แผลเรื้อรังที่เท้าจากเบาหวาน: เรื่องใหญ่ที่ห้ามมองข้าม

ทำไมคนเป็นเบาหวานถึงต้องคอยก้มดูเท้าตัวเองทุกวัน

หลายคนมักมาปรึกษาหมอด้วยความแปลกใจว่า แผลเล็กๆ แค่รอยขีดข่วนหรือหนังถลอกที่เท้า ทำไมถึงกลายเป็นแผลลุกลามเรื้อรังได้นานเป็นเดือน ความจริงแล้วผู้ป่วยเบาหวานมีจุดอ่อนสำคัญสองอย่าง คือเส้นประสาทที่เท้าเริ่มเสื่อมทำให้ความรู้สึกเจ็บน้อยลง บางคนเหยียบตะปูหรือมีหินบาดก็ไม่รู้ตัว อีกอย่างคือหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงปลายเท้าตีบแคบ ทำให้เลือดที่มีสารอาหารและเม็ดเลือดขาวไปช่วยซ่อมแซมแผลทำได้ยาก เมื่อแผลเกิดเชื้อโรคจึงโตได้ไวและหายช้ากว่าคนทั่วไปหลายเท่า

สัญญาณเตือนภัยที่เท้าก่อนจะกลายเป็นแผลเรื้อรัง

ก่อนที่แผลจะลุกลาม มักมีอาการเตือนที่เราสามารถสังเกตได้เองที่บ้าน หากพบอาการเหล่านี้ควรรีบจัดการก่อนสายเกินไป

• ผิวหนังบริเวณเท้าแห้งแตกเป็นขุยหรือมีอาการคันบ่อย
• สีผิวที่เท้าเปลี่ยนไป เช่น คล้ำลงหรือแดงผิดปกติ
• มีอาการเท้าเย็นหรือรู้สึกชาเหมือนมีมดไต่
• เริ่มเห็นรอยช้ำ ตาปลา หรือตุ่มน้ำใสที่เกิดขึ้นเองโดยไม่ทราบสาเหตุ

ดูแลแผลเบาหวานเบื้องต้นอย่างไรให้แผลไม่ลุกลาม

เมื่อพบว่ามีรอยถลอกหรือแผลเกิดขึ้น สิ่งที่ต้องทำทันทีคือการล้างทำความสะอาดด้วยน้ำเกลือล้างแผล (Normal Saline) ซับให้แห้งเบาๆ ด้วยผ้าสะอาด แล้วปิดด้วยผ้าก๊อซที่ระบายอากาศได้ดี หลีกเลี่ยงการใช้ยาใส่แผลที่มีฤทธิ์กัดกร่อนรุนแรง เช่น แอลกอฮอล์หรือเบตาดีนเข้มข้นโดยตรงลงบนแผล เพราะอาจทำลายเนื้อเยื่อที่กำลังสร้างตัวใหม่ และที่สำคัญที่สุดคือต้องงดการลงน้ำหนักที่บริเวณแผล เพราะการเดินทับแผลจะยิ่งทำให้เลือดไปเลี้ยงบริเวณนั้นน้อยลงและแผลบานกว้างออกไปอีก

ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง: เมื่อไหร่ที่ต้องรีบมาหาหมอทันที

แผลเบาหวานสามารถเปลี่ยนจากแผลเล็กเป็นแผลติดเชื้อรุนแรงได้ภายในเวลาไม่กี่วัน หากมีอาการเหล่านี้ขอให้งดการรักษาเองที่บ้านและมาพบแพทย์โดยเร็วที่สุด

• แผลมีหนองไหลออกมาหรือมีกลิ่นเหม็นเน่า
• มีอาการบวมแดงลามออกไปรอบแผลอย่างรวดเร็ว
• ผิวหนังรอบแผลเปลี่ยนเป็นสีดำคล้ำ
• มีไข้สูง หนาวสั่น ซึ่งเป็นสัญญาณว่าเชื้อโรคเริ่มเข้าสู่กระแสเลือด

ป้องกันแผลที่เท้าด้วยวิถีชีวิตประจำวัน

หัวใจสำคัญคือการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้คงที่ เพราะน้ำตาลที่สูงเกินไปคืออาหารชั้นดีของเชื้อโรค นอกจากนี้การเลือกสวมรองเท้าที่นุ่มและพอดีเท้า ไม่คับเกินไป จะช่วยลดการเสียดสีได้ดี การหมั่นตรวจเท้าทุกเช้าเย็นด้วยกระจกเงาเพื่อดูใต้ฝ่าเท้า เป็นนิสัยที่หมออยากให้คนไข้เบาหวานทุกคนทำจนเป็นปกติ เพราะการตรวจพบแผลในระยะเริ่มแรก คือวิธีที่ดีที่สุดในการรักษาแผลให้หายเร็วและไม่ต้องลงเอยด้วยการสูญเสียอวัยวะ