่ามือที่ดูจางกว่าปกติ
• เหนื่อยง่าย งอแงผิดปกติ: เด็กทารกอาจดูไม่ค่อยมีแรงเล่น ดูซึมๆ หรือหงุดหงิดง่ายเพราะร่างกายอ่อนเพลีย
• พัฒนาการทางสมองช้าลง: ขาดสมาธิ การเรียนรู้สิ่งรอบตัวช้ากว่าวัยอันเนื่องมาจากออกซิไปเลี้ยงสมองและเนื้อเยื่อไม่เพียงพอ

วิธีดูแลและป้องกันไม่ให้ลูกรักต้องเผชิญกับปัญหานี้

การปกป้องลูกน้อยให้ห่างไกลจากการขาดธาตุเหล็กและช่วยเสริมภูมิคุ้มกันให้แข็งแรง สามารถเริ่มต้นได้ง่ายๆ จากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินและการเลี้ยงดูในชีวิตประจำวัน

การเลือกอาหารเสริมธาตุเหล็กที่เหมาะสมตามวัย

สำหรับเด็กอายุตั้งแต่ 6 เดือนขึ้นไป นมแม่หรือนมผงอย่างเดียวเริ่มไม่เพียงพอต่อความต้องการธาตุเหล็กแล้วครับ คุณพ่อคุณแม่ควรเริ่มป้อนอาหารเสริมตามวัยที่อุดมไปด้วยธาตุเหล็ก เช่น ตับบด ไข่แดง เนื้อปะปนในข้าวตุ๋น หรืออาหารเสริมธาตุเหล็กตามคำแนะนำของกุมารแพทย์อย่างเคร่งครัด

การตรวจสุขภาพและการประเมินพัฒนาการอย่างสม่ำเสมอ

การพาลูกน้อยไปฉีดวัคซีนตามนัดทุกครั้งเป็นโอกาสทองที่คุณหมจะได้ประเมินภาวะโภชนาการและการเจริญเติบโต หากสงสัยว่าลูกมีภาวะซีดหรือขาดธาตุเหล็ก การเจาะเลือดตรวจความเข้มข้นของเลือดเพียงเล็กน้อยก็จะช่วยให้เราวางแผนการรักษาและปรับโภชนาการได้อย่างทันท่วงที ก่อนที่ร่างกายจะติดเชื้อรุนแรงครับ