แผลเรื้อรังที่เท้าจากเบาหวาน: เรื่องใหญ่ที่ต้องใส่ใจก่อนจะสายเกินแก้

ทำไมคนเป็นเบาหวานถึงต้องคอยเช็กเท้าตัวเองอยู่บ่อยๆ

หลายคนมักมองข้ามรอยถลอกเล็กน้อยที่เท้า หรือแผลจากการถูกรองเท้ากัด ทั้งที่ความจริงแล้วสำหรับคนเป็นเบาหวาน แผลเล็กๆ เหล่านี้คือสัญญาณเตือนภัยที่อันตรายกว่าที่คิด เพราะระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงต่อเนื่องเป็นเวลานาน จะค่อยๆ ทำลายทั้งเส้นประสาทที่คอยส่งสัญญาณความรู้สึก และเส้นเลือดที่คอยนำเลือดไปหล่อเลี้ยงส่วนปลายเท้า เมื่อเท้าชาจนไม่รู้ว่ามีบาดแผล ประกอบกับเลือดที่ไปเลี้ยงแผลไม่เพียงพอ แผลจึงหายยากและกลายเป็น แผลเรื้อรังที่เท้าจากเบาหวาน ที่อาจนำไปสู่ภาวะติดเชื้อรุนแรงได้

สังเกตอาการแบบไหนที่บอกว่า แผลเรื้อรังที่เท้าจากเบาหวาน กำลังถามหา

อาการเริ่มแรกมักดูไม่มีอะไรน่ากังวล แต่หากสังเกตให้ดีจะพบร่องรอยดังต่อไปนี้

• มีรอยแดง บวม หรือจุดช้ำที่เท้าโดยไม่ทราบสาเหตุ
• ผิวหนังบริเวณเท้าแห้งแตก ลอก หรือมีแผลพุพอง
• มีหนองไหลออกมาจากแผล หรือแผลมีกลิ่นเหม็น
• รู้สึกชาที่เท้าเหมือนมีเข็มทิ่ม หรือเท้าเย็นผิดปกติ
• แผลไม่ยอมหายแม้เวลาจะผ่านไปหลายสัปดาห์

ตรวจเท้าด้วยตัวเองทุกวัน ทำอย่างไรให้ห่างไกลแผลเรื้อรัง

การป้องกันคือวิธีรักษาที่ดีที่สุด ผมอยากให้คนไข้ทุกคนฝึกเป็นนิสัยในการตรวจเท้าทุกวันโดยเฉพาะก่อนนอน

• ใช้กระจกส่องดูใต้ฝ่าเท้าและง่ามนิ้วเท้า เพื่อเช็กว่ามีแผลหรือรอยถลอกหรือไม่
• หมั่นตรวจเช็กในรองเท้าก่อนสวมใส่ทุกครั้งว่ามีก้อนกรวดหรือสิ่งแปลกปลอมซ่อนอยู่ไหม
• เลือกสวมถุงเท้าที่นุ่มและไม่มีตะเข็บเพื่อลดการเสียดสี
• อย่าเดินเท้าเปล่าในบ้านหรือนอกบ้านเด็ดขาด แม้จะเป็นพื้นที่ที่ดูสะอาดก็ตาม

เมื่อเกิดแผลขึ้นมาแล้ว ต้องดูแลอย่างไรไม่ให้ลุกลาม

หากพบแผลที่เท้า สิ่งแรกที่ต้องทำคือตั้งสติและอย่าพยายามรักษาเองด้วยการซื้อยามาทาหรือใช้สมุนไพรพอกแผล เพราะอาจทำให้แผลอักเสบหนักกว่าเดิม

• ล้างแผลด้วยน้ำเกลือสะอาดและซับให้แห้งเบาๆ
• ใช้ผ้าสะอาดปิดแผลไว้เพื่อป้องกันสิ่งสกปรก
• หลีกเลี่ยงการลงน้ำหนักที่เท้าข้างที่มีแผล
• รีบมาพบแพทย์โดยเร็วที่สุด เพื่อประเมินความลึกของแผลและระดับการติดเชื้อ

ทำไมการคุมระดับน้ำตาลถึงสำคัญที่สุดในการรักษาแผล

คุณหมอหลายท่านรวมถึงผม มักเน้นย้ำเรื่องการคุมระดับน้ำตาลให้ดีเสมอ เพราะน้ำตาลคืออาหารชั้นดีของเชื้อโรค หากระดับน้ำตาลในเลือดสูง แผลจะอักเสบง่ายและร่างกายจะซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอได้ช้าลงมาก ดังนั้นการทานยาให้ครบและปรับพฤติกรรมการกิน จึงเปรียบเสมือนการสร้างเกราะคุ้มกันให้แผลหายไวขึ้นและลดโอกาสการเกิดแผลซ้ำได้ดีที่สุด