แผลเรื้อรังที่เท้าจากเบาหวาน: เรื่องใกล้ตัวที่ห้ามมองข้ามเด็ดขาด

ทำไมคนเป็นเบาหวานถึงต้องคอยเช็กเท้าตัวเองอยู่บ่อยๆ

หลายครั้งที่ผมตรวจคนไข้ในคลินิก มักจะพบว่าหลายคนละเลยเรื่องสุขภาพเท้า ทั้งที่จริงๆ แล้วเท้าคือจุดที่เปราะบางที่สุดสำหรับคนเป็นเบาหวาน สาเหตุหลักมาจากระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงต่อเนื่องเป็นเวลานานจนส่งผลเสียต่อสองระบบใหญ่ในร่างกาย คือ ระบบประสาทส่วนปลายที่เริ่มเสื่อมทำให้เท้าชาจนไม่รู้สึกเจ็บเมื่อเกิดแผล และระบบหลอดเลือดที่ตีบตันทำให้เลือดไปเลี้ยงปลายเท้าไม่เพียงพอ เมื่อเกิดแผลขึ้นมาแม้เพียงเล็กน้อย ร่างกายจึงซ่อมแซมได้ช้ากว่าคนปกติหลายเท่าจนกลายเป็นแผลเรื้อรังในที่สุด

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเท้าเรากำลังมีปัญหา

เรามักจะมองข้ามบาดแผลเล็กๆ ไปเพราะความที่เท้าชาไม่รู้สึกเจ็บ แต่ลองสังเกตสิ่งเหล่านี้ดูครับ หากพบอาการต่อไปนี้ควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษ

• ผิวหนังแห้งแตกหรือลอกผิดปกติ โดยเฉพาะบริเวณส้นเท้า
• มีตาปลาหรือหนังหนาผิดปกติ ซึ่งมักเกิดจากการกดทับของรองเท้า
• อาการบวมแดงหรือมีตุ่มพองโดยไม่ทราบสาเหตุ
• สีผิวบริเวณเท้าเปลี่ยนไป เช่น คล้ำลงหรือซีดกว่าส่วนอื่น
• มีกลิ่นเหม็นหรือมีน้ำหนองซึมออกมาจากแผลเล็กๆ

วิธีดูแลเท้าให้ห่างไกลจากภาวะแผลเรื้อรัง

การป้องกันดีกว่าการรักษาเสมอ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพียงเล็กน้อยช่วยลดความเสี่ยงได้มหาศาลครับ

• ตรวจดูเท้าตัวเองทุกวัน ไม่ว่าจะเป็นง่ามนิ้วเท้าหรือฝ่าเท้า หากมองไม่เห็นให้ใช้กระจกเงาช่วยหรือให้คนใกล้ชิดช่วยดู
• ล้างเท้าให้สะอาดและซับให้แห้งสนิททุกครั้ง โดยเฉพาะระหว่างง่ามนิ้วเท้าเพื่อป้องกันเชื้อรา
• เลือกรองเท้าที่พอดี ไม่บีบและไม่หลวมจนเกินไป ควรลองรองเท้าในช่วงเย็นที่เท้าเริ่มขยายตัว
• หลีกเลี่ยงการเดินเท้าเปล่าเด็ดขาด ทั้งในบ้านและนอกบ้าน
• อย่าใช้ของมีคมตัดเล็บเองหากสายตาไม่ดี หรือพยายามฝนตาปลาด้วยตัวเอง เพราะอาจเกิดแผลถลอกจนติดเชื้อลุกลามได้

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบมาพบหมอทันที

อย่ารอให้แผลลุกลามจนเป็นสีดำหรือมีอาการไข้ร่วมด้วย เพราะนั่นอาจหมายถึงการติดเชื้อที่รุนแรงจนลามเข้ากระดูกหรือเส้นเลือด หากพบว่าแผลมีลักษณะดังต่อไปนี้ ต้องรีบมาพบแพทย์โดยเร็วที่สุด

• แผลมีขนาดใหญ่ขึ้นหรือลึกขึ้นอย่างรวดเร็ว
• มีไข้ตัวร้อนหนาวสั่น ซึ่งเป็นสัญญาณของการติดเชื้อเข้าสู่กระแสเลือด
• บริเวณแผลมีอาการบวมร้อนและเจ็บปวดมากขึ้น
• มีหนองไหลออกมาจากแผลอย่างชัดเจน

การจัดการกับแผลเบาหวานไม่ใช่แค่เรื่องของการทำแผล แต่คือการควบคุมระดับน้ำตาลให้คงที่ ควบคู่ไปกับการดูแลสุขอนามัยของเท้าอย่างใกล้ชิด หากเราใส่ใจตั้งแต่วันนี้ เราก็สามารถลดความเสี่ยงของการสูญเสียอวัยวะหรือภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงลงได้มากครับ